FLASH
Shkruar nga Auron Tare
Therefore, Mr. Prime Minister, this is not a debate about thermal waters. But it is a debate about how we understand civilization. A people that begins to celebrate the destruction of their natural beauty is not yet ruined. But it has begun to get used to ruin. And this is the most dangerous phase of any barbarism...
The footage shared the day before, where people were singing, dancing, and celebrating on the ruins of Albanian nature in the Langarica Canyon, reminded me of the film "The Fall of Rome."
In one of the most powerful scenes of that masterpiece of 1960s cinema, the citizens of Rome dance intoxicated with joy, while the barbarian hordes are already at the city gates. The end is known: Rome is sacked, civilization collapses, and Europe enters what history knows as the Dark Ages.
The Langarica Canyon and the thermal waters of Benja are today a living example of how we, the Albanian Nation, are heading towards a Dark Age in the Protection of Natural Heritage. Benja is a reflection of how a visionless government, aggressive towards nature and blind to heritage, can destroy the essence of a country called Albania.
I first went to Benjë around 1987, with the Partizan basketball team. Since then, returning there has become a ritual, a pilgrimage to one of Mother Nature’s masterpieces. The landscape was untouched. Green meadows, majestic trees, the Mato Gruda water mill, and a cobblestone road, built during the Ottoman period, led to the canyon’s mouth.
There stood an elegant stone bridge, a masterpiece of local architecture. Below it, natural pools, surrounded by smooth river stones, collected the healing waters. It was a landscape reminiscent of Japanese shrines, where nature and the human spirit coexist in silence. Anyone who saw Benja in those years was left breathless. Years later I was lucky enough to explore over ten still unstudied caves, where traces of human life go back to the Early Paleolithic. An archaeological, scientific and tourist treasure, almost unknown.
The damage to the area began when the medieval cobblestone street was covered with asphalt. It was the first blow to the historical memory of the place.
The second blow came two years ago. The Albanian Development Fund, with funding of over two million euros from the World Bank, launched an intervention that not only destroyed the natural character of the area, but turned Benja into a symbol of a philosophy that confuses concrete with development. Excavators entered the bed of the Langarica.
U ndryshua ekosistemi i lumit. Gurët shekullorë u hoqën për t’u kthyer në mure mbajtëse. Vaskat natyrore u zëvendësuan me pellgje betoni, të huaja për traditën dhe të papërshtatshme edhe për vetë burimet termale. As ura Otomane nuk shpëtoi. Gurët e saj te lemuar qe kishin mbajtur me qindra karvane u zëvendësuan me pllaka , duke krijuar një restaurim që nuk respekton as historinë, as parimet elementare të konservimit. Mbi këtë peizazh u ngritën një parking gjigant, disa godina alpine dhe, natyrisht, një restorant. Sikur çdo projekt publik në Shqipëri ta ketë të shkruar në fat që duhet medoemos të përfundojë me një restorant. Por dëmi më i madh nuk është estetik. Është ekonomik. Per nje person qe e njeh turizmin rural e di mire se pas shpenzimit të mbi dy milionë eurove, ndikimi ekonomik për komunitetin vendas do të jetë pothuajse i papërfillshëm.
Kjo zonë është projektuar për t’u kthyer në një parking kamperash. Kush merret me turizëm e di se turistët me kampera shpenzojnë pak. Ata zakonisht udhëtojnë me ushqimet e tyre, përdorin shumë pak shërbime lokale, lënë pas ndotje por e rëndësishme nuk krijojnë ekonomi të qëndrueshme për banorët. Numrat mund të rriten, por mirëqenia e komunitetit jo.
Ndërkohë, vetëm pak kilometra më larg ndodhet fshati mesjetar i Benjës. Shtëpitë monumentale prej guri shtufi po shemben.
Kisha e Mesjetare e fshatit po rrënohet. Shkolla është mbyllur prej kohësh dhe është kthyer në një grumbull gurësh. Dhe këtu lind pyetja.Po sikur ato dy milionë euro të ishin investuar për ringjalljen e këtij fshati? Po sikur të restauroheshin shtëpitë dhe të ktheheshin në bujtina? Po sikur të mbështeteshin familjet vendase me kopshte, blegtori dhe prodhime që do të furnizonin këto bujtina? Po sikur Kisha të restaurohej dhe të hapej për vizitorët?
Po sikur nga kjo veper mirdashese e Qeverise të riktheheshin familje emigrantësh dhe bashkë me to edhe zërat e fëmijëve në shkollën e fshatit? Po sikur Benja të bëhej një qendër e turizmit malor, me shtigje të mirëmbajtura dhe guida vendase? Po sikur dhjetë shpellat e Langaricës të studioheshin nga universitete ndërkombëtare, duke sjellë studentë, profesorë dhe ekspedita shkencore që do të qëndronin me javë të tëra në bujtinat e fshatit?
Po sikur pas tyre të vinin turistët e kulturës, ata që kërkojnë autenticitetin dhe jo asfaltin? Ky do të ishte zhvillim, Jo vetëm turistik, por edhe shembull per zona te tjera.
Këto janë dy vizione krejt të ndryshme për Shqipërinë. Njëri sheh natyrën si një hapësirë ku duhet derdhur beton. Tjetri e sheh atë si një trashëgimi që duhet ruajtur, sepse pikërisht autenticiteti është pasuria më e madhe që kemi. Lexuesi le të gjykojë vetë.
Therefore, Mr. Prime Minister, this is not a debate about thermal waters. But it is a debate about how we understand civilization. A people that begins to celebrate the destruction of its natural beauty is not yet ruined. But it has begun to get used to ruin. And this is the most dangerous phase of any barbarism. Those citizens who danced in your colorful photographs do not know that music on ruins is the final anthem of a civilization.
Lini një Përgjigje