FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Në nivel evropian, ndërhyrjet e Emmanuel Macron dhe Friedrich Merz tregojnë që Franca dhe Gjermania po kërkojnë ta mbajnë aktiv kornizën e dialogut pa u rikthye, të paktën për momentin, te retorika publike me intensitet të lartë…
Ndërhyrjet nga Parisi dhe Berlini konfirmojnë qëndrimin konsistent evropian se rruga e Kosovës drejt Bashkimit Evropian mbetet e lidhur me përparimin në dialogun me Serbinë. Rreziku politik mbetet mesatar, jo për shkak të ndonjë përshkallëzimi të menjëhershëm të presionit, por sepse detyrimet kryesore mbeten në fuqi. Një moment kyç do të jetë zbatimi i Marrëveshjeve të Brukselit dhe Ohrit, së bashku me vazhdimin e masave administrative në lidhje me komunitetin serb. Treguesi kryesor që duhet ndjekur është nëse hapat e ardhshëm të qeverisë Kurti do të mbeten brenda kornizës së marrëveshjeve teknike dhe institucionale, apo nëse çështja politike e Asociacionit të Komunave me shumicë serbe do të rihapet në një mënyrë më të drejtpërdrejtë.
Letrat e urimit të dërguara nga Emmanuel Macron dhe Friedrich Merz drejtuar Albin Kurtit pas rizgjedhjes së tij në krye të qeverisë së Kosovës përfshinin referenca të qarta për dialogun me Serbinë dhe lidhjen e tij me trajektoren evropiane të vendit. Megjithëse të formuluara si mesazhe diplomatike që shënojnë fillimin e një mandati të ri qeveritar, të dyja ndërhyrjet rikthejnë në fokus pikëpamjen se progresi i Kosovës në marrëdhëniet e saj me Bashkimin Evropian mbetet i lidhur ngushtë me progresin në procesin e normalizimit me Beogradin.
Friedrich Merz iu referua vendimeve të vështira me të cilat përballet qeveria e re e Kosovës në avancimin e integrimit euroatlantik të vendit, duke vendosur brenda kësaj kornize nevojën për përparim të mëtejshëm në dialogun e ndërmjetësuar nga BE me Serbinë. Emmanuel Macron, nga ana e tij, vuri në dukje Marrëveshjet e Brukselit dhe të Ohrit, duke vënë në dukje se korniza është përcaktuar tashmë dhe se zbatimi i angazhimeve ka të bëjë me të dyja palët.
Konvergjenca e dy letrave tregon se Parisi dhe Berlini vazhdojnë ta shohin dialogun Kosovë-Serbi si një element qendror të rrugës evropiane të Kosovës. Ky mesazh nuk përbën një qëndrim të ri, por më tepër një riafirmim të një linje të qëndrueshme evropiane, sipas së cilës zbatimi i angazhimeve të rëna dakord në kuadër të dialogut mbetet një kriter kyç për afrimin e mëtejshëm me Bashkimin Evropian.
Interes i veçantë qëndron në mënyrën se si u formuluan këto ndërhyrje. Krahasuar me periudhat e mëparshme, veçanërisht në vitet 2022 dhe 2023, kur presioni mbi Prishtinën ishte më i drejtpërdrejtë dhe shpesh i përqendruar në Asociacionin e Komunave me shumicë serbe, formulimi aktual duket më i balancuar dhe më pak i mprehtë.
Kjo nuk e ndryshon përmbajtjen e pritjeve evropiane, por tregon një ndryshim në ton dhe në metodën përmes së cilës ato po ripërsëriten.
Ky ndryshim përkon me një periudhë në të cilën qeveria e Kosovës po zbaton masa të caktuara administrative dhe institucionale në lidhje me komunitetin serb. Këto përfshijnë regjistrat e gjendjes civile të lëshuara nga regjistrat paralelë serbe, si dhe mundësinë e dhënies së lejeve të qëndrimit për punonjësit në sektorët e shëndetësisë dhe arsimit të financuara nga Serbia. Këto masa kanë marrë mbështetje nga Bashkimi Evropian, Gjermania dhe Franca, shkruan IBNA.
Brenda Kosovës, këto lëvizje janë pjesë e një debati më të gjerë se si çështjet që lidhen me komunitetin serb mund të përparojnë pa rihapur një përballje të mprehtë politike mbi modelin institucional të Asociacionit të Komunave me shumicë serbe. Disa analistë argumentojnë se integrimi gradual i funksioneve specifike në sistemin institucional të Kosovës mund të formësojë gjithashtu fushëveprimin e çdo zgjidhjeje të ardhshme. Megjithatë, ky vlerësim mbetet i lidhur ngushtë me rrjedhën e ardhshme të dialogut dhe me vendimet që duhen marrë në nivel politik.
Në nivel evropian, ndërhyrjet e Emmanuel Macron dhe Friedrich Merz tregojnë që Franca dhe Gjermania po kërkojnë ta mbajnë aktiv kornizën e dialogut pa u rikthye, të paktën për momentin, te retorika publike me intensitet të lartë. Kjo qasje mund të shihet si një përpjekje për të ruajtur hapësirën për angazhim me qeverinë Kurti, duke ruajtur njëkohësisht kërkesën evropiane për zbatimin e angazhimeve të dakordësuara tashmë.
Për sistemin e brendshëm politik të Kosovës, kjo krijon një mjedis kompleks. Nga njëra anë, qeveria Kurti mund të menaxhojë ndërhyrjet evropiane pa tensionin e menjëhershëm që karakterizonte fazat e mëparshme. Nga ana tjetër, përmbajtja e mesazhit evropian mbetet e pandryshuar: përparimi në dialogun me Serbinë vazhdon të lidhet me pozicionin e Kosovës brenda kornizës evropiane. Kjo do të thotë që hapësira për vendime të vështira politike nuk është zhdukur, por po zhvendoset në fazën tjetër të zbatimit.
Opozita në Kosovë pritet ta ndjekë nga afër këtë proces, veçanërisht në lidhje me çdo zhvillim që ka të bëjë me komunitetin serb dhe detyrimet që rrjedhin nga dialogu. Nëse qeveria do të jetë në gjendje t'i paraqesë hapat e saj si përshtatje administrative dhe institucionale brenda kornizës ekzistuese, apo nëse do të përballet me akuza për lëshime politike, do të varet nga përmbajtja e lëvizjeve të saj të ardhshme dhe nga mënyra se si ato perceptohen brenda vendit.
Në përgjithësi, letrat nga Emmanuel Macron dhe Friedrich Merz konfirmojnë se Franca dhe Gjermania po ruajnë një lidhje të qëndrueshme midis dialogut Kosovë-Serbi dhe rrugës evropiane të Prishtinës, ndërsa në këtë fazë zgjedhin një ton më të matur. Për Kosovën, çështja kryesore nuk është vetëm se si interpretohen këto ndërhyrje, por edhe se si hapat e ardhshëm të qeverisë Kurti do të përkthehen në praktikë, si në procesin e dialogut ashtu edhe në nivelin politik të brendshëm. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje