FLASH
Shkruar nga Ferenc Németh
Just weeks after the ouster of Viktor Orbán, the new Hungarian government has begun dismantling the mechanisms of the illiberal regime with unusual speed. From reforming institutions to publicly exposing abuses of power, Péter Magyar is trying to show how democracy can be restored after 16 years of autocracy.
Hungarians are experiencing something rare: real change under new leadership. Just over a month after the April 12 parliamentary elections, Hungary now has a functioning, liberal democratic government.
The first weeks after the elections that ended Viktor Orbán’s 16-year rule are showing what dismantling an illiberal regime from within looks like. The new prime minister, Péter Magyar, was sworn in on May 9, symbolically on Europe Day, while the new government was formed just a few days later.
This rapid pace of institution-building has been one of the most striking features of the political transition. And speed was essential. During the transitional period, the caretaker government under Orbán continued to behave as if it had not lost power.
The media reported on documents being destroyed with shredders, recent multi-million-euro deals finalized in secret, and figures close to the regime transferring assets abroad.
The new team's fear was clear: the longer this process dragged on, the greater the damage the old regime could leave behind. The collapse of the Orbán system seems to have shocked even his own people.
Some figures from the Fidesz party suddenly began to talk about the importance of democracy and media freedom, minimizing their role in the country's institutional degradation and in turning Hungary into one of the poorest and most corrupt countries in the European Union.
Several businessmen linked to the regime went public in the media to defend themselves. A media mogul whose company had organized the infamous billboard campaigns across Hungary appeared on television with tears in his eyes, trying to justify himself.
Meanwhile, influencers linked to state propaganda are looking for new jobs and trying to erase traces of their political past from their CVs and online profiles - even though the internet never forgets.
Also, several state-funded media outlets have announced closures or “restructuring” as public subsidies have been cut. The change is also being reflected in state institutions. Public television, once an instrument of government propaganda, is showing signs of greater independence.
Magyar ka premtuar pezullimin e përkohshëm të transmetimeve publike gjatë një reforme të thellë, si dhe krijimin e një autoriteti të ri mbikëqyrës për median në vend. Marrëdhënia e Magyar me median e pavarur mbetet komplekse dhe me gjasë do të ketë ulje-ngritje.
Në konferencën e tij të parë ndërkombëtare për shtyp, ai ua dha fjalën fillimisht atyre që dikur etiketoheshin nga Orbán si “fake neës” ose “agjentë të Brukselit”, një gjest ky me peshë të fortë simbolike. Po ashtu, ai zgjodhi tre zëdhënëse, dy prej të cilave vinin nga televizione private mediatike me prirje të majta.
Megjithatë, Magyar mbetet një politikan polemizues dhe shpesh kritik ndaj gazetarëve, një stil që e ruajti edhe gjatë fushatës elektorale. Regjimi joliberal duket se u shemb më shpejt nga sa pritej. Fidesz, tashmë në opozitë me vetëm 52 deputetë në parlamentin prej 199 anëtarësh, duket njëkohësisht agresiv dhe i dobësuar.
Orbán, i cili për vite ndërtoi figurën e “luftëtarit të rrugës” kundër armiqve të brendshëm dhe të jashtëm, nga George Soros te emigrantët ilegalë, burokratët e Brukselit dhe së fundmi presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy është tërhequr me shpejtësi nga skena politike.
Ai kishte premtuar se, në rast humbjeje, do ta përfundonte karrierën politike aty ku e nisi: si deputet. Në fund, ai hoqi dorë edhe nga ky mandat, duke munguar në seancën e parë të parlamentit të ri. Tashmë parlamenti, ku partia Tisza e Magyar gëzon shumicë të cilësuar prej dy të tretave, po përgatit amendamentet e para kushtetuese.
Mes tyre është edhe kufizimi i mandatit të kryeministrit në maksimum tetë vjet, një ndryshim që praktikisht do ta përjashtonte Orbánin nga mundësia e rikthimit në pushtet.
Në shumë mënyra, regjimi ishte vetë Orbán, ndaj pa të, Fidesz duket se ka humbur identitetin politik.
Tisza po zë gradualisht hapësirën e djathtë që dikur dominohej prej tyre, ndërsa e djathta ekstreme mbetet e përfaqësuar nga Mi Hazánk. Në të njëjtën kohë, ka gjasa të lindin edhe forca të reja të majta, duke i dhënë Hungarisë një pluralizëm politik që mungonte prej vitesh.
Kjo e fundit i lë shumë pak hapësirë Fidesz-it në spektrin politik, përfshirë këtu edhe vetë Orbánin. Popullariteti i Tisza-s ka vazhduar të rritet edhe pas zgjedhjeve, kryesisht në kurriz të Fidesz-it.
Kjo tregon se fitorja dërrmuese e Magyar nuk ishte një aksident elektoral, por pasqyrim i lodhjes së thellë të shoqërisë hungareze me regjimin e vjetër. Qytetarët mbetën të zhgënjyer edhe nga mënyra se si Orbán reagoi ndaj humbjes, si dhe nga sjellja e tij në javët pasuese.
Edhe në arenën ndërkombëtare Orbán duket i izoluar. Aleatë si Robert Fico, Andrej Babiš apo edhe Donald Trump kanë shmangur lidhjen me të pas kësaj disfate. Dikur simbol i së djathtës populiste transatlantike, ai kishte ofruar mbështetje financiare, politike dhe madje strehim për figura të së djathtës ekstreme.
But the situation changed overnight; the one who was once seen as the strongest is now perceived as the weakest link, as other leaders do not want to associate themselves with failed politicians. Meanwhile, Magyar is carefully exploiting the created momentum.
He has accompanied journalists to luxurious government offices built during the Orbán era, exposing the contrast between the luxury of the political elite and the reality of one of the poorest countries in the European Union.
The restored buildings, cigar rooms and expensive decorations have cast a strong shadow over the country's economic state. Orbán's infamous Carmelite office has opened to the public, the EU flag has returned to parliament and the government is publishing details of the previous administration's excessive spending and shady deals.
Meanwhile, Magyar is trying to maintain political momentum with a cabinet dominated by professionals rather than career politicians. His government includes a former military commander as defense minister, a left-leaning political strategist at the head of the prime minister's office, and a career diplomat as foreign minister, who left the Hungarian diplomatic service in 2015.
Active on social media and in daily press conferences, Magyar does not seem ready to slow down. The next objective is to fully unravel the presidential pardon scandal, the issue that gave impetus to his political rise, as well as to purge key figures appointed by the previous regime in the judiciary and state institutions./ Adapted from "Pamphlet" by the "Center for European Policy Analysis"
Po ketu?