FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Nëse mendoni se keni pasur një vit të keq, shikoni Aleksandër Vuçiçin...
Njeriu i fortë i Serbisë, tani në pushtet për gati një dekadë e gjysmë, pati një vit 2025 shumë të keq. Sfida të tilla si protestat studentore, goditjet ndaj megaprojekteve ekonomike dhe dështimi për të fituar favorizimin e shpresuar nga Presidenti Trump e vunë udhëheqësin serb në një pozicion të pasigurt. Ky vit i ri do të karakterizohet nga ajo që mund ta quajmë një strategji "Pritja e Godosë" e karakterizuar nga kontrolli i dëmit politik.
Brenda vendit, problemet nuk janë thjesht duke u shfaqur; ato janë aq serioze sa mund të përfaqësojnë gozhdët e para në arkivolin politik të qeverisë. Protestat mund të jenë udhëhequr nga studentët, por ato përfshinë një segment jashtëzakonisht heterogjen të shoqërisë serbe gjatë gjithë vitit. Trazirat popullore u shkaktuan nga shembja e tendës së stacionit të Novi Sadit në nëntor 2024 që vrau 16 persona. Duke mos treguar shenja lodhjeje, protestuesit janë ende të përkushtuar fort ndaj qëllimeve të tyre për llogaridhënie dhe transparencë më të madhe, një gjyqësor dhe media më të lirë, si dhe mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme.
Maskat tani janë hequr. Taktikat e përdorura shpesh nga qeveria, të tilla si fushatat e shpifjes kundër aktivistëve dhe stafit akademik, shpërqendrimet përmes krizave të vetë-gjeneruara në veri të Kosovës dhe fajësimi i vendeve fqinje ose të paemërtuara perëndimore për ndërhyrje, nuk kanë arritur ta thyejnë frymën dhe mbështetjen e protestuesve.
Sa më të dhunshme bëheshin qeveria dhe huliganët e saj në përpjekjet për të shtypur demonstruesit paqësorë, aq më të vendosur bëheshin demonstruesit. Imuniteti i tyre ndaj këtyre taktikave është një shenjë shqetësuese për Vuçiçin. Se si ai gjen kontroll mbi këtë lëvizje të madhe nga baza do të mbetet një pyetje qendrore edhe në vitin 2026.
Edhe pse fuqia e protestuesve flet vetë (një tubim në mars tërhoqi më shumë se 300,000 demonstrues), kjo nuk do të thotë që qeveria, veçanërisht Vuçiç, do të largohet në heshtje. Ka dalë në pah një ngërç politik: çdo lëshim do të thoshte ose fundin e protestave ose shembjen e mundshme të sistemit. Ky bllokim ka të ngjarë të vazhdojë gjatë gjithë vitit.
Vuçiç u detyrua gjithashtu t’u thoshte lamtumirë projekteve të mëdha ekonomike. Në nëntor, kompania britaniko-australiane e minierave Rio Tinto njoftoi pezullimin e pacaktuar të investimit të saj të propozuar në minierën e litiumit në Serbi. Disa javë më vonë, firma amerikane e investimeve Affinity Partners, e themeluar nga dhëndri i Presidentit Trump, Jared Kushner, tërhoqi projektin e saj të zhvillimit luksoz me seli në Beograd. Projekti i minierave të litiumit do të kishte sjellë rreth 3 miliardë dollarë investime të huaja shumë të nevojshme dhe ndërtimi i hotelit rreth 500 milionë dollarë.
Për Vuçiçin, humbja e këtyre “projekteve të dashura” jo vetëm që dëmton ekonominë e Serbisë, por edhe e prek thellë egon e tij politike. Për më tepër, përfitimet politike, përkatësisht, mbledhja e votave shtesë përmes njoftimeve të projekteve të investimeve në shkallë të gjerë - mbeten një ëndërr e paplotësuar për vitin e ardhshëm.
Sfida më urgjente ekonomike me të cilën Serbia do të vazhdojë të përballet këtë vit ka të bëjë me rafinerinë e saj të vetme të naftës. NIS, me shumicë në pronësi të Gazprom Neft të Rusisë, ka qenë nën sanksione të SHBA-së që nga marsi, me zbatim të plotë në fuqi nga tetori 2025. Edhe pse OFAC, organi përgjegjës i Departamentit të Thesarit, i dha NIS një licencë të veçantë për të vazhduar operacionet deri më 22 janar, kjo nuk e ndryshon kërkesën që pronësia ruse duhet të reduktohet saktësisht në zero përqind. Negociatat gjithashtu duhet të finalizohen deri në mesin e marsit. me shumë mundësi me MOL të Hungarisë që blen aksionet ruse, por transaksioni ende kërkon miratimin e SHBA-së.
Qëndrimi i vendosur i SHBA-së ndaj NIS tregon se shqetësimi kryesor i Uashingtonit nuk janë interesat e qeverisë së Serbisë, por heqja e ndikimit rus në energji dhe zgjerimi i interesave amerikane në energji - siç është gazi natyror i lëngshëm, ose LNG, dhe centralet e vogla bërthamore, në të gjithë Evropën, përfshirë Ballkanin. Ky qëllim i lë pak hapësirë Vuçiçit, pavarësisht mbështetjes së tij të fortë pro-Trump./Përshtati “Pamfleti” nga “TheGeopost”
Lini një Përgjigje