FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Liderët e Bashkimit Evropian dhe të gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor do të mblidhen më 5 qershor në Mal të Zi për të diskutuar zgjerimin, sigurinë dhe afrimin gradual të rajonit me tregun dhe politikat e BE-së…
Një javë e përqendruar te Ballkani Perëndimor pritet të nisë në institucionet e Bashkimit Evropian. Nga 1 deri më 5 qershor, vëmendja veçanërisht brenda Këshillit të BE-së, do të përqendrohet te një rajon që kërkon garanci se nuk do të lihet në hije nga prioriteti që i jepet Ukrainës, ndërsa pret edhe sinjale konkrete për përparim në procesin e zgjerimit. Çfarë rasti më i përshtatshëm se Samiti i dytë BE–Ballkani Perëndimor që zhvillohet në vetë rajonin?
Samiti BE–Ballkani Perëndimor 2026 në Tivat të Malit të Zi do të jetë ngjarja kryesore e një jave gjatë së cilës Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, do të vizitojë të 6 vendet e Ballkanit Perëndimor për të diskutuar me udhëheqësit dhe autoritetet kombëtare mundësitë dhe sfidat që lidhen me zgjerimin, integrimin gradual, bashkëpunimin rajonal, sigurinë dhe stabilitetin.
“Turneu im i dytë në Ballkanin Perëndimor dërgon një sinjal të qartë”, deklaroi Costa në prag të udhëtimit, duke shtuar se “momenti është i favorshëm. Tani është koha për të dhënë rezultate”.
Vizita do të nisë më 1 qershor në Sarajevë të Bosnjë-Hercegovinës. Më 2 qershor Costa do të vizitojë Tiranën dhe Shkupin, më 3 qershor Prishtinën, ndërsa më 4 qershor Beogradin dhe Tivatin. Në qytetin malazez, presidenti Jakov Milatoviç ka ftuar liderët e BE-së në një darkë për të shënuar 20-vjetorin e pavarësisë së Malit të Zi.
Sipas pritshmërive të diplomatëve evropianë, një nga rezultatet kryesore të samitit do të jetë miratimi nga Këshilli i BE-së i autorizimit për hapjen e negociatave mbi marrëveshje individuale ndërmjet BE-së dhe secilit partner të Ballkanit Perëndimor për roamingun pa tarifa shtesë, pas propozimit të paraqitur nga Komisioni Evropian në shkurt, shkruajnë mediat ndërkombëtare.
Politika “Roam Like at Home” bazohet në parimin që qytetarët, kur udhëtojnë në një vend tjetër të zonës pa tarifa roamingu, mund të përdorin telefonin celular për telefonata, mesazhe dhe internet njësoj si në vendin e tyre, pa pagesa shtesë.
Pas anëtarësimit të Ukrainës dhe Moldavisë në këtë sistem më 1 janar 2026, Bashkimi Evropian ka ndërmarrë hapa konkretë për të zbatuar deklaratën e nënshkruar në Samitin BE–Ballkani Perëndimor të vitit 2022 në Tiranë. Në atë deklaratë, liderët u angazhuan për uljen graduale të tarifave të roamingut me synimin për eliminimin e plotë të tyre deri në vitin 2028.
Pas autorizimit nga Këshilli, Komisioni Evropian do të negociojë marrëveshje dypalëshe me secilin partner të Ballkanit Perëndimor. Nëse këto marrëveshje përfundojnë me sukses, qytetarët e vendeve të rajonit do të mund të përdorin telefonat e tyre celularë, për telefonata, mesazhe dhe internet, në të gjithë BE-në dhe vendet e tjera të lidhura me këtë sistem pa tarifa shtesë. Të njëjtat përfitime do të vlejnë edhe për qytetarët e BE-së që udhëtojnë ose komunikojnë me vendet e Ballkanit Perëndimor.
Samiti në Tivat pritet gjithashtu të vlerësojë përparimin e bërë në procesin e integrimit gradual të Ballkanit Perëndimor, me fokus të veçantë te Plani i Rritjes së BE-së për rajonin, duke analizuar si arritjet ashtu edhe mangësitë e tij.
Forcimi i sigurisë dhe trajtimi i sfidave që burojnë nga një situatë gjeopolitike gjithnjë e më komplekse, nga lufta në Ukrainë deri te tensionet në Lindjen e Mesme, do të jenë në qendër të diskutimeve.
