FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
Nga shtyrja e bisedimeve në Zvicër te kriza e besimit mes Uashingtonit dhe Teheranit, procesi i paqes po përballet me provën e parë serioze përpara se të marrë formë përfundimtare...
Diplomacia ka një rregull të pashkruar: marrëveshjet më të vështira nuk rrezikohen në momentin kur firmosen, por në ditët që pasojnë. Pikërisht aty ndodhet sot procesi mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit. Shtyrja e bisedimeve të para teknike në Zvicër nuk përbën ende një dështim, por është paralajmërimi i parë serioz se rruga drejt një paqeje të qëndrueshme do të jetë shumë më e ndërlikuar sesa vetë arritja e memorandumit fillestar.
Në diplomaci ekziston një dallim i madh mes armëpushimit dhe paqes. Armëpushimi ndalon zjarrin. Paqja ndërton besimin. I pari mund të arrihet në pak orë, i dyti kërkon muaj, ndonjëherë vite. Marrëveshja e nënshkruar mes Uashingtonit dhe Teheranit krijoi një kornizë politike dhe një afat prej 60 ditësh për të negociuar çështjet më të vështira, nga programi bërthamor te siguria rajonale dhe lundrimi në Ngushticën e Hormuzit. Por korniza nuk është ende godina. Themelet janë hedhur, ndërsa muret mungojnë.
Arsyeja e vërtetë e shqetësimit nuk qëndron te anulimi i udhëtimit të JD Vance në Zvicër. Arsyeja qëndron te fakti se palët vazhdojnë të shohin realitete të ndryshme. Uashingtoni kërkon që negociatat teknike të fillojnë menjëherë. Teherani kërkon shenja konkrete se zotimet amerikane po zbatohen. Midis këtyre dy pozicioneve qëndron mungesa e besimit, e cila ka qenë gjithmonë armiku më i madh i çdo marrëveshjeje amerikano-iraniane.
Një faktor tjetër e bën situatën edhe më delikate. Marrëveshja nuk po zhvillohet në një mjedis të qetë. Ajo po përpiqet të mbijetojë në një rajon ku çdo ditë mund të prodhojë një krizë të re. Përplasjet e fundit në Liban dhe akuzat iraniane se operacionet izraelite po minojnë frymën e armëpushimit kanë krijuar një klimë pasigurie që mund të ndikojë drejtpërdrejt mbi procesin diplomatik. Historia e Lindjes së Mesme është e mbushur me marrëveshje që nuk u rrëzuan nga tavolina e negociatave, por nga ngjarjet që ndodhën jashtë saj.
Megjithatë, do të ishte gabim të shpallej dështimi i procesit. Në fakt, shtyrja e bisedimeve mund të interpretohet edhe si dëshmi se të dyja palët e kuptojnë peshën e asaj që kanë përpara. Marrëveshjet e mëdha rrallë ecin sipas kalendarit. Ato përparojnë me vonesa, kriza, keqkuptime dhe rikthime të vazhdueshme në tryezë. Vetë fakti që as Uashingtoni dhe as Teherani nuk e kanë deklaruar të mbyllur procesin tregon se ekziston ende vullneti politik për ta mbajtur atë gjallë.
Pyetja e vërtetë sot nuk është nëse marrëveshja po dështon. Pyetja është nëse palët do të arrijnë ta mbrojnë atë nga mosbesimi, presionet e brendshme politike dhe krizat rajonale që kërcënojnë ta gërryejnë përpara se të marrë formë. Diplomacia amerikano-iraniane ndodhet ende në maternitetin e historisë. Dokumenti është nënshkruar, por paqja nuk ka lindur ende.
Dhe pikërisht për këtë arsye, sfida më e madhe e Uashingtonit dhe Teheranit nuk është të fitojnë negociatat. Sfida e tyre është që "foshnja" e paqes të mos lindë e vdekur./Pamfleti
Lini një Përgjigje