FLASH
Shkruar nga Pamfleti 
Serbia po shfaqet si kërcënimi kryesor për Kosovën dhe rajonin, duke kombinuar epërsinë ushtarake, retorikën provokuese dhe taktikat hibride. Sulmi i Banjskës dhe militarizimi i vazhdueshëm tregojnë se destabilizimi nuk është hipotetik, por një realitet i pranishëm. Pa angazhim të menjëhershëm ndërkombëtar, Ballkani rrezikon të futet në një cikël krize të përsëritur...
Modernizimi i shpejtë ushtarak i Serbisë, planifikimi strategjik dhe operacionet hibride po shfaqen si kërcënimi kryesor i sigurisë për Kosovën dhe stabilitetin rajonal në Ballkanin Perëndimor. Midis rritjes së shpenzimeve për mbrojtjen dhe blerjes së armëve të avancuara - përfshirë raketat supersonike kineze CM-400 dhe logjistikës së paqartë - Beogradi po forcon sistematikisht aftësitë e tij konvencionale dhe strategjike.
Retorika politike dhe “Plani Ushtarak 2030” sinjalizojnë se Kosova është qartazi e përfshirë në llogaritjet afatgjata ushtarake të Serbisë. Sulmi i Banjskës në shtator 2023, i orkestruar
nga Milan Radoiçiç, dëshmon përdorimin e vazhdueshëm të aktorëve ndërmjetës për destabilizimin e Kosovës, ndërsa liria e tij e vazhdueshme në Serbi nxjerr në pah boshllëqet në zbatimin e ligjit.
Për më tepër, fluturimet sekrete të ngarkesave dhe partneritetet ndërkombëtare të armëve po e zgjerojnë shtrirjen operacionale të Serbisë. Kombinimi i këtyre faktorëve krijon një asimetri strukturore ku Kosova mbetet e cenueshme ndaj detyrimit, frikësimit dhe sulmeve hibride. Angazhimi i menjëhershëm ndërkombëtar, llogaridhënia për sulmet e mëparshme dhe monitorimi i militarizimit të Serbisë janë jetike për parandalimin e një paqëndrueshmërie të re në rajon.
Ballkani Perëndimor po përballet sërish me një krizë sigurie në rritje, e nxitur kryesisht nga riarmatimi dhe militarizimi i qëllimshëm i Serbisë. Sipas Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm, shpenzimet ushtarake në rajon janë rritur ndjeshëm, por Serbia ka dalë si aktori dominues ushtarak, duke importuar pjesën më të madhe të sistemeve kryesore të armëve.
Përtej sasisë, Serbia po blen edhe armë strategjike të avancuara. Këtë muaj, presidenti Aleksandar Vuçiç konfirmoi blerjen e raketave supersonike CM-400 nga Kina, duke përfaqësuar një hap cilësor në aftësinë e vendit për të projektuar fuqi ushtarake në Ballkan. Ky riarmatim e ndryshon ekuilibrin strukturor të fuqisë në rajon. Duke pasur aftësi të kufizuara ushtarake, Kosova përballet me një asimetri të theksuar dhe mbetet e cenueshme ndaj imponimit, frikësimit apo veprimit të drejtpërdrejtë.
Modernizimi ushtarak i Serbisë, i kombinuar me refuzimin historik për të njohur pavarësinë e Kosovës, tregon se Beogradi po pozicionohet për të përdorur si forcat konvencionale, ashtu edhe ato jo të rregullta, për të ruajtur dominimin në rajon.
Planifikimi strategjik dhe retorika politike tregojnë se Kosova është qartë në agjendën e Serbisë. “Plani Ushtarak 2030” i Vuçiçit raportohet se përfshin skenarë mbi Kosovën, duke sinjalizuar mundësinë e veprimeve detyruese. Këto deklarata shoqërohen me narrativa agresive që e paraqesin Kosovën si një çështje kombëtare të pazgjidhur. Sulmi i shtatorit 2023 në fshatin Banjskë tregoi potencialin vdekjeprurës të operacioneve të tilla. Militantë të armatosur sulmuan forcat e policisë së Kosovës në një sulm të koordinuar që solli viktima dhe nxori në pah brishtësinë e vazhdueshme në rajonet veriore të vendit.
