FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Pse Xi vazhdon të fitojë lojën e samiteve
Në janar, pas javësh kërcënimesh nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump për të aneksuar Kanadanë si “shtetin e 51-të”, kryeministri kanadez Mark Carney qëndroi në Sallën e Madhe të Popullit në Pekin, duke shfaqur një qëndrim të përzemërt ndaj udhëheqësve të një vendi që ai e kishte quajtur kërcënimin më të madh gjeopolitik të Kanadasë më pak se një vit më parë. Në një takim me kryeministrin kinez Li Qiang, ai tha se “përparimi që kemi bërë në partneritet na vendos në një pozitë të mirë për rendin e ri botëror.” Nuk ishte një moment i mirë për Shtetet e Bashkuara. Megjithatë, ajo skenë, një lider i shqetësuar për Uashingtonin që nxiton drejt Pekinit me një urgjencë të re, është përsëritur vazhdimisht që nga rikthimi i Trump në Shtëpinë e Bardhë.
Në vitin 2025, liderët e Australisë, Francës, Gjeorgjisë, Zelandës së Re, Portugalisë, Serbisë, Sllovakisë, Spanjës dhe Bashkimit Evropian udhëtuan të gjithë në Kinë. Në janar, ritmi i vizitave u përshpejtua, me liderët e Finlandës, Irlandës, Koresë së Jugut dhe Mbretërisë së Bashkuar që mbërritën njëri pas tjetrit, të ndjekur në shkurt nga presidenti i Uruguait dhe kancelari i Gjermanisë. Në prill, kryeministri i Spanjës e konsolidoi këtë model me vizitën e tij të katërt në katër vjet. Ata ecën mbi tapetë të kuq, shtrënguan duart me zyrtarë të lartë të Partisë Komuniste Kineze dhe nënshkruan memorandume për të forcuar marrëdhëniet. Ky spektakël në rritje, që media shtetërore kineze e ka quajtur një “valë”, përforcoi narrativën e PKK-së për një Kinë në ngritje dhe një SHBA në rënie.
Tani këta dhe liderë të tjerë ka të ngjarë të shohin me shqetësim ndërsa Pekini përgatitet të presë presidentin e Shteteve të Bashkuara javën e ardhshme. Për Kanadanë dhe aleatët e tjerë të SHBA-së, shtysa kryesore për thellimin e lidhjeve me Kinën është vetë Trump. Nën presionin e një SHBA-je që sillet si një hegjemon grabitqar, këta politikanë ndihen se nuk kanë zgjidhje tjetër veçse të balancojnë. Takimi me presidentin kinez Xi Jinping dërgon një sinjal ndaj Trump se ata kanë alternativa dhe nuk do të nënshtrohen ndaj aleancave “gjithçka ose asgjë” apo marrëveshjeve të padrejta tregtare. Në këtë mënyrë, distanca në rritje midis Uashingtonit dhe partnerëve të tij është një dhuratë diplomatike për Pekinin.
Por përpara vizitës së Trump, Carney dhe liderë të tjerë nuk kanë garanci që marrëveshjet që mund të arrijnë Trump dhe Xi nuk do t’i lënë ata në një pozitë më të keqe. Ata nuk mund t’i besojnë Trumpit që të marrë parasysh interesat e tyre, ndaj duhet të shpresojnë që zyrtarët kinezë do të kujtojnë shqetësimet e tyre për mbiprodhimin industrial, përdorimin e tregtisë si armë dhe ndërhyrjet e huaja, dhe do t’u ofrojnë lehtësim ekonomik në këmbim të qëndrimeve të tyre pajtuese. Kjo dobësi thekson problemin e mungesës së veprimit kolektiv dhe nevojën që këta liderë të harmonizojnë politikat e tyre ndaj Kinës, të mbrojnë vijat e kuqe dhe të vendosin kosto ndaj Pekinit për presionin e tij.
Edhe pse besimi i thyer midis SHBA-së dhe aleatëve të saj nuk mund të rikthehet shpejt, Uashingtoni mund të ndihmojë. Mund të jetë tepër vonë për një qasje plotësisht të unifikuar ndaj Kinës, por koordinimi mbetet i mundur. Trump duhet të japë shembull, të shmangë gabimet e liderëve të tjerë dhe të refuzojë marrëveshje të përkohshme që rrisin varësinë nga Kina. Në vend që të kërkojë lavdërime sipërfaqësore, ai duhet ta përdorë vizitën për të forcuar parandalimin, duke koordinuar paraprakisht me aleatët dhe duke vendosur kufij të qartë.
Trump dhe delegacionet e tjera duhet t’i përdorin vizitat në Kinë për të treguar unitet më të fortë në qëndrime dhe interesa. Një qasje e tillë do të krijonte hapësirë për objektiva afatgjata: ruajtjen e kapaciteteve industriale të avancuara, avantazhin teknologjik dhe diversifikimin e zinxhirëve të furnizimit.
