TAGS-AT E JAVËS

Aktualitet2026-07-12 08:03:00

"Within an hour, out of 3,000 people, not one was left standing...", the rare testimony of a survivor of the Tivar massacre

Shkruar nga Pamfleti

"Within an hour, out of 3,000 people, not one was left standing...",

The Operational Headquarters of "Kosmet", ordered by the General Staff of the National Liberation Army of Yugoslavia, with the aim of disintegrating the core of the Albanian resistance in Kosovo, during the months of March-April 1945, forcibly mobilized Albanians to send them to the second so-called "Adriatic" front in the north-west of Yugoslavia. The scriptwriters of the Tivar Massacre, for sending Albanian mobilizers to the north-west parts of Yugoslavia, had chosen the route: Prizren - Kukës - Shkodër - Tivar - Dubrovnik - Rijeka. For this front, they mobilized Albanians from Vushtrri, Besiana (former Podujeva), Prishtina, Kaçanik, Ferizaj, Gjilan, Lipjan, Shtimja, Theranda, Burimi, Peja, Gjakova, Rahovec, Sharri, Prizren.

The route (Prizren – Kukës – Shkodër – Tivar), the ease of Yugoslav forces to cross into Albanian territory without worrying…!

The story of Azem Hajdini, survivor of the Tivar massacre

However, we all knew very well that this was just a fabrication as a basis for a massacre of larger proportions. After a few moments of grave silence, one of our comrades stood up, whom we later learned was a young man from the village of Kozhicë, who, after consulting with his comrades, had addressed the officers with a request and appeal to put an end to these murders, mistreatment and barbaric behavior. But, without offering himself well, the Montenegrin soldiers rushed at him and, with guns and bayonets that they had attached to their rifles, chopped him up like a cabbage.

Confused and shocked by this horrific, pathological scene, we no longer knew what to do, speak, or how to act. Confused and with wide eyes, we just stared ahead of us and waited for what each next moment and minute would bring. When no one stood up or made a sound, the officers began to threaten to liquidate us all one by one. They began to respond to our continued silence with fury.

They ordered 80 people to be separated from the middle of the column, tied their hands and sent them behind a building, and then we only heard the screams and screams of those who were massacred. Among the friends I knew who were shot among these 80 people was Abdyl Bislimi from Kryshevci in Drenica.

Upon completion of this cruel act, since we were in a column of four, 5-6 kilometers long, and the possibility of mass extermination was smaller, they ordered us to stand up and stand in place with our hands tied above our heads.

Pas pak na kanë urdhëruar të ecim drejt një ndërtese të madhe trekatëshe, me një sipërfaqe prej afro 300 metra katror dhe me oborr të rrethuar. Ndërtesa ishte e rrethuar nga të tri anët me kodra shkëmbore, kurse oborri ishte me mure të lartë me rrethojë të hekurt, me maja të prehtë, gjë që krijonte kushte shumë të volitshme për likuidimin e të gjithë neve pa marrë parasysh a gjendeshim në oborr apo në ndërtesë. Në të hyrë të oborrit të ndërtesës ishin vendosur nga 10-15 ushtarë në të dy anët e hyrjes të përgatitur me shufra hekuri në dorë.

Secili prej nesh që hynte nëpër atë hyrje merrte goditje në kokë, gjoks apo shpinë me shufër hekuri dhe vaj halli për atë që nuk mund t’iu bënte ballë të rënave, sepse ekzistonte mundësia çdo herë që të mbetet në vend. Ai që mbetej i shtrirë nga të rënat shkelej pa mëshirë nga turma që kalonte nëpër atë hyrje, pa pasur mundësi askush t’iu ndihmojë. Ishte e pamundur të kaloje nëpër atë hyrje të ngushtë e të mos marrësh goditje. Vetëm gjatë këtij akti, këtu në hyrje të oborrit, mbetën të shtrirë rreth 100 apo 150 veta.

Shumica prej tyre edhe të vdekur. Ashtu të përgjakur dhe të rraskapitur nja 1000 veta që ishim në ballë të kolonës, na futën por si lopët në atë ndërtesë. Pasi që ndërtesa u mbush përplot, në oborr sipas një vlerësimi ngelën mbi 2200-2500, kurse në rrugë të gjerë 7-8 metra e të gjatë 80-100 metra, kanë ngelur të rrethuar 1.000-1.100 veta, por tani jo të rreshtuar, por grumbull. Kjo u bë për shkak se në këtë mënyrë bëhej likuidimi më i lehtë i tyre.

Me të përfunduar të këtij aksioni, ushtarët e kapën Milazim Haxhiun nga fshati Tërnavc, me pretekst se ai qenka njëri prej atyre që ka tentuar t’ia marrë revolen oficerit malazez që u plagos ashtu siç përshkruam më herët. Edhe pse ky refuzoi akuzat, mbi trupin e tij para syve tanë u zbraz një shanzher i revoles.

