FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Alliances are being reshaped, the race for F-35 jets and the clash over the Eastern Mediterranean are increasing tensions between Ankara and Jerusalem, as the US tries to balance its two strategic partners...
As Iran and the United States have resumed exchanging attacks and it remains unclear whether the ceasefire agreement will last, Turkey is emerging as a powerful new actor in the Middle East.
After war comes another war. This bitter saying continues to be a reality in the Middle East. Just days after a deal was finally reached between the United States and Iran to end the conflict, the guns have started talking again.
However, even more interesting is the fact that the contours of a new order are emerging in the region. New lines of political division are also becoming increasingly visible.
The US, according to an analysis published in the Swiss media NZZ , has weakened its position as a guarantor of order in the region after the war with Iran. Despite its military superiority, it failed to force the Islamic Republic to surrender and is now leaving behind a vacuum that other states are trying to fill.
On one side stands Israel, while on the other is Turkey. It is known for its combat drones and defense systems against them, capabilities that are currently in high demand by the Persian Gulf countries.
What is also striking are the new coalitions that are forming around these two powers.
Who guarantees stability?
"For Ankara, the war with Iran has opened up many opportunities: from exporting its defense industry to creating security alliances, strengthening trade relations and building new trade routes in the region ," says Galip Dalay of the Chatham House institute in London, describing Turkey's new role.
President Recep Tayyip Erdogan has long harbored ambitions related to the Ottoman Empire, but now he is displaying them more openly on the international stage.
Saudi Arabia, Egypt, Pakistan, and Qatar are gathering around Turkey. The foreign ministers of these countries have met several times and are creating a strong coalition, despite ideological and regional differences.
" Their goal is to guarantee stability, protect state borders and oppose Israel's policy of military expansion ," says Marcus Schneider, a Middle East expert at the Friedrich Ebert Foundation in Beirut. He adds that "none of these countries have the destruction of Israel on their agenda, as Iran did. But they aim to curb Israel's efforts to dominate the region through military operations."
Sipas tij, objektivi kryesor i tyre është ndërtimi i një arkitekture të re sigurie në rajon, pas zbehjes së rolit amerikan.
Nga ana tjetër, edhe Izraeli po punon intensivisht për të ndërtuar aleancën e vet. Ai po forcon bashkëpunimin me Emiratet e Bashkuara Arabe, të cilat gjatë luftës u mbrojtën nga sulmet iraniane jo nga sistemi amerikan i mbrojtjes ajrore, por nga ai izraelit. Para shpërthimit të konfliktit, Emiratet kishin nënshkruar tashmë një marrëveshje normalizimi me Izraelin.
Në këtë aleancë bëjnë pjesë edhe Qiproja dhe Greqia. Edhe pse këto blloqe sapo kanë filluar të marrin formë, retorika mes dy kundërshtarëve, Izraelit dhe Turqisë, po bëhet gjithnjë e më agresive.
Oded Ailam, ish-drejtues i njësisë kundër terrorizmit në shërbimin sekret izraelit Mossad, deklaroi këtë javë se "Turqia është shndërruar gradualisht në një "qendër koordinimi për aktivitetet e Hamasit". Ai i rekomandoi qeverisë izraelite të godasë anëtarët e Hamasit edhe në territorin turk.
Zyrtarët turq iu kundërpërgjigjën menjëherë. Ministri turk i Brendshëm, Mustafa Ciftci, deklaroi me tone sfiduese: "një ditë do ta çlirojmë Jerusalemin dhe do të rimarrim kontrollin mbi qytetin që Perandoria Osmane e mbajti për shekuj."
Trump mes dy kampeve
Donald Trump gjendet mes dy blloqeve rivale. Megjithëse ka kritikuar shpesh kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, ai mbetet aleati më i afërt i Izraelit. Në të njëjtën kohë, presidenti amerikan ka nevojë edhe për Erdoganin dhe aleancën e tij si faktor stabiliteti në rajon.
Trump e konsideron Erdoganin një partner me të cilin ka marrëdhënie të mira personale. "Do të ndërmarr diçka që do ta bëjë Erdoganin shumë të lumtur", deklaroi presidenti amerikan këtë javë.
Sipas analizës, ai i referohej furnizimit të Turqisë me avionë luftarakë F-35, si edhe pajisje të tjera ushtarake të teknologjisë së lartë, një objektiv që Erdogan e kërkon prej vitesh.
Trump po i bën gjithashtu një tjetër favor presidentit turk duke marrë pjesë në samitin e NATO-s më 7 dhe 8 korrik në Ankara.
"Po vij vetëm nga respekti për Erdoganin", citohet të ketë thënë Trump, i cili zakonisht është shprehur me skepticizëm ndaj Aleancës Atlantike.
Për herë të parë që nga viti 2004, samiti i NATO-s zhvillohet në Turqi, gjë që mund t'i japë shtysë ambicieve ndërkombëtare të Erdoganit, veçanërisht nëse ai arrin të sigurojë si rezultat edhe marrëveshjen për blerjen e avionëve F-35.
Shqetësimi i Izraelit
Furnizimi i Turqisë me avionët F-35 do ta sillte forcën ajrore turke shumë pranë nivelit të forcës ajrore izraelite, e cila aktualisht ruan epërsinë në Lindjen e Mesme falë këtyre avionëve të gjeneratës së pestë.