Sulmi u orkestrua nga Milan Radoiçiç, i cili megjithëse i kërkuar nga mekanizmat ndërkombëtarë si Interpol, vazhdon të qëndrojë në Serbi pa u dorëzuar drejtësisë dhe raportohet se komandon një forcë prej 200 individësh të lidhur me presidentin Vuçiç.
Kjo tregon se aktorët jo-shtetërorë dhe rrjetet hibride mund të veprojnë pa u ndëshkuar, duke krijuar rreziqe të vazhdueshme destabilizimi për Kosovën pa shkaktuar luftë të plotë.
Rasti i Banjskës ilustron se Serbia zotëron si motivin, ashtu edhe mekanizmat për të ushtruar presion ndaj Kosovës përmes ndërmjetësve, duke përdorur taktika hibride për të minuar sovranitetin ndërkohë që shmang përballjen e drejtpërdrejtë ndërkombëtare.
Kërcënimi i Serbisë përforcohet edhe nga logjistika e paqartë e armëve dhe partneritetet strategjike. Hetimet kanë dokumentuar disa fluturime mes Tel Avivit dhe Beogradit të operuara nga Challenge Airlines IL, të afta për të transportuar ngarkesa të rënda ose të ndjeshme, përfshirë armë.
As qeveria serbe dhe as kompania ajrore nuk zbuluan natyrën e këtyre ngarkesave, duke lënë hapur pyetje mbi aftësinë e Serbisë për të siguruar pajisje ushtarake të avancuara në mënyrë të fshehtë.
Në kombinim me partneritetet me Kinën dhe furnitorë të tjerë globalë, Serbia po ndërton një arsenal dhe një rrjet logjistik të sofistikuar e të paqartë, duke e rritur aftësinë e saj për të projektuar fuqi dhe për të kryer operacione në mënyrë që vëzhguesit rajonalë nuk mund ta monitorojnë ose parashikojnë plotësisht.
Kosova përballet sot me një grup kërcënimesh të kombinuara: asimetri ushtarake strukturore, presion politik të drejtpërdrejtë dhe sulme të parregullta të milicive paraushtarake. Arsenali në rritje i Serbisë, i kombinuar me planifikimin strategjik që përfshin qartë Kosovën, krijon rrezikun që çdo përshkallëzim, politik ose ushtarak, të përkthehet shumë shpejt në paqëndrueshmëri lokale ose rajonale.
Sulmi i Banjskës dhe liria e vazhdueshme e Radoiçiçit tregojnë se Serbia mund ta destabilizojë Kosovën në mënyrë indirekte, duke shfrytëzuar boshllëqet ligjore dhe të zbatimit për të ruajtur levën. Prandaj, Ballkani Perëndimor gjendet në një pikë kritike në aspektin e sigurisë.
Mbijetesa e Kosovës varet jo vetëm nga rezistenca e brendshme, por edhe nga angazhimi i fortë ndërkombëtar, ndarja e inteligjencës dhe zbatimi i llogaridhënies për aktet e dhunës së mëparshme. Rreziku kryesor nuk është hipotetik, ai tashmë është i pranishëm.
Kombinimi i epërsisë ushtarake konvencionale, planifikimit strategjik që e ka në shënjestër Kosovën, taktikave hibride përmes rrjeteve ndërmjetëse, si dhe logjistikës së paqartë të armëve, e vendos Serbinë si kërcënimin qendror në Ballkanin Perëndimor.
Incidenti i Banjskës shërben si paralajmërim se Serbia mund ta destabilizojë Kosovën në mënyrë indirekte, duke ruajtur mohimin e besueshëm përmes përdorimit të ndërmjetësve paramilitarë dhe rrjeteve të parregullta për të mbajtur levën.
Për Kosovën, kjo asimetri kërkon masa urgjente strategjike dhe ndërkombëtare. Dështimi për t’i adresuar këto rreziqe mund të lejojë që militarizimi dhe operacionet hibride të Serbisë të përshkallëzohen në kriza të përsëritura, duke minuar sigurinë e saj dhe duke e vendosur Ballkanin Perëndimor në një spirale destabilizimi të rrezikshme.
Faktet janë të qarta: Serbia nuk është më një fqinj pasiv, por një fuqi që po rishfaqet me kapacitetin dhe vullnetin për të ndikuar, frikësuar dhe destabilizuar fqinjët e saj më të vegjël./Përshtati Pamfleti nga “Lansing Institute”
Lini një Përgjigje