FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The draft for mandatory earthquake insurance of homes was released for public consultation in July 2025, but was not approved by the government last year.
Meanwhile, Ekofin.al has a new version of the draft law, where the working group has expanded the scheme: in addition to earthquakes, floods are also expected to be included, a move directly related to the increased exposure of housing to this risk and to the recent episodes of flooding in the country. Experts from the Ministry of Finance have consulted with several versions and models of disaster insurance schemes, before drafting the draft, with the aim of guaranteeing the most complete protection not only for citizens, but also for the state budget.
Essentially, the new draft aims to build a mandatory financial mechanism (through insurance premiums) to cope with material losses in housing, gradually shifting the emphasis from “after-the-event” response towards prevention and risk management. As in the previous draft, in this version the scheme will be administered by the National Fund, in the form of a state-owned JSC, leaving out insurance companies.
What the scheme includes: apartments and units within them, but with clear exceptions
According to the version consulted by Ekofin.al, mandatory insurance applies to apartments, as well as to sections within apartments that are used as units/offices or for similar purposes.
On the other hand, the draft also provides for exceptions: the scheme does not apply to buildings built with clay/adobe, reed fiber structures or similar, as well as to buildings with mobile or temporary placement.
Who is required to be insured and how are the categories in need financed?
The obligation to insure lies with the owners (and not only them), but the draft clearly expands the base of subjects: the "insured" is also considered the user who has a contract in his name with the electricity distribution or water supply entity, regardless of whether he has an ownership document and regardless of the degree of use of the building.
The contract must be signed and renewed annually (or for longer periods according to the policy).
The scheme also includes persons for sections within buildings intended for residential use (even when used as sales/office units); as well as local self-government units for social housing, where the premium is financed from their budget.
An element with social impact is that the state budget finances the premium for individuals who benefit from social assistance, while the categories and procedures are determined by decision of the Council of Ministers.
What the insurance covers and what it excludes: not only bodily injury, but also property damage (floods only)
Kontrata mbulon dëmet në pasurinë e paluajtshme të siguruar të shkaktuara nga ngjarje tërmeti apo përmbytjeje gjatë vlefshmërisë së policës.
Përjashtimet kryesore janë domethënëse: nuk mbulohen dëmtimet fizike trupore (përfshi vdekjen), dëmet jopasurore, si edhe humbjet nga ndërprerja e veprimtarisë/fitimi i munguar.
Ndërkohë, drafti bën një dallim të fortë që lidhet me përmbytjet: sendet brenda banesës në parim përjashtohen, por në rastin e sigurimit të përmbytjeve “mbulohen në sigurim edhe sendet brenda banesës”.
Primi, shuma e sigurimit dhe “pjesa e zbritshme”: çfarë paguan qytetari dhe si llogaritet risku
Kufiri maksimal i shumës së sigurimit përcaktohet me vendim të Këshillit të Ministrave. Drafti vendos edhe një pjesë të zbritshme: 2% e vlerës së dëmshpërblimit, që mbulohet nga i siguruari për çdo dëm nga ngjarjet e mbuluara.
Për primin, parashikohet pagesë e plotë nga i siguruari, ndërsa metodologjia e përcaktimit do të jetë aktuariale, me klasifikim të banesave mbi bazë rreziku, dhe do të miratohet me vendim të Këshillit të Ministrave pas marrjes së mendimit nga AMF.
Si lidhet kontrata dhe kur hyn në fuqi: edhe pagesë elektronike dhe rregulla të qarta për pezullimin
Kontrata konsiderohet e vlefshme nëse primi paguhet pranë agjentëve të shitjes, pranë Fondit, ose edhe në mënyrë elektronike. Ajo duhet të përmbajë elementë minimalë, si rreziqet e mbuluara, datat e fillimit/mbarimit, shumën e siguruar dhe primin.
Vlefshmëria standarde është një vit (ose periudha më të gjata vjetore), dhe kontrata hyn në fuqi në orën 24:00 të datës së shënuar; nëse primi nuk paguhet në kohë, sigurimi pezullohet deri në orën 24:00 të ditës kur kryhet pagesa.
Në rast të ndryshimit të pronësisë, kontrata mbetet e vlefshme për pronarin e ri, i cili duhet të njoftojë Fondin brenda 15 ditëve kalendarike.
“Fondi Kombëtar”: institucioni që administron skemën dhe si financohet
Në qendër të draftit është krijimi i Fondit Kombëtar për Sigurimin e Detyrueshëm nga Tërmetet dhe Përmbytjet, si person juridik publik i organizuar në formën e një shoqërie aksionare; shteti përfaqësohet si pronar aksionesh nga ministria përgjegjëse për financat. Fondi parashikohet me pavarësi operacionale e financiare.
