FLASH
Shkruar nga PamfletiMbi 30 udhëheqës evropianë mblidhen sot në Tivat të Malit të Zi për të thelluar integrimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor në tregun e përbashkët evropian dhe për të riafirmuar perspektivën e anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Shqipëria shihet nga Brukseli si vendi i radhës që ka gjasa të anëtarësohet, megjithëse disa qeveri të BE-së kanë dyshime në lidhje me progresin e saj në luftën kundër krimit të organizuar.
Liderët e Bashkimit Evropian do të përpiqen t’u japin gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor një sinjal të qartë se anëtarësimi në BE mbetet një objektiv i arritshëm, pavarësisht mosmarrëveshjeve të brendshme mbi ritmin dhe mënyrën e zgjerimit të bllokut evropian.
Presidenti francez Emmanuel Macron, kancelari gjerman Friedrich Merz, kryeministrja italiane Giorgia Meloni dhe presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen janë ndër më shumë se 30 liderët që do të marrin pjesë të premten në samitin BE–Ballkani Perëndimor në Tivat të Malit të Zi.
Takimi do të fokusohet në integrimin gradual të vendeve të rajonit në tregun e përbashkët evropian, si një hap konkret drejt anëtarësimit të plotë në Bashkimin Evropian.Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, deklaroi këtë javë në Sarajevë se angazhimi i BE-së ndaj Ballkanit Perëndimor është real dhe se po aq reale mbetet edhe perspektiva e zgjerimit.
“Zgjerimi i Bashkimit Evropian është një interes gjeostrategjik për Evropën dhe një investim për paqen, stabilitetin dhe sigurinë e kontinentit tonë”, tha Costa.
Deklaratat e tij vijnë në një kohë kur Bashkimi Evropian po përballet me konkurrencën në rritje të Rusisë dhe Kinës për ndikim në rajon.
Samiti zhvillohet pak ditë pasi qeveria e re e Hungarisë hoqi veton ndaj avancimit të Ukrainës në procesin e negociatave me BE-në. Vendimi i kryeministrit Péter Magyar i hap rrugën Ukrainës dhe Moldavisë për të nisur negociatat mbi kapitujt e parë të legjislacionit evropian, veçanërisht në fushën e shtetit ligjor dhe standardeve demokratike.
Ukraina dhe Moldavia fituan statusin e vendit kandidat në vitin 2022, menjëherë pas pushtimit rus në shkallë të plotë. Megjithatë, institucionet evropiane po përpiqen t’u tregojnë vendeve të Ballkanit Perëndimor se ato nuk janë lënë në plan të dytë.
Mali i Zi dhe Shqipëria në krye të procesit
Mali i Zi konsiderohet vendi më i avancuar në procesin e anëtarësimit dhe synon të bëhet shteti i 28-të i Bashkimit Evropian deri në vitin 2028.
Për shkak të përvojave të mëparshme me Hungarinë e Viktor Orbánit, disa vende anëtare po shqyrtojnë vendosjen e mekanizmave mbrojtës për anëtarët e rinj. Një prej ideve që po diskutohet është kufizimi i përkohshëm i të drejtës së vetos për vendet që anëtarësohen në të ardhmen.
Pas Malit të Zi, Shqipëria shihet nga Brukseli si kandidati më i mundshëm për anëtarësim. Megjithatë, disa qeveri evropiane vazhdojnë të shprehin shqetësime lidhur me luftën kundër krimit të organizuar.
Ndërkohë, rruga e Maqedonisë së Veriut, Kosovës dhe Bosnje-Hercegovinës mbetet e komplikuar nga mosmarrëveshjet politike të brendshme dhe sfidat rajonale.
Serbia, nga ana tjetër, perceptohet gjithnjë e më shumë si një vend që po largohet nga kursi evropian nën drejtimin e presidentit Aleksandar Vuçić. Kritikat lidhen me trajtimin e protestave antiqeveritare dhe refuzimin e Beogradit për t’iu bashkuar sanksioneve evropiane kundër Rusisë.
Faruk Bašić, studiues në Institutin e Brukselit për Gjeopolitikë, vlerëson se lufta në Ukrainë ka transformuar mënyrën se si Bashkimi Evropian e sheh zgjerimin.
Sipas tij, më parë logjika ishte që vendet kandidate të harmonizonin gradualisht legjislacionin dhe vlerat e tyre me ato të BE-së përpara anëtarësimit.
“Lufta në Ukrainë ka treguar një urgjencë të re gjeopolitike që nuk e kemi parë më parë”, tha Bašić.
Debati për statusin e Ukrainës
Megjithatë, brenda BE-së vazhdojnë debatet mbi mënyrën e integrimit të Ukrainës.
Gjermania ka propozuar një model të anëtarësimit të asociuar, që do t’i jepte Ukrainës përfaqësim në institucionet evropiane pa të drejtë vote, si një fazë kalimtare drejt anëtarësimit të plotë.
Propozimi është pritur me skepticizëm në Kiev dhe në disa vende anëtare të BE-së. Një diplomat evropian e cilësoi idenë si një zëvendësim të anëtarësimit të plotë, duke paralajmëruar se mund të ulë motivimin për të çuar përpara procesin e zgjerimit.
Zyrtarët evropianë theksojnë se samiti në Tivat nuk pritet të sjellë vendime të mëdha politike për anëtarësimin, por do të fokusohet në masa konkrete që prekin drejtpërdrejt qytetarët.
Një nga vendimet e fundit të miratuara nga Këshilli i BE-së është nisja e procedurave për heqjen e tarifave të roamingut mes vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe Bashkimit Evropian.
Nëse procesi përfundon me sukses, qytetarët e rajonit do të mund të përdorin telefonatat, mesazhet dhe internetin celular gjatë udhëtimeve në vendet e BE-së pa tarifa shtesë, në të njëjtën mënyrë si qytetarët e vendeve anëtare.
Ky plan është pjesë e një strategjie më të gjerë që synon integrimin gradual të Ballkanit Perëndimor në tregun e përbashkët evropian përpara anëtarësimit të plotë.
Disa vende të rajonit tashmë janë përfshirë në mekanizma evropianë si Zona e Pagesave në Euro (SEPA), e cila lehtëson dhe unifikon pagesat elektronike në monedhën evropiane./ The Guardian
Lini një Përgjigje