FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Që prej marrjes së Shtëpisë së Bardhë në janar të vitit të kaluar, Presidenti Donald Trump ka deklaruar vazhdimisht se dëshiron të aneksojë Grenlandën “me çdo kusht”. Madje, sipas burimeve amerikane, në tryezën e diskutimeve janë hedhur edhe opsione ekstreme, përfshirë ndërhyrjen ushtarake.
Pavarësisht kundërshtimit të ashpër të ligjvënësve grenlandezë, Trump e ka përforcuar pozicionin e tij, duke thënë të premten se SHBA-të “do të veprojnë atje, me apo pa pëlqimin e tyre”.
“Nëse nuk e bëjmë ne, do ta bëjnë Rusia apo Kina. Dhe ne nuk do t’i kemi Rusinë apo Kinën si fqinjë,” deklaroi Trump gjatë një takimi me drejtues të industrisë së naftës dhe gazit në Shtëpinë e Bardhë.
“Do të doja të arrinim një marrëveshje, ta zgjidhnim lehtë. Por nëse kjo nuk ndodh, do e bëjmë në mënyrën e vështirë,” shtoi ai.
Pyetja që shtrohet tani është: Si mund ta marrë kontrollin Trump mbi Grenlandën, një territor autonom nën sovranitetin danez?
Plani i pagesave për banorët grenlandezë
Një nga idetë e diskutuara nga zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë është pagesa direkte për rreth 56 mijë banorët e Grenlandës, shifra që variojnë nga 10,000 deri në 100,000 dollarë për person, me qëllimin për t’i bindur të shkëputen nga Danimarka dhe t’i bashkohen SHBA-ve.
Grenlanda, që ndodhet kryesisht brenda Rrethit Arktik dhe është ishulli më i madh në botë, ka një qeveri të zgjedhur që menaxhon shumicën e punëve të brendshme, përfshirë burimet natyrore. Politika e jashtme dhe mbrojtja mbeten ende nën juridiksionin e Danimarkës.
Që prej vitit 2009, Grenlanda ka të drejtë të shpallë pavarësinë përmes referendumit. Kjo e bën të mundshme, të paktën teorikisht, që një ofertë financiare masive nga SHBA të shërbejë si ndikim i drejtpërdrejtë në vullnetin elektoral të popullsisë lokale.
Nëse Trump zgjedh të ofrojë 100,000 dollarë për secilin banor, “fatura” e aneksimit do të arrinte në rreth 5.6 miliardë dollarë.
A mund ta blejë vërtet SHBA Grenlandën?
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, konfirmoi këtë javë se zyrtarët janë duke diskutuar seriozisht për një ofertë zyrtare për blerjen e Grenlandës.
Ndërkohë, Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, në një takim me ligjvënës në Kongres, tha se Trump preferon blerjen e territorit përpara çdo ndërhyrjeje ushtarake. Rubio pritet të udhëtojë në Kopenhagë për bisedime me liderët danezë.
Por, si Kopenhaga ashtu edhe Nuuk e kanë refuzuar prerazi idenë, duke deklaruar se "ishulli nuk është në shitje."
Historikisht, SHBA ka blerë territore të mëdha, si Louisiana nga Franca (1803) dhe Alaska nga Rusia (1867). Madje, në vitin 1917, SHBA bleu Ishujt Perëndimorë Danezë për 25 milionë dollarë, që sot njihen si Ishujt e Virgjër Amerikanë. Por në të gjitha rastet, palët ishin të gatshme të shisnin, ndryshe nga situata aktuale me Danimarkën.
Por a janë banorët e gatshëm?
Megjithëse dëshira për më shumë pavarësi nga Danimarka ekziston prej kohësh, banorët e Grenlandës nuk janë aspak të interesuar për t’u bërë pjesë e SHBA.
Sipas një sondazhi të vitit 2025, realizuar nga gazeta daneze Berlingske, 85% e grenlandezëve e kundërshtojnë idenë e aneksimit nga SHBA. Ndërkohë, një sondazh tjetër i YouGov tregon se vetëm 7% e amerikanëve mbështesin një ndërhyrje ushtarake në ishull.
Profesori amerikan dhe ekonomist i njohur, Jeffrey Sachs, deklaroi për Al Jazeera se: “Shtëpia e Bardhë kërkon t’i blejë banorët e Grenlandës, por jo të paguajë vlerën reale të territorit, e cila është shumë më e lartë se çfarëdo që SHBA do të ishte e gatshme të jepte.”
A mund ta sulmojnë SHBA-të Groenlandën?
Ndërsa analistët politikë thonë se një sulm i SHBA-së për të aneksuar Groenlandën do të ishte një shkelje e drejtpërdrejtë e traktatit të NATO-s, Shtëpia e Bardhë ka thënë se përdorimi i forcës ushtarake për të përvetësuar Groenlandën është ndër opsionet.
Danimarka, një aleate e NATO-s, ka thënë gjithashtu se çdo sulm i tillë do t'i jepte fund aleancës ushtarake.
“Ne kemi nevojë për Groenlandën nga pikëpamja e sigurisë kombëtare dhe Danimarka nuk do të jetë në gjendje ta bëjë këtë”, u tha Trump gazetarëve në Air Force One të dielën. “Është shumë strategjike.”
Groenlanda është një nga rajonet më të pakta të populluara në botë, por edhe më të gjera gjeografikisht. Por, nëpërmjet një marrëveshjeje të vitit 1951 me Danimarkën, ushtria amerikane ka tashmë një prani të konsiderueshme në ishull.
Ushtria amerikane është e stacionuar në Bazën Hapësinore Pituffik, e njohur më parë si Baza Ajrore Thule, në cepin veriperëndimor të Groenlandës, dhe pakti i vitit 1951 i lejon Uashingtonit të krijojë "zona mbrojtëse" shtesë në ishull.
A ka ndonjë alternativë tjetër për SHBA-në?
Ndërsa zyrtarët e Trumpit po shqyrtojnë planet për të aneksuar Groenlandën, thuhet se ka pasur diskutime në Shtëpinë e Bardhë mbi lidhjen e një lloj marrëveshjeje që përcakton një strukturë unike të ndarjes së sovranitetit.
Reuters raportoi se zyrtarët kanë diskutuar hartimin e një Pakti të Asociimit të Lirë, një marrëveshje ndërkombëtare midis SHBA-së dhe tre kombeve ishullore të pavarura dhe sovrane të Paqësorit: Shteteve të Federuara të Mikronezisë, Republikës së Ishujve Marshall dhe Republikës së Palaut.
Marrëveshja politike i jep SHBA-së përgjegjësinë për mbrojtjen dhe sigurinë në këmbim të ndihmës ekonomike. Detajet e sakta të marrëveshjeve COFA ndryshojnë në varësi të palës nënshkruese.
Për një marrëveshje COFA, në teori, Groenlanda do të duhej të ndahej nga Danimarka. /Përshtatur nga “Al Jazeera”
Lini një Përgjigje