Burimet e financimit përfshijnë primet, komisionet nga transaksionet e risigurimit, të ardhurat nga investimi, buxhetin e shtetit, grante/donacione dhe të ardhura të tjera të ligjshme.
Shpenzimet kryesore lidhen me dëmshpërblimet, trajtimin e dëmeve, komisionet për lidhjen e kontratave, risigurimin dhe shpenzimet operative të Fondit.
Fondi ka edhe detyrim raportimi: i raporton të paktën 2 herë në vit ministrit përgjegjës për financat dhe AMF, dhe publikon në faqen zyrtare raporte periodike, të dhëna e statistika.
Zbatimi dhe “detyrimi në praktikë”: lidhja me kadastrën, e-Albania dhe QKB
Një nga mekanizmat më të fortë të draftit është lidhja e sigurimit me marrjen e shërbimeve publike. Personat që kërkojnë regjistrime/ndryshime regjistrimi apo shërbime të tjera kadastrale duhet të paraqesin paraprakisht kontratë të vlefshme sigurimi; mungesa e kontratës pamundëson marrjen e shërbimeve kadastrale.
Për ata që nuk lidhin kontratë, parashikohen edhe masa shtrënguese administrative, përfshirë kufizime në disa shërbime në e-Albania (të përcaktuara me VKM) dhe mos-përfitim shërbimesh nga Qendra Kombëtare e Biznesit.
Përmbytjet: përkufizimi, modeli i riskut dhe zbatimi i fazuar
Drafti sjell edhe një përkufizim të qartë të përmbytjes: fenomen natyror që shkakton dëme materiale përmes depërtimit të ujit në ndërtesë, si rezultat i reshjeve të dendura, daljes së lumenjve nga shtrati, thyerjes së digave apo dështimit të kanalizimeve.
Por, ndryshe nga tërmetet, skema për përmbytjet parashikohet e kushtëzuar dhe e fazuar. Fondi detyrohet ta zbatojë sigurimin e detyrueshëm nga përmbytjet në zona të caktuara, bazuar në metodologjinë e primit dhe në modelin e riskut nga përmbytjet të zhvilluar për Shqipërinë.
Modeli i riskut hartohet nga Fondi me parime aktuariale dhe të dhëna historike/hidrologjike, dhe përfshin elementë si: identifikimin e zonave sipas riskut (urbane, rurale, infrastrukturë kritike), karakteristikat e banesave, skenarët dhe probabilitetin e përmbytjes, kategoritë e dëmeve, parametrat teknikë për llogaritjen e primit dhe përditësimin periodik duke marrë parasysh edhe ndryshimet klimatike e zhvillimet urbanistike.
Metodologjia dhe modeli miratohen me vendim të Këshillit të Ministrave, me propozim të ministrit përgjegjës për financat dhe pas pëlqimit nga AMF, ndërsa sigurimi i detyrueshëm nga përmbytjet hyn në fuqi pas miratimit të modelit për zonat me risk.
Afatet: kur hyn në fuqi ligji dhe çfarë duhet të nxjerrë qeveria më pas
Drafti parashikon një hyrje në fuqi jo të menjëhershme: ligji hyn në fuqi 12 muaj pas botimit në Fletoren Zyrtare. Po ashtu, ngarkohet Këshilli i Ministrave që brenda 12 muajve nga hyrja në fuqi të nxjerrë një sërë aktesh nënligjore për zbatimin e neneve kyçe (përfshirë primin, shumën e sigurimit, zbatimin dhe përmbytjet).
Çfarë nënkupton ky rikthim i draftit për tregun dhe qytetarët
Përfshirja e përmbytjeve e transformon draftin nga një skemë e fokusuar vetëm te risku sizmik, në një instrument më të gjerë të menaxhimit të fatkeqësive natyrore. Në praktikë, ky ndryshim pritet të hapë debat jo vetëm për koston e primit dhe klasifikimin e riskut, por edhe për mënyrën se si do të përcaktohen zonat me rrezik përmbytjeje, kur do të miratohen modelet dhe si do të administrohet raportimi e transparenca e Fondit.
If the draft moves towards approval, it brings a new reality: home insurance is no longer simply a voluntary choice, but is linked to access to public services and a new institutional architecture where the Fund is the central link of the scheme, while insurance companies, even in this version, remain outside and can only play the role of agent for selling the policy. One point that is expected to bring quite a bit of debate is the one where it is emphasized that "Private insurance companies cannot conclude voluntary insurance contracts for earthquakes or floods for a home that has not previously concluded a mandatory insurance contract with the Fund". / ekofin.al /
Lini një Përgjigje