Burime të BE-së shpjegojnë se diskutimet do të mbulojnë “të gjithë spektrin e bashkëpunimit” ndërmjet Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor. Kjo do të përfshijë edhe debatet mbi propozimet e fundit të kancelarit gjerman Friedrich Merz, sipas të cilave rajoni nuk duhet të anashkalohet nëse merret në konsideratë një formë e “anëtarësimit të asociuar” për Ukrainën.
Në një kohë kur ende nuk ekziston një propozim formal që të përcaktojë bazën ligjore ose përmbajtjen e kësaj nisme dhe kur diskutimet kufizohen kryesisht në komente, reagime dhe shkëmbime joformale mes vendeve anëtare dhe joanëtare të BE-së, diplomatët evropianë vlerësojnë se “një shkëmbim pikëpamjesh është i dobishëm” me gjashtë liderët e Ballkanit Perëndimor.
Ata theksojnë gjithashtu se “përveç nëse bihet dakord për një mandat të ndryshëm”, ekziston tashmë një proces me rregulla dhe metodologji të qarta, procesi i zgjerimit të Bashkimit Evropian.
Historia e samiteve BE–Ballkani Perëndimor
Samiti BE–Ballkani Perëndimor është një takim i nivelit të lartë ndërmjet Bashkimit Evropian dhe gjashtë vendeve të rajonit: Shqipërisë, Bosnjë-Hercegovinës, Kosovës, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë.
Samiti shërben si platformë dialogu për perspektivën e anëtarësimit të Ballkanit Perëndimor në BE, por edhe për trajtimin e sfidave aktuale. Zakonisht ai përfundon me një deklaratë të përbashkët ku përcaktohen marrëveshjet, prioritetet dhe nismat për bashkëpunim më të ngushtë.
Samiti i parë BE–Ballkani Perëndimor u mbajt në vitin 2018 në Sofje të Bullgarisë. Në atë takim u miratua një deklaratë që parashikonte masa të reja për forcimin e bashkëpunimit në fusha si sundimi i ligjit, qeverisja e mirë, siguria, migracioni dhe zhvillimi socio-ekonomik.
Në vitin 2020, në kulmin e pandemisë COVID-19, samiti u organizua nga Zagrebi i Kroacisë dhe u zhvillua në format virtual. Bashkimi Evropian riafirmoi angazhimin e tij për perspektivën evropiane të Ballkanit Perëndimor, ndërsa diskutimet u përqendruan edhe te bashkëpunimi rajonal për përballimin e pandemisë dhe rimëkëmbjen ekonomike.
Në vitin 2021, samiti në Brdo të Sllovenisë u mbajt në nivel liderësh. Deklarata e miratuar përfshinte nisma për forcimin e lidhshmërisë rajonale dhe përshpejtimin e tranzicionit të gjelbër dhe atij digjital.
Pas shtysës së re që mori politika e zgjerimit të BE-së pas pushtimit rus të Ukrainës, viti 2022 ishte veçanërisht aktiv. Në qershor, liderët u mblodhën në Bruksel për të shqyrtuar përparimin në integrimin evropian dhe ndikimin e luftës në Ukrainë.
Më 6 dhjetor 2022 u zhvillua në Tiranë samiti i parë BE–Ballkani Perëndimor i organizuar ndonjëherë në rajon. Diskutimet u fokusuan te siguria, migracioni, zhvillimi ekonomik dhe kundërshtimi i ndërhyrjeve të huaja.
Samiti i vitit 2023 në Bruksel vazhdoi këtë linjë, duke u përqendruar te avancimi i integrimit gradual, forcimi i qëndrueshmërisë ekonomike dhe thellimi i bashkëpunimit përballë sfidave gjeopolitike, veçanërisht agresionit rus ndaj Ukrainës.
Në vitin 2024, samiti në Bruksel konsolidoi më tej partneritetin mes BE-së dhe Ballkanit Perëndimor, duke trajtuar një gamë të gjerë temash, nga bashkëpunimi politik dhe zhvillimi ekonomik deri te siguria, çështjet dypalëshe dhe migracioni.
Samiti më i fundit, i mbajtur më 17 dhjetor 2025 në Bruksel, u dominua nga vetoja e Hungarisë ndaj konkluzioneve për zgjerimin dhe nga vendimi i presidentit serb Aleksandar Vuçiç për të mos marrë pjesë në takim, me arsyetimin se po “mbronte Serbinë dhe interesat e saj”. /Pamfleti/
Lini një Përgjigje