FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Sipas vlerësimeve të shumë zyrtarëve evropianë, lufta nuk ka të bëjë vetëm me kontrollin e territoreve ukrainase, por edhe me të ardhmen e rendit evropian të krijuar pas përfundimit të Luftës së Ftohtë.
Një pjesë e Evropës po përgatitet gjithnjë e më shumë për t’u përballur me kërcënime që lidhen me Rusinë, dhe nuk bëhet fjalë vetëm për Ukrainën. Hyrja e një droni rus në hapësirën ajrore të Rumanisë, vend anëtar i NATO-s, ka ngritur alarmin në Bukuresht dhe ka rikthyer një pyetje që prej muajsh qarkullon në kancelaritë evropiane: deri ku është i gatshëm të shkojë presidenti rus Vladimir Putin për të dalë nga ngërçi i luftës në Ukrainë?
Incidenti ndodh në një kohë kur Moska po intensifikon sulmet ndaj Kievit dhe kur mes aleatëve perëndimorë po rritet shqetësimi se Kremlini mund të përpiqet të ndryshojë ekuilibrat e konfliktit duke zgjeruar fushën e tij të veprimit. Nuk ka prova që Rusia po përgatit një ofensivë konvencionale kundër një vendi të NATO-s. Megjithatë, një sërë sinjalesh, deklaratash dhe lëvizjesh kanë bindur shumë qeveri evropiane se rreziku i një përshkallëzimi të rrezikshëm nuk mund të përjashtohet më.
Pas më shumë se katër vitesh luftë, konflikti në Ukrainë ka hyrë në një fazë që ngjan me luftërat e mëdha të konsumimit të shekullit të kaluar. Asnjëra palë nuk ka arritur të sigurojë një kthesë vendimtare. Vijat e frontit lëvizin ngadalë, ndërsa fitimet territoriale maten me fshatra dhe kilometra katrorë. Pas kësaj pamjeje të qëndrueshme fshihen presione të mëdha ushtarake, politike dhe ekonomike.
Rusia vazhdon të godasë qytetet ukrainase me valë raketash dhe dronësh. Sulmet ndaj Kievit janë bërë më të shpeshta dhe më intensive, duke krijuar përshtypjen se Kremlini synon jo vetëm objektiva ushtarake, por edhe ndikim psikologjik mbi popullsinë ukrainase dhe mbi qeveritë perëndimore që mbështesin Kievin.
Paralelisht, retorika zyrtare ruse ndaj vendeve të tjera evropiane është bërë më agresive. Republikat baltike janë përfshirë në deklarata kërcënuese gjithnjë e më të drejtpërdrejta. Letonia është akuzuar se strehon operatorë ukrainas të dronëve dhe, mbi bazën e këtyre pretendimeve, zyrtarë rusë kanë përmendur mundësinë e goditjes së asaj që e quajnë “qendra vendimmarrëse”. Riga i ka hedhur poshtë kategorikisht këto akuza, duke i konsideruar ato si një justifikim të mundshëm për sulme nga Moska.
Edhe Lituania ka përjetuar momente tensioni pasi disa dronë, që dyshohet se vinin nga Bjellorusia fqinje, detyruan autoritetet të aktivizonin procedurat emergjente dhe të transferonin anëtarë të qeverisë në strehime të mbrojtura.
Në një veprim që shumë kryeqytete perëndimore e konsideruan provokues, Ministria ruse e Mbrojtjes publikoi adresat e kompanive evropiane që sipas saj bashkëpunojnë me industrinë ushtarake ukrainase. Këto kompani ndodhen në vende të ndryshme të kontinentit. Mesazhi i nënkuptuar ishte se vazhdimi i mbështetjes për Kievin mund të ketë pasoja.
Për të kuptuar këto kërcënime, vëmendja duhet të përqendrohet te situata në fushën e betejës. Ushtria ruse po përballet me humbje të konsiderueshme njerëzore dhe shumë shërbime inteligjence vlerësojnë se niveli i humbjeve mujore ka arritur përmasa që mund të jenë të vështira për t’u përballuar në afatgjatë.
Deri tani, Putin ka shmangur një mobilizim të përgjithshëm me shërbim të detyrueshëm ushtarak për të gjithë qytetarët. Ai është mbështetur te stimujt financiarë, rekrutimet rajonale, përfshirja e të burgosurve dhe kontratat me pagesa të larta. Megjithatë, sipas vlerësimeve të ndryshme, kjo strategji po tregon shenja konsumimi.
Një mobilizim i përgjithshëm do të kishte pasoja të rëndësishme. Në planin e brendshëm, ai mund të rihapte tensione që autoritetet ruse kanë arritur t’i mbajnë nën kontroll. Kur në vitin 2022 u thirrën qindra mijëra rezervistë, një pjesë e konsiderueshme e popullsisë reagoi duke u larguar jashtë vendit. Profesionistë, specialistë teknikë dhe të rinj të kualifikuar emigruan në atë që shumë analistë e përshkruan si një valë të re ikjeje të trurit.
