FLASH
Shkruar nga Pamfleti
European leaders held an emergency meeting in January to discuss how to manage a potential rift with America following President Trump's actions. Behind the scenes of a troubled relationship...
It was almost midnight in Brussels and Europe's leaders were locked in an emergency meeting for a full five hours with only one existential issue on the agenda: how to manage a historic rift with America.
New Year’s Eve had only been three weeks away, and US President Donald Trump, having already ousted Venezuelan strongman Nicolas Maduro, had also threatened to seize control of Greenland from Denmark. Around the round table at the headquarters of the European Council, in the Europa building, also known as the “Space Egg,” the heads of state and government expressed such strong feelings towards the 47th US president that some of the 30 or so leaders present later called the meeting “a night of psychotherapy.” Without cameras, without recordings, and without phones, the presidents and prime ministers were invited to speak with complete honesty.
“We are drawing a line here,” French President Emmanuel Macron began. For a year, Washington’s closest allies had tried to appease Trump with a combination of flattery and concessions on defense and trade, hoping to buy time. But time was running out. French soldiers were already in Greenland, along with Danish special forces, equipped for a fierce confrontation with America. The French president reiterated an argument he had been making with increasing insistence for years: Europe’s overdependence on America had become a threat to its security.
"There is no turning back , " he stressed.
The debate quickly flared. A group of European leaders complained that the US administration seemed more interested in mining and energy deals than in upholding America's traditional role in the world. The Belgian prime minister even warned that Europe risked becoming "a miserable slave" to the US.
On the other hand, Italy's conservative Prime Minister, Giorgia Meloni, did not share the same stance as the liberal part of those present, arguing that, despite dissatisfaction with Trump, common ground could still be found with him.
Në të majtë të Melonit ishte ulur kryeministrja daneze Mette Frederiksen, e cila përpiqej të ruante qetësinë. Pas një jave negociatash tepër të vështira dhe rraskapitëse me Trumpin, ajo dukej aq e tronditur sa kancelari gjerman Friedrich Merz ndjeu nevojën ta pyeste nëse ishte mirë.
Ndërsa orët kalonin, diskutimi preku një pyetje që dukej njëkohësisht surrealiste dhe vendimtare: A ishte e mundur që, pas 250 vjetësh historie, Amerika, mbrojtësja tradicionale e Evropës, të ishte shndërruar tashmë në një kërcënim?
Kufijtë e "diplomacisë së lajkatimit"
Në qendër të krizës ndodhej strategjia e ndjekur nga sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte. I njohur si "pëshpëritësi i Trumpit", Rutte besonte fort se ombrella bërthamore amerikane dhe fuqia ushtarake e SHBA-së ishin të pazëvendësueshme për Evropën.
Strategjia e tij bazohej në ofrimin e "fitoreve" që Trump mund t'ia paraqiste elektoratit të vet, duke e mbuluar me lavdërime publike dhe duke adoptuar madje edhe stilin e tij të komunikimit në mesazhe.
Kur Trump kërcënoi me tarifa doganore dhe djali i tij, Donald Trump Jr., u shfaq në Grenlandë duke shpërndarë kapele MAGA, Rutte ushtroi presion mbi vendet evropiane që të pranonin objektivin për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes në 3,5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Më vonë, nën presionin e ambasadorit amerikan Matthew Whitaker, ky objektiv u rrit në 5% deri në vitin 2035.
Për ta bërë këtë vendim më të pranueshëm, vendet evropiane riemërtuan si "shpenzime sigurie" edhe projekte infrastrukturore, si urat dhe shërbimet meteorologjike.
Kjo "diplomaci e lajkatimit" u përqafua nga shumë liderë. Udhëheqësit nordikë diskutonin se cilat fjalë duhej të shkruheshin me shkronja të mëdha në mesazhet drejtuar Trumpit, ndërsa Ursula von der Leyen i riemërtoi sanksionet ndaj Rusisë si "tarifa", për të përdorur terminologjinë e preferuar të presidentit amerikan.
Edhe Friedrich Merz, gjatë vizitës së tij në Shtëpinë e Bardhë, u gjend duke u shëtitur nga Trumpi në të ashtuquajturën "Dhoma Lewinsky", të cilën presidenti amerikan e kishte shndërruar në një depo me suvenire MAGA dhe këpucë Florsheim. Trumpi i nxiti mysafirët gjermanë të merrnin çfarë të dëshironin, me shakanë se gratë e tyre mund t'i shisnin më pas për "mijëra dollarë".
Megjithatë, kjo strategji filloi shpejt të humbte efektin. Samiti i NATO-s në Hagë mund të ishte paraqitur nga Trumpi si një triumf, por atmosfera pas dyerve të mbyllura ishte e mbushur me shqetësim të thellë.
Siç vuri në dukje atëherë kryeministri bullgar Rosen Zhelyazkov, liderët evropianë kishin gabuar duke besuar se mund ta menaxhonin Trumpin përmes hijeshisë personale.
