FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
Në samitin e G7 nuk u përplasën vetëm Donald Trump dhe liderët europianë. U shfaq hapur kriza e besimit që po ndan Perëndimin në dy kampe dhe po vë në pikëpyetje rendin ndërkombëtar të ndërtuar pas Luftës së Dytë Botërore...
Në politikën ndërkombëtare ekzistojnë momente kur diplomatët flasin për luftëra, ekonomi, armë dhe aleanca, por në të vërtetë shqetësimi i tyre është diçka shumë më e thjeshtë dhe shumë më e rrezikshme: besimi.
Samiti i G7 në Francë po zhvillohet pikërisht nën hijen e mosbesimit. Jo se Perëndimi ka humbur fuqinë. Jo se ka humbur pasurinë. Jo se i mungojnë armët apo teknologjia. Por sepse për herë të parë pas Luftës së Dytë Botërore, aleatët kryesorë të botës perëndimore nuk janë më të sigurt për njëri-tjetrin.
Donald Trump mbërriti në Francë jo si lideri i padiskutueshëm i kampit perëndimor, por si njeriu që ka vënë në dyshim pothuajse çdo premisë mbi të cilën është ndërtuar ky kamp. Për dekada me radhë, Shtetet e Bashkuara garantuan sigurinë europiane, mbështetën tregtinë e lirë, ndërtuan institucione ndërkombëtare dhe imponuan idenë se interesat amerikane dhe ato europiane përputheshin në thelb. Trump po e shemb këtë doktrinë gur pas guri.
Për presidentin amerikan, aleancat nuk janë më komunitete vlerash, por kontrata interesi. NATO nuk është më një familje strategjike, por një faturë që duhet paguar. Marrëdhëniet me Europën nuk janë më një detyrim historik, por një bilanc përfitimesh dhe humbjesh. Në logjikën e tij, çdo partner duhet të provojë vazhdimisht se meriton mbështetjen amerikane.
Kjo qasje nuk e ka tronditur vetëm Brukselin. Ajo ka tronditur vetë themelet psikologjike të Perëndimit. Emmanuel Macron, Friedrich Merz dhe Keir Starmer nuk kanë frikë se Trump mund të humbasë një negociatë apo të marrë një vendim të gabuar. Ata kanë frikë se Amerika mund të mos jetë më Amerika që njohën. Kanë frikë se garancia strategjike mbi të cilën Europa ndërtoi sigurinë e saj për tetëdhjetë vjet mund të jetë kthyer në një instrument presioni politik.
Për këtë arsye Ukraina ndodhet në qendër të tensionit. Për europianët, lufta kundër Rusisë është një provë ekzistenciale. Për Trump, ajo është një konflikt që duhet mbyllur me çdo kusht, edhe nëse kjo kërkon kompromise që Europa i konsideron të papranueshme. Dy brigjet e Atlantikut nuk po debatojnë më për taktikat. Po debatojnë për vetë kuptimin e fitores.
E njëjta gjë po ndodh me Iranin. Uashingtoni negocion sipas logjikës së marrëveshjes së shpejtë. Europa kërkon procese më të gjata, më shumë garanci dhe më shumë koordinim. Amerikanët duan rezultate. Europianët duan stabilitet. Hendeku nuk është teknik. Është filozofik.
Në sfond qëndron një e vërtetë që shumë liderë europianë nuk guxojnë ta artikulojnë publikisht. Ata nuk kanë më frikë vetëm nga Vladimir Putin, Xi Jinping apo udhëheqësit iranianë. Ata kanë filluar të kenë frikë nga pasiguria strategjike që vjen nga vetë Uashingtoni. Kjo është arsyeja pse në kryeqytetet europiane flitet gjithnjë e më shpesh për autonomi strategjike, industri të pavarur të mbrojtjes dhe kapacitete ushtarake që nuk varen plotësisht nga Shtetet e Bashkuara.
Kjo nuk është një krizë e zakonshme diplomatike. Krizat diplomatike zgjidhen me deklarata, samite dhe kompromis. Kjo është një krizë besimi. Dhe historia tregon se kur aleancat humbasin besimin te vetja, fuqia ushtarake dhe ekonomike nuk mjaftojnë për t'i mbajtur bashkë.
Në Évian nuk po vendoset vetëm fati i Ukrainës, i Iranit apo i tarifave tregtare. Po testohet diçka më themelore. Po testohet nëse Perëndimi vazhdon të ekzistojë si një bashkësi politike me interesa të përbashkëta apo nëse po shndërrohet në një grup shtetesh që ndajnë të njëjtën histori, por jo më të njëjtin vizion për të ardhmen.
Ky është paradoksi i madh i kohës sonë. Në momentin kur Rusia, Kina dhe fuqitë e tjera rivale sfidojnë rendin ndërkombëtar, kërcënimi më serioz për kohezionin e Perëndimit nuk po vjen nga jashtë. Ai po lind nga dyshimi i ndërsjellë mes vetë aleatëve. Dhe kur aleatët fillojnë të dyshojnë te njëri-tjetri, historia rrallëherë prodhon funde të qeta./Pamfleti
Lini një Përgjigje