FLASH
Shkruar nga Alexey Kisjuhas
In an analysis titled "Albanian Brothers," Serbian author Alexey Kisjuhas argues that Albanians and Serbs have more in common than they divide, comparing the protests in Albania with those in Serbia and criticizing the ingrained stereotypes against Albanians in Serbian society. According to him, both peoples face the same challenges: corruption, state capture, and abuse of power.
We have never tried to understand the Albanians. First of all, those in Kosovo and the Presevo Valley, but also those in Albania. It is there that massive protests are taking place against the government of Edi Rama, which are so similar to our problems that the similarity is undeniable. Not because they are the product of the same conspiratorial hand of a “color revolution” (in Albania the protests are called the “Flamingo Revolution”), but because the protesters are reacting to the same problems of systemic corruption and state capture, as the protesters in our country.
Therefore, these are not just “world news” or “regional news” placed before sports and weather forecasts, but a serious lesson in the way the corrupt Balkan autocrats govern. They are a reflection of everything that is rotten in the so-called “Open Balkans.” Once, in the years 1946–1948, there were serious plans for the unification of Yugoslavia with Albania, or for an Albania (together with Kosovo) as the seventh Yugoslav republic.
But not so long ago, during 1998–1999, there were also terrible war crimes, which today we prefer to ignore. In this sense, it is striking that even the Albanians themselves almost do not exist in our mindset and in our memoranda, except as a mythical and ancient enemy. This has been the case for at least 40 years, from the academics of 1986 to the students of 2026. A current minister even declares without hesitation that she would ethnically cleanse Kosovo. And yet, it seems that we have much more in common than we do.
So, the enemy we never tried to recognize is holding signs at protests today. How did this happen?
It all started when Ivanka Trump, in July 2021, sailed a yacht along the western coast of Albania and “discovered,” Christopher Columbus-style, the island of Sazan, once a military base during the time of Enver Hoxha. She and her husband, Jared Kushner, were so amazed by this untouched and uninhabited island that they decided to build a giant tourist complex worth 4 billion dollars, with about 10 thousand accommodation units for wealthy tourists.
Projekti i Kushnerit parashikon hotele luksoze, apartamente banimi dhe vila private, të ndërtuara brenda ekosistemit të mbrojtur të deltës Vjosë–Nartë. Në atë zonë jetojnë flamingot dhe më shumë se 200 lloje shpendësh, si edhe dhjetëra specie të rrezikuara bimore dhe shtazore. Dikush tha Shodroshi i Novi Sadit? Apo, siç thotë Vuçiçi: “Jam njeri normal, i dua zogjtë”.
Më pas, qeveria shqiptare e shpalli kompaninë Atlantic Incubation Partners, e lidhur ngushtë me firmën e Kushnerit, “investitor strategjik”, duke i mundësuar procedura të përshpejtuara për miratimin e projektit. U ndryshuan edhe ligjet për zonat e mbrojtura natyrore. Tingëllon e njohur? Në maj, buldozerët nisën të hapnin rrugë hyrëse përmes ekosistemit të mbrojtur të Vjosë–Nartës, të hiqnin rërën bregdetare dhe pyjet me pisha, si edhe të rrethonin pjesë të kantierit.
Këto ndërhyrje shkaktuan reagim të fortë publik, të nxitur edhe nga pamjet e shkatërrimit të natyrës dhe përplasjet mes protestuesve dhe rojeve private. Po, tingëllon e njohur. Kjo polemikë ndërtimore, mafioze dhe mjedisore u shndërrua shpejt në valën më të madhe të protestave në Shqipëri që nga rënia e regjimit komunist.
“Revolucioni Flamingo” mblodhi aktivistë të mjedisit, studentë, punëtorë, artistë, pjesëtarë të diasporës dhe shumë nisma qytetare. Protestat u zgjeruan në një lëvizje më të gjerë kundër korrupsionit, shtetit të kapur, pabarazisë ekonomike dhe modelit të zhvillimit që, sipas tyre, favorizon elitat politike, oligarkët dhe investitorët e huaj në dëm të interesit publik. Vëllezër shqiptarë, me të vërtetë.
Çfarë ndodhi më pas?
Prokuroria e Posaçme e Shqipërisë kundër Korrupsionit (SPAK) lidhi pjesë të këtij projekti me një hetim më të gjerë për trafik kokaine dhe pastrim parash. Dikush tha “Shtabi i Përgjithshëm” në Serbi apo Prokuroria për Krimin e Organizuar? SPAK ngriti sekuestro mbi pasuritë e një kompanie të lidhur me projektin dhe lëshoi rreth njëzet urdhër-arreste ndaj disa investitorëve.
Megjithatë, që në ditët e para të demonstratave, regjimi nisi procedime penale ndaj 85 protestuesve për prishje të rendit publik dhe pjesëmarrje në tubime të paligjshme, ndërsa organizatorët u kërcënuan me vdekje. Kundër protestuesve, përfshirë familje me fëmijë, u përdorën topa uji, gaz lotsjellës, spraj me piper, shkopinj gome dhe mjete të tjera të njohura.
