FLASH
Shkruar nga Enio Jaçe
Albania's flamingos cannot be corrupted, and the peaceful revolution they instigated is the cheapest and easiest victory the West will find in the Western Balkans.
At dawn over the Narta Lagoon, before the heat sets in, flamingos stand in a long pink line between the water and the Adriatic. They have been breeding along this shore for so long that no one here can remember.
But early next week, they'll be expecting some visitors. A delegation of MEPs will be coming to see them. They're not just coming to see the birds. They're coming to check out the water, but also for more than that, the "system" that's supposed to keep it clean.
And when it comes to flamingos: they are not bought. They feed in shallow, clean, salty waters, and the moment the water becomes polluted, they flee. No lobbyist can persuade them to stay longer. No permit can hasten their return. Flamingos have become Albania's best auditor of credibility today - vital proof of the country's institutions. Where flamingos stay, the water is clean. Where they flee, something is wrong. And this year, they sparked a revolution.
On the edge of their protected coastline, a luxury resort linked to Jared Kushner and Ivanka Trump is set to be built. But the landscape is an internationally protected area, an Important Bird Area (IBA) and a future Natura 2000 site when Albania joins the EU.
Dozens of Albanian environmental organizations, along with BirdLife and EuroNatur, have protested that the construction has proceeded without an environmental impact assessment, without public consultation and without legal permission. “Nature, public consultation and the rule of law are mandatory for EU membership,” declared Gabriel Schwaderer of EuroNatur.
The popular reaction is unprecedented. What began on May 23 in the village of Zvërnec is now the largest civic movement Albania has seen in 35 years. Every evening, citizens fill the streets of Tirana. The June 20 march - was the largest so far, with over 150,000 people according to media reports.
The protesters are young, non-partisan and defiant in their peacefulness, and they hold flamingos, Albanian, European and American flags side by side. “Albania is not for sale” is their slogan, later repeated by German MEP Sebastian Everding in the European Parliament.
This sparked the imagination and response of the global media: Reuters, AP, Financial Times, The Guardian, Le Monde and El País are now reporting live from a location usually invisible to the Western press. This in itself is unique.
Sinjalet e para për botën perëndimore janë, që kjo lëvizje nuk është një problem për t’u menaxhuar. Në fakt është dhurata më e madhe falas që Uashingtoni dhe Brukseli do të marrin për një kohë të gjatë. Një lëvizje paqësore që do të çojë përpara një nga qëllimet madhore për secilin prej tyre.
Ta nisim me Uashingtonin. Doktrina e re e administratës Trump për Ballkanin Perëndimor është pragmatike dhe tregtare. Administrata e ka mbyllur ciklin e përkëdheljeve dhe mbikëqyrjeve të vazhdueshme për Ballkanin. Ajo kërkon një rajon që qëndron me këmbët e veta dhe shkul korrupsionin dhe rrjetet e organizuara të drogës që helmojnë Amerikën.
Dhe tani një komb në Ballkan, po ndërton veten. Falas. Revolucioni i Flamingove është ekzaktësisht ajo që kërkon doktrina. Shqiptarët nuk po i kërkojnë Amerikës ta rregullojë Shqipërinë; ata kërkojnë që institucionet që Amerika ngriti, të funksionojnë.
SPAK-u, gjykata e pavarur kundër korrupsionit që Uashingtoni dhe Brukseli e mbështetën, ka nisur një hetim për marrëveshjet e tokës nga individë të lidhur me trafikun e drogës. SPAK ka ngrirë 128.3 milionë euro të ardhura nga shitjet e kontestuara.
Protestuesit kërkojnë vetëm që SPAK të ndjekë rrugën e vet, dhe asnjë marrëveshje, kushdo qoftë, të mos i shpëtojë rregullave të konkurrencës së ndershme. Asgjë nuk përmbush më shumë doktrinën amerikane, sesa një komb që e bën vetë punën e institucioneve të pastra -
pa ushtri, dhe pa miliona dollarë ndihmash nga taksapaguesit amerikanë. Për vite në Dhomën Amerikane të Tregtisë, kam kërkuar vetëm një gjë: kapitali amerikan nuk kërkon favore, kërkon rregulla të drejta, të barabarta dhe të parashikueshme. Projekti i Zvërnecit/Sazanit - pa leje, pa konsultim, dhe pa garë - është e kundërta. Mbështetja e protestuesve nuk shkon kundër investimeve; është në favor të konkurrencës.
Për Brukselin, rasti është akoma dhe më i qartë. Në sondazhin Eurobarometër të 2025, 91 për qind e shqiptarëve mbështetën anëtarësimin në BE - shifra më e lartë e çdo vendi kandidat. Mesa duket, populli më pro-evropian në kontinent nuk ndodhet brenda Unionit; po qëndrojnë në një lagunë, duke mbrojtur rregullat evropiane që vetë qeveria e tyre i shkeli.
Ata nuk kanë asnjë interes të tërheqin pas vetes në Evropë një klasë politike të kapur. Ata duan të hyjnë të pastër. Dhe duket se Evropa po dëgjon. Partia Demokratike Evropiane, pjesë e grupit Renew Europe, e ka përqafuar hapur kauzën e protestuesve.
Në 17 qershor, Parlamenti Evropian votoi 483 me 103 për ndalimin e menjëhershëm të ndërtimeve në zonat e mbrojtura dhe shfuqizimin e amendamentit të 2024 që e hoqi mbrojtjen.
Brukselit i mjafton vetëm të nderojë parimin e vet: të mbështesë një shoqëri që po ndërton shtetin e së drejtës nga poshtë-lart. Shqipëria po kryen falas, atë që Brukseli shpenzon dekada e miliona duke u përpjekur ta ndërtojë nga lart-poshtë.
Perëndimi pyet shpesh si mund ta bëjë Ballkanin Perëndimor më të sigurt. Përgjigjja nuk është edhe një samit apo një tjetër prerje shiriti.
The answer lies with the pink flamingos in the shallow waters of Narta - ensuring that they stay there, on one leg, for years to come.
When MEPs go to the lagoon next week, they can do the one thing that can't be manipulated: walk along the water's edge in the morning and count the flamingos.
As long as the birds are there, Albania is becoming exactly the partner the West says it wants. And it is achieving it on its own. The only mistake now would be to turn its back on the water, while it is still clean./ Pamphlet from “Emerging Europe”
Note: Enio Jaço is the former president of the American Chamber of Commerce in Albania and the head of an NGO that supports the Western Balkans' membership in the EU.
Lini një Përgjigje