Në Jerusalem kjo shihet si një provokim serioz, sidomos pas deklaratave të fundit të Erdoganit.
"Gjatë qeverisë aktuale, Izraeli nuk është vetëm një rrezik për rajonin, por një kërcënim për mbarë njerëzimin", deklaroi presidenti turk gjatë një fjalimi para partisë së tij.
Ai shtoi se "sulmet e Netanyahut ndaj Sirisë dhe Libanit kanë arritur një nivel që rrezikon edhe Turqinë. Interesat tona të sigurisë nuk fillojnë në qytetet jugore si Hatay; ato fillojnë në Alepo, Damask dhe Bejrut. Ne nuk do të rrimë duarkryq kur vëllezërit tanë në këto vende sulmohen."
Hezbollahu? Vëllezër?
Kjo ishte një deklaratë që tërhoqi vëmendje.
Gjatë luftës civile në Siri, Erdogan mbështeti grupet islamiste siriane që sot janë në pushtet në Damask. Në këtë kuadër, është e kuptueshme që ai t'i quajë ato "vëllezër". Por lind pyetja: përse Erdogan duket se po mban qëndrim edhe në mbështetje të Hezbollahut, kur milicia shiite ka luftuar pikërisht kundër aleatëve sirianë të Turqisë?
Në Izrael, përgjigjja është e qartë: sipas interpretimit të tyre, Erdogan po përpiqet të paraqitet si një "sulltan" modern, mbrojtës i territoreve që shtrihen nga Libani jugor deri në Lartësitë e Golanit dhe Rripin e Gazës. Për këtë arsye, sipas autoriteteve izraelite, këtij projekti duhet t'i vihet fre.
"Turqia është Irani i ri", deklaroi që në muajin shkurt Naftali Bennett, një nga figurat kryesore të opozitës izraelite, duke shtuar “nuk duhet të mbyllim sërish sytë."
Edhe ministri izraelit i Sportit, Miki Zohar, bëri thirrje që Turqia të shpallet shtet armik dhe paralajmëroi se, në rast konflikti me Izraelin, ajo duhet të presë një goditje të rëndë.
Ndërkohë, ministri izraelit për Çështjet e Diasporës, Amichai Chikli, shkroi këtë javë një koment të ashpër në gazetën Washington Post: "nën drejtimin e Erdoganit, Turqia është shndërruar në një nga fuqitë më destabilizuese të rajonit, duke u mbështetur në një përzierje helmuese të islamizmit dhe imperializmit neo-osman."
Sipas tij, shqetësimin më të madh e përbën krijimi i një "koalicioni islamist", të cilin ai e cilëson si "boshti i ri sunit i së keqes".
Qeveria izraelite është gjithnjë e më e shqetësuar dhe po përpiqet në momentet e fundit të pengojë furnizimin e Turqisë me avionët amerikanë F-35. Nëse kjo marrëveshje realizohet, Izraeli do ta ketë edhe më të vështirë të ruajë epërsinë e tij ushtarake. Edhe sot, për shembull, marina izraelite konsiderohet më e dobët se ajo turke.
"Është e domosdoshme që toni mes Jerusalemit dhe Ankarasë të ulet sa më shpejt," thotë ish-diplomati izraelit Michael Harari në një intervistë për këtë gazetë, duke theksuar se “ende është e vështirë të imagjinohet një luftë mes dy vendeve, por nëse ajo do të ndodhte, do të ishte një katastrofë edhe për ne."
Harari calls the description of Turkey as the "new Iran" "absurd," but adds: "the threat it poses to Israel must be taken seriously."
This confrontation is not only about spheres of territorial influence, but also about important energy interests.
Greece, Cyprus and Israel have been cooperating for fifteen years to exploit natural gas reserves in the Eastern Mediterranean and, based on a historic agreement, have defined their maritime borders.
Turkey has been left out of this cooperation.
Ankara relies on its naval doctrine called "Blue Homeland" (Mavi Vatan), formulated about 20 years ago by Turkish admirals. This doctrine envisages Turkey's claim to an exclusive economic zone in the Mediterranean extending up to 200 nautical miles, including the areas around many Greek islands.
In May, a draft law was drafted to implement this doctrine, which is expected to be approved soon by the Turkish parliament.
Just this week, Greek Admiral Dimitrios-Eleftherios Kataras paid a visit to Israel. During the meetings, it was agreed to strengthen cooperation between the two countries' naval forces.
Is the front of the newest conflict in the Middle East shifting to the Mediterranean? Even Middle East expert Marcus Schneider considers an open military confrontation highly unlikely.
"However," he says, "it is a fact that Turkey is significantly strengthening civil defense and building bunkers."
According to an analysis published in the NZZ, the Middle East is entering a new phase of strategic rivalry. The confrontation is no longer limited to Iran and Israel, but a competition between Turkey and Israel for political, military and economic influence in the region is increasingly emerging.
Against this backdrop, new alliances, competition for military supremacy, disputes over energy resources in the Eastern Mediterranean, and increasingly harsh rhetoric between Ankara and Jerusalem are creating a new geopolitical balance, while it remains unclear whether the rivalry will be limited to the diplomatic level or will take more dangerous forms in the future. /Adapted from Pamphlet /
Lini një Përgjigje