“Nuk ka asnjë mundësi që ky investim të ndalet sa kohë jam unë në këtë detyrë”, deklaroi Rama.
Sipas tij, protestat janë pjesë e një “lufte hibride” kundër Shqipërisë dhe ai paralajmëroi për veprimtarinë e “agjentëve të huaj” që nxisin fushata dezinformimi. Secili ka “ustashët” dhe “mediat e Sholakut” të veta.
“Shqiptarët”, thoni ju?
Për shumë qytetarë të Serbisë, shqiptarët nuk ekzistojnë si njerëz me bindje politike, shoqëri civile, frikëra dhe dashuri, shije muzikore, humor apo arsye për të qenë të pakënaqur me qeverinë e tyre. Në vend të kësaj, ekziston një përfytyrim i shqiptarëve si kërcënues, primitivë, fajtorë dhe të reduktuar vetëm te çështja e Kosovës ose te roli që u kanë caktuar mediat e regjimit.
Shqiptari si njeri me emër dhe mbiemër, me punë, kredi banese, fëmijë në kopsht dhe mosbesim ndaj politikanëve të korruptuar, pothuajse mungon nga opinioni publik në Serbi. Presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj, vizitoi së fundmi Bujanocin dhe Preshevën. A e dimë emrin e tij? Mediat pranë pushtetit pothuajse heshtën, sikur vizita të mos kishte ndodhur, ndërsa e djathta reagoi me zemërim. Ndoshta kjo nuk do të ishte për t’u habitur, po të mos ishte ajo që po ndodh tani në Shqipëri dhe në Serbi.
Në vend të “Si e munda revolucionin me ngjyra”, duket sikur është shkruar një manual praktik për autokratët ballkanikë. Ose “Si t’ua shesësh pasuritë minerare kinezëve”, më saktë, “Si t’ua shesësh bregdetin amerikanëve”.
Sot, protestuesit në Shqipëri nuk kundërshtojnë vetëm qeverinë, por të gjithë klasën politike, përfshirë edhe drejtuesit kryesorë të opozitës. Ata i kanë zgjeruar kërkesat nga mbrojtja e bregdetit dhe natyrës shqiptare në një hetim të plotë të akuzave për korrupsion, duke kërkuar ndryshimin e modelit ekonomik, që sipas tyre mbështetet te krimi i organizuar dhe ndikimi i strukturave oligarkike e partiake.
Kushdo që ka ndjekur për pesë minuta protestat në Serbi gjatë një viti e gjysmë të fundit do ta njohë këtë model si diçka shumë të njohur. Kjo nuk është ndonjë kuriozitet që kërkon shpjegime të thella. Bëhet fjalë për sistemin standard të funksionimit të regjimeve autokratike ballkanike: qëndrimi i gjatë në pushtet, mediat e kapura, dhuna policore e paraqitur si ruajtje e rendit dhe stabilitetit, akuzat për ndërhyrje të huaj kundër qytetarëve të vet dhe afrimi me çdo investitor të korruptuar, qoftë nga Kina, Emiratet apo Amerika.
Ironia më e hidhur është kjo: popullsia që për dekada në diskursin publik serb është paraqitur si e padukshme, e rrezikshme dhe shpesh nënnjerëzore, sot në Tiranë bën pikërisht atë që banorët e Beogradit, Novi Sadit, Nishit, Novi Pazarit dhe Savino Selos bëjnë që nga nëntori i vitit 2024. Qëndrojnë në rrugë duke kërkuar që pushteti t’u japë llogari qytetarëve dhe përballen me shkopinj gome e arrestime, ndërsa regjimi i shpall armiq të popullit dhe të shtetit.
Edhe ata janë të rinj dhe të lodhur, por nuk kanë ndërmend të dorëzohen.
However, Serbian society will most likely learn very little about this. After all, this is why we have moved the grave of Dimitrije Tucovic from Slavija Square for the sixth time, while the mass grave of 744 Kosovo Albanians in Batajnica is as if it does not exist. The same state and media system that has transformed Albanians into a threat and "Albanian terrorists", instead of presenting them as a society made up of real people, will ignore the protest movement "Flamingo Revolution".
But why do the Students in the Blockade ignore it? If they were to present it seriously to the public, they would break down the boundaries between “us” and “them” more powerfully than any diplomatic, political or Hague initiative. However, it is easier to maintain the image of an enemy we have never known. It is much more difficult when in his anger we recognize an almost perfect reflection of our own. / Adapted from " Danas "
Sa mire ka shkrojte! Ndonse eshte serb! Ha ha! Falenderoj Pamfletin qe e ka publikuar! Kur do marri fund kjo urrejtje ataviste midis dy popujve fqinj, qe kane te njejta interesa. Sa mire do ishte qe edhe njerzit tane, ata qe dine te shkruajne, te shprehen simetrikisht! Apo do vazhdojme te ushqejme reminishencat e otomanise!!