Në aspektin politik, një mobilizim do të ishte i vështirë të pajtohej me narrativën zyrtare, e cila prej më shumë se katër vitesh flet për një fitore të afërt. Pyetja që lind është: nëse lufta po shkon sipas planit, pse do të nevojiteshin forca të reja në shkallë të gjerë?
Pikërisht ky paradoks shqetëson disa vende evropiane. Nëse Kremlini vendos të rrisë përpjekjen ushtarake, ai mund të ndjejë nevojën ta justifikojë atë përmes një dramatizimi të konfliktit dhe një përshkallëzimi të mëtejshëm.
Ky përshkallëzim mund të marrë forma të ndryshme. Njëra është ajo vertikale: rritja e intensitetit të luftës pa ndryshuar kufijtë e saj gjeografikë, përmes bombardimeve më të shumta, shkatërrimit të infrastrukturës ukrainase, kërcënimeve bërthamore dhe presionit psikologjik ndaj Perëndimit. Forma tjetër është përshkallëzimi horizontal, që nënkupton zgjerimin e konfliktit përtej kufijve aktualë. Kjo nuk do të kërkonte domosdoshmërisht një pushtim tradicional ushtarak. Provokime, sabotime, sulme kibernetike, inkursione me dronë apo operacione hibride mund të mjaftonin për të testuar kohezionin e Aleancës Atlantike. Kjo është pikërisht mundësia që ngjall shqetësimin më të madh.
Prej kohësh, shërbimet evropiane të sigurisë po vëzhgojnë një agresivitet në rritje të Rusisë në operacionet hibride. Dëmtimi i kabllove nënujore, sulmet informatike, fushatat e dezinformimit dhe ndërhyrjet politike nuk janë fenomene të reja. Ajo që ka ndryshuar është perceptimi se Moska mund të jetë e gatshme të marrë rreziqe më të mëdha se më parë.
Shqetësimi është më i madh në vendet që kufizohen drejtpërdrejt me Rusinë ose Bjellorusinë. Republikat baltike konsiderohen si pika më e ndjeshme, për shkak të pozicionit të tyre gjeografik, popullsisë së kufizuar dhe pranisë së infrastrukturës së rëndësishme të NATO-s. Edhe disa zona të Detit Baltik dhe rajoni i Arktikut konsiderohen veçanërisht të ndjeshme nga pikëpamja strategjike.
Situata ndërlikohet edhe nga debati mbi rolin e Shteteve të Bashkuara. Deklaratat e Donald Trump për NATO-n dhe perspektiva e një reduktimi të angazhimit ushtarak amerikan në Evropë kanë ngritur pikëpyetje mbi forcën parandaluese të Perëndimit. Shumë qeveri evropiane druhen se Kremlini mund t’i interpretojë këto sinjale si një mundësi për të vepruar.
Në të njëjtën kohë, Evropa po përballet edhe me pasojat ekonomike të tensioneve ndërkombëtare, përfshirë rritjen e çmimeve të energjisë, vështirësitë ekonomike dhe forcimin e lëvizjeve politike që kërkojnë rivendosjen e marrëdhënieve me Moskën. Sipas vlerësimeve të shumë zyrtarëve evropianë, lufta nuk ka të bëjë vetëm me kontrollin e territoreve ukrainase, por edhe me të ardhmen e rendit evropian të krijuar pas përfundimit të Luftës së Ftohtë.
Teknologjia përbën një tjetër dimension të kësaj krize. Dronët kanë ndryshuar rrënjësisht mënyrën e zhvillimit të luftës. Ukraina ka ndërtuar kapacitete të rëndësishme, veçanërisht në përdorimin e dronëve me rreze të gjatë veprimi. Edhe Rusia, megjithatë, ka fituar përvojë operative që shumë ushtri evropiane ende nuk e zotërojnë. Disa simulime ushtarake perëndimore kanë treguar se sa e vështirë do të ishte përballja me një kundërshtar që ka përvojën e krijuar gjatë katër viteve luftë me intensitet të lartë.
Historia ka treguar se Putin ka surprizuar shpesh vëzhguesit duke zgjedhur opsione që konsideroheshin tepër të rrezikshme. Nga ndërhyrja në Siri deri te pushtimi i Ukrainës, presidenti rus ka dëshmuar gatishmëri për të ndërmarrë veprime me rrezik të lartë strategjik. Hyrja e dronit në hapësirën ajrore rumune, pikërisht sepse përfshin territor të NATO-s, rikujton se kufiri mes luftës në Ukrainë dhe pjesës tjetër të Evropës po bëhet gjithnjë e më i brishtë./ Corriere Della Sera
Lini një Përgjigje