Shtëpia fiton gjithmonë
Secila vizitë zyrtare në Pekin mund të ketë qenë e justifikueshme individualisht dhe në interesin racional të shtetit përkatës. Por në total, rezultati ka qenë një sukses politik dhe propagandistik për Pekinin. Duke pranuar kushtet e vendosura nga Xi dhe duke marrë pjesë në ceremonitë e tij autoritare, këta liderë i japin legjitimitet narrativës së tij. Me kalimin e kohës, këto gjeste ndikojnë në perceptimet globale për fuqinë dhe legjitimitetin.
Kjo zhvendosje në favor të Kinës dëmton aleatët e SHBA-së. Pekini ka ndjekur politika që forcojnë autonominë e tij dhe rrisin varësinë e të tjerëve. Ai ka përdorur tregtinë dhe kontrollin mbi burimet si mjete presioni. Vendet që përpiqen të balancojnë përballë SHBA-së janë të detyruara të përshtaten me Kinën, por kjo rrit rrezikun e nënshtrimit ndaj saj.
Liderët lejojnë që Kina të përcaktojë kushtet e angazhimit, duke dhënë një miratim të heshtur për agjendën e saj. Tregu kinez ushtron një tërheqje të fortë dhe politikanët shpesh kërkojnë marrëveshje të shpejta tregtare. Delegacionet përfshijnë kompani që kërkojnë mbështetje për operacionet në Kinë.
Ndërkohë, Kina luan një lojë afatgjatë. Ajo përdor ndërvarësinë ekonomike për avantazhe strategjike dhe politike. Çdo vizitë organizohet për të përforcuar narrativën e ngritjes së Kinës. Kritikave u lihet vend vetëm në mënyrë private, ndërsa publikisht përdoret gjuha e “partneriteteve strategjike”.
Zyrtarët kinezë përshtatin përfitimet sipas nivelit të bindjes së vizitorëve. Marrëveshjet shpesh përfundojnë në favor të Kinës. Shembuj përfshijnë lëshime nga Kanadaja, marrëveshje evropiane për produkte bujqësore dhe investime, si dhe hapa nga Mbretëria e Bashkuar që shoqërohen me lëshime politike.
Këto marrëveshje rrallë sjellin qëndrueshmëri ekonomike. Ato riorientojnë tregtinë dhe dobësojnë ekonomitë vendase. Eksportet drejt Kinës dominohen nga produkte bazë, ndërsa Kina furnizon mallra industriale të avancuara.
Rezultati është një suficit tregtar i vazhdueshëm për Kinën, që arriti në 1.2 trilionë dollarë vitin e kaluar. Kina përbën rreth 30% të prodhimit global dhe pritet të arrijë 45% deri në vitin 2030. Ndërkohë, fuqitë industriale tradicionale po dobësohen.
Koalicioni që nuk u krijua
Liderët janë të vetëdijshëm për këtë situatë. Presidenti francez Emmanuel Macron pranoi se suficiti tregtar i Kinës është i paqëndrueshëm. Kancelari gjerman Friedrich Merz gjithashtu kërkoi korrigjimin e disbalancave.
Por mungon një qasje e koordinuar. Çdo vend ndjek interesat afatshkurtra, duke dobësuar solidaritetin. Plani pesëvjeçar i Kinës konfirmon synimin për dominim në teknologji dhe industri.
Duke vendosur interesat ekonomike mbi sigurinë dhe të drejtat e njeriut, qeveritë rrisin rrezikun për qytetarët e tyre. Shembulli i Mbretërisë së Bashkuar ilustron këtë qasje, ku shqetësimet për të drejtat e njeriut nuk shoqërohen me masa konkrete.
Angazhime para koncesioneve
Pas shumë marrëveshjeve të vogla në Pekin, Trump mund të kërkojë një marrëveshje më të madhe. Administrata e tij ka ndërmarrë hapa për të krijuar një klimë pozitive, duke përfshirë lehtësime në eksportet teknologjike dhe shtyrje të disa masave ndaj Kinës.
Por kjo qasje mbart rreziqe. Një marrëveshje që sakrifikon interesat strategjike afatgjata do të dobësonte SHBA-në dhe do të përforconte pozicionin e Kinës.
Ekziston një alternativë: përdorimi i vizitave për të mbrojtur interesat, për të vendosur kufij dhe për të koordinuar me aleatët. Liderët duhet të artikulojnë qartë shqetësimet për sigurinë, ekonominë dhe të drejtat e njeriut.
Edhe pse skepticizmi ndaj SHBA-së mbetet, vendet mund të harmonizojnë disa politika, si kontrolli i investimeve dhe kufizimet ndaj varësisë nga Kina.
Matja e suksesit nuk duhet të bazohet në vlerën e marrëveshjeve, por në aftësinë për të kufizuar ndikimin e Kinës dhe për të ruajtur autonominë politike. Kjo valë vizitash tregon se stabiliteti i arritur përmes lëshimeve është i brishtë dhe dobëson forcën kolektive të vendeve demokratike. /Përshtatur nga ForeignAffarirs/
Lini një Përgjigje