FLASH
Shkruar nga Pamfleti
In a world of payment apps and digital euros, the currency is making a modest comeback, writes The Economist
Enter a church in Sweden in the middle of a bleak winter and you'll find one of its corners dimly lit. Candles lit by visitors commemorating a loved one serve as a break from the hustle and bustle of modern life. Once, these tranquil scenes were broken only by the sound of coins dropping into a metal donation box for each candle.
Not anymore. In these modern times, the candles remain, but the money box has often been replaced by a QR code. Instead of digging through their wallets for coins, those who want to light a candle send a few kroner to the church via Swish, a payment app that is used everywhere. The sound of coins clinking on metal has been replaced by the dull buzz of mobile phones announcing that the payment has been made.
Europe, or at least its northern part, is a land where cash has been forgotten. In Norway and Sweden, coins and banknotes are a thing of the past.
Swedes now use digital payments for 90% of all purchases; only half use cash at any given time in a given month. While the Japanese keep 22% of their GDP worth of yen notes and coins in their wallets and under their mattresses, in Sweden the figure is less than 1%.
Other parts of the continent are following suit. In southern Europe, cash often remains the norm, where people are poorer and small businesses sometimes lack the Scandinavian fiscal discipline to declare all income to taxes.
Germany and Austria retain a long-standing affection for physical money, valuing the privacy it offers in the face of once repressive states. But they too are abandoning cash.
Europe has half the number of ATMs per capita as America, and that number is falling. Banks in Denmark hold so little cash that robbers no longer bother to rob them.
This electronic movement of money from one account to another once seemed like the epitome of modernity, despite protests from street performers, beggars and tax evaders. Politicians have long pushed for more digital payments to help combat undeclared income and money laundering.
Greece forced businesses, including restaurants and taxis, to accept digital payments and issue receipts (even though the card machine in the tavern could “accidentally” malfunction when the bill arrived).
The EU has set thresholds for the use of cash, requiring national legislation banning the use of banknotes for large business payments.
Në vitin 2019, Banka Qendrore Europiane madje ndaloi emetimin e kartëmonedhave të reja prej 500 euro. (Kjo kartëmonedhë shihej aq rrallë dhe dyshohej se përdorej shumë për financimin e veprimtarive të dyshimta, sa ishte pagëzuar “bin Laden”.) Në sytë e europianëve, cash ishte paraja e djeshme, dhe pagesat digjitale e ardhmja e ndritshme.
Disa protestuan, veçanërisht në të djathtën populiste. Ata prej kohësh i kanë denigruar pagesat digjitale si një dhuratë për bankat (që përfitojnë nga çdo kalim karte); cash, thonë ata, është një formë “lirie e shtypur”. Por konsumatorët kanë votuar me kuletat e tyre.
Në gjithë zonën e euros, paraja cash u përdor për 79% të transaksioneve fizike në vitin 2016, por vetëm për 52% në 2024 (dhe përbënte një pjesë më të vogël të vlerës, pasi kartat parapëlqehen për pagesa më të mëdha).
Kafenetë kuptuan se mund të bënin më shumë biznes duke i lënë klientët të përdornin kartat e tyre bankare në vend që të rrëmonin për monedha. Sidomos pas covid-19, pagesat me monedha dhe kartëmonedha u bënë aq të rralla në shumë dyqane saqë nuk ia vlente më t’i mbanin.
Një numër gjithnjë në rritje vendosën tabela “pa cash”: në gjithë Europën, 12% e të gjitha bizneseve e refuzuan hapur paranë cash në 2024, nga 4% vetëm tre vite më parë.
Në disa vende, shifra është më e lartë. Më shumë se një në tre kinema në Holandë nuk pranojnë më kartëmonedha dhe monedha. Paraja cash dukej se po hynte në një spirale fatkeqe: gjithnjë e më pak njerëz tërhiqnin euro sepse gjithnjë e më pak dyqane i pranonin, sepse gjithnjë e më pak njerëz i përdornin, dhe kështu me radhë.
Megjithatë, autoritetet tani mendojnë se paraja elektronike mund të jetë më e mirë sesa duhet. Ata do të donin të shihnin, një kthim të shpejtë te cash, të paktën një mënyrë për të siguruar që të vazhdojë të jetë një mjet pagesash i kudogjendur. Në vitin 2021, një vendim i gjykatës më të lartë të BE-së konfirmoi se paratë letër duhet, në parim, të pranohen.
Për të hequr çdo dyshim të mbetur, në dhjetor ministrat e 27 shteteve anëtare të BE-së ritheksuan dëshirën e tyre për t’u ndaluar bizneseve refuzimin e kartëmonedhave dhe monedhave.
Si pjesë e një ligji të ardhshëm, dyqanet dhe restorantet do të jenë ende në gjendje të tregojnë se parapëlqejnë pagesa dixhitale, por do të duhet gjithashtu të pranojnë paranë tradicionale në dorë.
Ndryshimi që mund t’i besosh
Pse ky hap pas? Një shqetësim është se një pakicë e konsiderueshme mbetet e ftohtë ndaj parasë digjitale. Aplikacionet e reja dhe kartat me PIN janë të shkëlqyera për të rinjtë.
Por për të moshuarit, përvoja e menaxhimit të kartave dhe aplikacioneve bankare mund të jetë zhgënjyese. Disa njerëz të varfër e kanë të vështirë madje të hapin një llogari bankare.
Një dyshim më i fundit lidhet me qëndrueshmërinë e sistemeve të pagesave. Sado të përshtatshme të jenë kur gjithçka funksionon, lëvizja e parave në mënyrë “eterike” kërkon energji elektrike dhe lidhje të dhënash.
Spaniards who faced nationwide power outages last spring found themselves unable to buy food and other basic necessities. What about threats from foreign adversaries?
Some worry that overreliance on digital payments leaves Europe dependent on Visa and MasterCard, American companies with unpredictable political overlords. (The ECB is considering a “digital euro” as an answer, though that will take years.)
In the Baltic and Nordic countries, where anxiety focuses on Russian sabotage, digital payment systems can now function for a time even when power is cut off.
But nothing beats cash when it comes to sustainability. Swedes have long been advised to keep enough notes and coins to last a week, a step now recommended by the EU.
After years of using cards to pay, Europe is discovering that some "change" is worth keeping./Monitor
Lini një Përgjigje