Fantazma e Alaskës dhe plani alternativ kanadez
Ekuilibri i brishtë evropian u shemb përfundimisht në mesin e muajit gusht, pas samitit në Alaskë mes Donald Trumpit dhe Vladimir Putinit. Sipas artikullit, shërbimet evropiane të inteligjencës zbuluan plane konfidenciale të Uashingtonit dhe Kremlinit për shfrytëzim të përbashkët të mineraleve të rralla në Arktik, si edhe synimin e Trumpit për t'i dhënë fund luftës në Ukrainë sipas kushteve ruse, duke krijuar njëkohësisht mundësi biznesi për kompanitë amerikane.
Kur Emmanuel Macron, Mark Rutte dhe pesë liderë të tjerë udhëtuan me nxitim drejt Shtëpisë së Bardhë për ta bindur Trumpin të ndryshonte qëndrim, u përballën me një përvojë poshtëruese. Pavarësisht fjalëve miqësore para kamerave, Trumpi i la të prisnin, ndërsa zhvilloi një bisedë telefonike 40-minutëshe me Vladimir Putinin.
Përpjekja e tyre dështoi plotësisht, duke treguar se sa pak ndikim kishin tashmë aleatët tradicionalë të Amerikës mbi presidentin amerikan.
Ky dështim i hapi rrugën një zëri të ri: Mark Carneyt, kryeministrit të sapozgjedhur të Kanadasë. Ish-guvernatori i bankës qendrore kishte ardhur në pushtet pasi Trumpi kishte kërcënuar se do ta shndërronte Kanadanë në "shtetin e 51-të" të SHBA-së.
Që nga kriza financiare e vitit 2008, Carney kishte argumentuar se Perëndimi ishte bërë tepër i varur nga një vend gjithnjë e më i paparashikueshëm.
Duke u dërguar rregullisht mesazhe liderëve evropianë, Carney i paralajmëronte qartë: "Amerika e vjetër nuk do të kthehet."
Pas një fjalimi të tij në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, argumentet e Carneyt filluan të fitonin mbështetje në vende si Franca dhe Spanja, të cilat shihnin gjithnjë e më shumë nevojën për një ndryshim rrënjësor të kursit strategjik të Evropës.
Eksperimenti i heshtur i "deamerikanizimit"
Përballë kësaj realiteti të ri, kryeqytetet evropiane kanë nisur një eksperiment të paprecedentë dhe pothuajse të padukshëm për të reduktuar varësinë nga Shtetet e Bashkuara.
Nga Franca deri në Holandë, autoritetet po heqin në mënyrë graduale teknologjinë amerikane nga sistemet shtetërore, po kalojnë në programe evropiane me kod të hapur dhe po ua ndalojnë nëpunësve publikë përdorimin e aplikacioneve si Microsoft Teams dhe Microsoft Office.
Njëkohësisht, Evropa po investon qindra miliarda dollarë për të forcuar kompanitë e saj private të sektorit hapësinor, qendrat evropiane të të dhënave dhe ndërmarrjet vendase të inteligjencës artificiale, me synimin për të thyer dominimin e gjigantëve amerikanë të teknologjisë.
Po zhvillohen gjithashtu studime të posaçme për mënyrën se si do të funksiononin pagesat dhe sistemet e të dhënave në rast të një shkëputjeje të plotë nga SHBA-ja, si edhe nëse armët e prodhuara në Amerikë, të përdorura nga ushtritë evropiane, mund të funksionojnë në mënyrë të pavarur pa mbështetjen ose autorizimin teknik të Uashingtonit.
When the leaders gathered again in the "Space Egg" building last March, airstrikes ordered by Trump against Iran had caused fuel prices in Europe to rise significantly.
German Chancellor Friedrich Merz reacted angrily, warning that the only beneficiary of instability in the Middle East would be Russia. Even Giorgia Meloni was forced to reconsider her position. She regretfully admitted that the US president "is not rational."
Europe now faces the most important strategic question of its modern history: will it continue to buy American technology and weapons, hoping to maintain its partnership with Washington, or will it build an independent power, preparing for an era in which the traditional transatlantic alliance may no longer be the linchpin of its security?
This is one of the biggest dilemmas facing the 27 member states of the European Union during Donald Trump's second term in the White House.
Why "flattery diplomacy" failed
However, this strategy quickly began to lose its effectiveness. The NATO summit in The Hague may have been presented by Trump as a triumph, but the atmosphere behind closed doors was filled with deep concern.
As Bulgarian Prime Minister Rosen Zhelyazkov noted at the time, European leaders had been mistaken in believing they could manage Trump through personal charm.
Britain's MI6 secret service has issued a stark, allegorical warning to Prime Minister Keir Starmer. In its assessment, Trump's second term in the White House resembled a cross between "The Crucible" and the TV series "Wolf Hall," a court filled with paranoia, similar to that of King Henry VIII of England.
The British intelligence service went so far as to instruct its employees not to discuss matters related to the American president with their counterparts at the CIA. /Adapted from Pamphlet by WSJ/
Lini një Përgjigje