Edhe pse e dinim se xhelatët e pashpirtë po përgatitin masakër të paskrupullt ndaj nesh, i riu 17-vjeçar Ibrahim Koca nga fshati Polac i Drenicës, së bashku me 7 shokë, shkoi te komanda e Shtabit, e cila ishte e vendosur në oborr dhe urdhëronte “udari majku vam shiptarsku neka znaju da je ovde Cerna Gora i da qemo sve do jednog zaklati…”, Për dy qëllime:

a) – të apelojë të ndërpritet masakra e mëtejme, sjelljet brutale, rrahjet në hyrje me shufra hekuri dhe

b) – t’u lejojnë t’u ndihmojnë shokëve të lënduar që kishin mbetur në hyrje të ndërteses nga të rënat që kishin pësuar.

Para se Ibrahim Koca ta kryente paraqitjen e kërkesave të përmendura, me urdhrin e komandantit, në të janë vërsulur shumë ushtarë, e kanë ngulur në bajoneta, e kanë ngritur lartë e pastaj e kanë gjuajtur në një shkëmb për t’a parë më lehtë. Pastaj, me një fjalë në mënyrë mizore ia kanë pre hundën, veshët, krahët e kanë bërë copa-copa.

Pas këtij akti shtazarak, shtabi dhe ushtarët janë tërhequr anash 100 deri 150 metra. Pas dhënies së sinjalit me një armë të rëndë të kalibrit të madh, përnjëherë nga të gjitha anët janë dëgjuar krisma. Rebeshet e armëve të ndryshme vinin drejtë nesh nga çdo skutë, oborr, shtëpi, shkëmb, dritare e pullaze të shtëpive. Shtihej me armë të zjarrit, si pushkë, automatik, mortajë dore, revole e çka tjetër jo.

Kësisoj, brenda një ore, asnjë nga grumbulli i njerëzve, përafërsisht mbi 3 mijë veta që ishin vendosur në oborr dhe shesh, nuk mbeti në këmbë, kështu që rrethi i ndërtesës, oborri dhe sheshi u shndërruan në lumë gjaku që i përngjante një kataklizëm të vërtetë.

Masakra e Tivarit, komplot i komunistëve shqiptarë, për të vrarë forcat e djathta “reaksionare”

Për masakrën e Tivarit janë shkruar libra dhe kohëve të fundit janë shkruar shkrime nga shumë individë, por duket se akoma nuk është thënë qëllimi i vërtetë i saj. Komunistët shqiptarë në Shqipëri dhe Kosovë heshtën për shumë masakra që i bënë serbo-malazezet gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Teza të forta janë ngritur nga historianë të cilët e cilësojnë Masakrën e Tivarit si plan për të vrarë forcat e djathta, komplot ky midis Partisë Komuniste kosovare dhe Partisë Komuniste shqiptare që drejtohej nga Enver Hoxha.

Asnjë masakër nuk ka guxuar të kalojë pa u dënuar, e sidomos ajo e Tivarit, e paparë ndonjëherë në historinë njerëzore. Tivari ka qenë tabu-temë në atë kohë. Po përse heshtën krerët komunistë të Kosovës, pse heshti Enver Hoxha me kompaninë e vetë komuniste, këtë nuk mund ta kuptojë logjika e shëndoshë, as sot dhe as kurrë. Rezoluta e Bunjajt (1943-44) ka pasur për qëllim krijimin e Kosovës si njësi të Federatës Jugosllave.

Por, në fakt në Bunjaj është aprovuar rezoluta në të cilën është thënë: “…arriti momenti i fundit për bashkimin e popullit shqiptar të Kosovës me Shqipërinë…”. Kjo rezolutë është e shkruar në gjuhën shqipe dhe në gjuhën serbo-kroate. Kjo rezolutë është dëshmi se lufta nacional-çlirimtare e Kosovës ka qenë luftë për bashkim me Shqipërinë.

Kjo rezolutë ishte e ngjashme me idenë e forcave të djathta shqiptare si Balli Kombëtar, NDSH etj, për bërjen e një Shqipërie etnike dhe demokratike. Një muaj pas mbledhjes së Bunjajt politbyroja e PKJ-së i ka shpallur të pavlefshme këto vendime dhe kështu Kosova ka mbetur me dhunë si pjesë e Jugosllavisë me një autonomi tejet të zbehtë.

Në letrën e politbyrosë të PKJ, dërguar Komitetit Krahinor të PK të Kosovës, të cilën e ka nënshkruar Millovan Xhillas, e me të cilën hidhen poshtë vendimet e Bunjajt, është edhe direktiva që orientimi për veprim në Kosovë është diskutimi i Xhavit Nimanit. Kështu, Xhavit Nimani vrante e kthjelltë për 45 vite në Kosovë dhe sot ka njerëz që e adhurojnë siç e adhurojnë edhe Enver Hoxhën, i cili më 1944 i dërgon 2 brigada të ushtrisë shqiptare për të siguruar Kosovën si pjesë të Jugosllavisë.

Historian Prof. Dr. Zekeria Cana in his books "Diary of Slavery" 1998-1999 writes that not a single bloodsucker was shot in the Tivar massacre, because they were saved by Xhavit Nimani, who pulled them out of the line that was being shot.

This itself suggests that the Albanian communists of Albania and Kosovo knew that this massacre was happening. They did not react, thinking that with this macabre act only the "reactionary" right-wing forces were being killed, with the aim that then the Yugoslav communists and those of Albania would breathe easier./  Memorie.al

Lini një Përgjigje