FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Kombet e Bashkuara, precedentët historikë dhe presioni ndërkombëtar që po merr formë pa bekimin e Uashingtonit.
Pyetja “Po sikur…?” është bërë prej dekadash. Por në muajt e ardhshëm, Al Jazeera do të shqyrtojë disa nga sfidat më të mëdha të kohës sonë, duke pyetur ekspertët më të mirë: “Çfarë nëse…?”
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, i ka dhënë grupit palestinez Hamas një ultimatum deri të dielën për të pranuar një marrëveshje, e cila sipas tij do t’i jepte fund luftës së Izraelit në Gaza – por që gjithashtu do t’i lejonte Izraelit të qëndronte në disa pjesë të Gazës për një periudhë të shkurtër kohe.
Kritikët janë skeptikë. Ata kujtojnë se Izraeli ka vazhduar sulmet në Liban edhe pas marrëveshjes së armëpushimit atje vitin e kaluar, dhe po ashtu kryen rregullisht bastisje në Bregun Perëndimor të pushtuar. Prandaj, ata dyshojnë se kjo marrëveshje do ta ndalojë realisht agresionin dhe do të sjellë paqe për Gazën.
Nëse marrëveshja dështon, shumëkush pret që Izraeli do të vazhdojë ofensivën ushtarake që ka shkatërruar Gazën, duke vrarë mbi 66 mijë palestinezë – një fushatë që vazhdon pavarësisht dënimit ndërkombëtar.
Në shtator, një komision i OKB-së mbështeti konkluzionet e organizatave për të drejtat e njeriut – si brenda ashtu edhe jashtë Izraelit – se lufta e Izraelit në Gaza përbën një akt gjenocidi. Bashkimi Evropian ka propozuar pezullimin e privilegjeve tregtare për Izraelin, ndërsa një organ i mbështetur nga OKB-ja arriti në përfundimin se në Gaza është krijuar një uri e qëllimshme, e shkaktuar nga njeriu.
Ndërkohë, aleatët tradicionalë të Izraelit – përfshirë Francën, Mbretërinë e Bashkuar dhe Kanadanë – e kanë njohur shtetin palestinez, duke ndjekur shembullin e Norvegjisë, Spanjës dhe Irlandës. Ky zhvillim i shtyn shtetet të rishikojnë pozicionet e tyre dhe të konsiderojnë veprime konkrete.
Edhe politikanët individualë kanë filluar të reagojnë. Kryeministri i Spanjës, Pedro Sanchez, muajin e kaluar kërkoi përjashtimin e Izraelit nga organizatat ndërkombëtare sportive, “derisa të ndalet barbaria”. Presidentja e Sllovenisë, Natasa Pirc Musar, në maj e cilësoi si “gjenocid” ofensivën izraelite në Gaza.
Por çfarë ndodh nëse këto shtete shkojnë përtej deklaratave simbolike? A mund të bashkëpunojnë dhe ta detyrojnë Izraelin të ndalojë sulmet dhe të tërhiqet nga Gaza – edhe pa mbështetjen e SHBA-së?
Katër ekspertë ndërkombëtarë kanë dhënë opinionin e tyre për këtë skenar: Michael Lynk (profesor i të drejtës ndërkombëtare në Universitetin e Western Ontario), Michael Becker (ekspert i të drejtave të njeriut dhe ish-punonjës në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë), Nick Cull (historian i bojkotimeve kulturore në Universitetin e Kalifornisë) dhe Daniele Bianchi (ekonomist dhe specialist për sanksione në Queen Mary University of London).
Sipas Michael Lynk, Kombet e Bashkuara mbeten kanali më legjitim për të ndalur agresionin izraelit në Gaza. Ai kujton se Izraeli është në shkelje të Kartës së OKB-së, Konventës së vitit 1948 kundër Gjenocidit dhe Statutit të Romës të vitit 1998 – të gjitha instrumente ndërkombëtare që imponojnë detyrim për ndërhyrje në rastet e gjenocidit dhe mizorive masive.
Deri më tani, ironikisht, vetëm Houthit në Jemen – një ndër vendet më të varfra në botë – kanë ndërmarrë veprime konkrete duke ndërprerë linjat detare dhe penguar trafikun e anijeve tregtare drejt Izraelit.
Lynk thekson një precedent historik: në vitin 1950, Asambleja e Përgjithshme e OKB-së miratoi Rezolutën “Uniting for Peace”, për të vepruar në rastet kur Këshilli i Sigurimit është i bllokuar nga vetot. Kjo rezolutë u përdor për të lejuar ndërhyrjen në Luftën e Koresë dhe për të rikthyer sovranitetin e Koresë së Jugut. Sot, pas 75 vitesh, i njëjti mekanizëm mund të përdoret për Gazën.
Një forcë ndërkombëtare e mandatuar nga OKB mund të dislokohet në territorin e shkatërruar, ku më parë OKB ka deklaruar se Izraeli nuk ka asnjë të drejtë të qëndrojë. Ajo mund të ndërmarrë një mision humanitar të menjëhershëm, të rindërtojë infrastrukturën, të rivendosë shërbimet jetike si uji dhe energjia elektrike, dhe të ndërtojë një administratë kalimtare deri në arritjen e një zgjidhjeje politike.
Pyetja nuk është më nëse Izraeli do të ndalet, por a do të ketë bota guximin për të vepruar pa SHBA-në? /Al Jazeera
Lini një Përgjigje