FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Iran will continue to be a challenge for the United States even after Donald Trump's term ends. The Islamic Republic's own revolutionary ideology hinders any diplomatic progress and constantly creates a cycle of clashes, temporary de-escalation, and new escalation...
With or without a deal, Iran will remain a challenge for the US even after Donald Trump's term ends, writes Brett McGurk, a CNN global affairs analyst who has served in senior national security positions under presidents George W. Bush, Barack Obama, Donald Trump and Joe Biden.
Shortly after he first arrived in Baghdad in January 2004, he recalls, American intelligence intercepted a letter from Ayman al-Zawahiri, Osama bin Laden's aide, to Abu Musab al-Zarqawi, the leader of al-Qaeda in Iraq. The letter discussed the use of violence to establish an Islamic caliphate, first in Iraq and then throughout the Middle East.
"The greatest battle of Islam in this era is taking place now," Zawahiri wrote.
The US published the letter, but few people took seriously the idea that al-Qaeda could seize and rule territory in the heart of the Arab world. Ten years later, McGurk returned to Baghdad as Zarqawi’s successor, Abu Bakr al-Baghdadi, seized Iraq’s second-largest city and declared a caliphate, with millions of people living under his rule. The West spent the next decade dismantling that structure.
The lesson remained clear: when leaders openly declare long-term ideological goals and consistently demonstrate a willingness to use violence to achieve them, those statements should be taken seriously. According to McGurk, this lesson applies to Iran as well.
Different presidents, same challenge
For nearly five decades, American presidents of both parties have dealt with Iran with various combinations of diplomacy, sanctions, military deterrence, and force. Yet the conflict between the United States and the Islamic Republic continues because the primary factor driving Iran’s behavior has remained unchanged: the regime’s revolutionary ideology.
The debate in Washington often focuses on tactics. Democrats typically prioritize diplomacy and see Barack Obama's 2015 nuclear deal with Tehran as the best mechanism to limit Iran's nuclear ambitions and avoid war. Republicans, on the other hand, support a policy of "maximum pressure" and increased military deterrence, arguing that Iran exploits diplomatic agreements while continuing its regional aggression.
Sipas McGurk, të dyja qasjet përmbajnë elementë të së vërtetës, por asnjëra nuk shpjegon plotësisht vazhdimësinë e problemit. Vija përcaktuese nuk janë ndryshimet politike në Uashington, por natyra e qëndrueshme e regjimit iranian dhe objektivat e ngulitura në Republikën Islamike që prej vitit 1979.
Ai shton se asnjë marrëveshje që Donald Trump mund të negociojë sot me Iranin, qoftë për hapjen e Ngushticës së Hormuzit apo për kufizime të reja bërthamore, nuk do të ndryshojë një kurs 47-vjeçar.
Ideologjia e Republikës Islamike
Kushtetuta iraniane i jep Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) jo vetëm një rol mbrojtës ushtarak, por edhe atë që e quan “mision ideologjik xhihadi në rrugën e Zotit”. Për dekada, udhëheqja revolucionare iraniane e ka interpretuar këtë mision si zgjerim të ndikimit iranian në Lindjen e Mesme, largim të SHBA nga rajoni dhe mbështetje për lëvizjet e armatosura që synojnë shkatërrimin e Izraelit.
Këto objektiva kanë mbijetuar përtej presidentëve amerikanë dhe iranianë, krizave ekonomike, sanksioneve dhe hapjeve diplomatike. Sipas McGurk, ato shpjegojnë modelin e sulmeve, marrjes së pengjeve, terrorizmit dhe luftës përmes grupeve aleate që ka karakterizuar marrëdhënien e Iranit me SHBA që nga pushtimi i ambasadës amerikane në Teheran në vitin 1979. Ato shpjegojnë gjithashtu investimet e vazhdueshme të Iranit te Hezbollahu, Hamasi, Xhihadi Islamik Palestinez, milicitë irakiane dhe Huthit në Jemen.
IRGC u krijua për të mbrojtur revolucionin brenda vendit dhe për ta eksportuar atë jashtë kufijve. Krahu i saj ushtarak, Forca Quds, kaloi dekada duke ndërtuar rrjete partnerësh të armatosur të aftë për të shtrirë ndikimin iranian përtej kufijve të Iranit.
Herë pas here, politikanët amerikanë shpresonin se zelli revolucionar i Iranit mund të zbutet në këmbim të përfitimeve ekonomike dhe rikthimit në sistemin ndërkombëtar. Kjo ishte pjesë e logjikës strategjike pas marrëveshjes bërthamore të administratës Obama.
Marrëveshja JCPOA vendosi kufizime të rëndësishme mbi programin bërthamor iranian për një periudhë të caktuar dhe, në këtë kuptim, ishte një arritje. Por ajo nuk ndryshoi sjelljen rajonale apo objektivat revolucionare të Iranit. Në disa aspekte, Teherani, i mbushur me burime të reja financiare, u bë edhe më i sigurt në vetvete.
Pak pas nënshkrimit të marrëveshjes, lideri suprem Ali Khamenei hodhi poshtë pretendimet se qëndrimi i Iranit ndaj Izraelit apo SHBA do të zbutet. Ai parashikoi publikisht se Izraeli nuk do të ekzistonte brenda 25 vjetësh dhe premtoi vazhdimin e rezistencës në gjithë rajonin. Sipas McGurk, këto deklarata nuk ishin retorikë boshe, por përputheshin me kursin që Irani ka ndjekur prej dekadash.
Pika e kthesës së 7 tetorit
Sipas analizës, 7 tetori 2023 ishte manifestimi më i qartë deri më sot i kësaj strategjie. Hamasi, i armatosur, financuar dhe mbështetur nga Irani prej vitesh, kreu sulmin më vdekjeprurës në historinë e Izraelit, duke vrarë mbi 1.200 persona dhe duke marrë më shumë se 250 pengje.
Shumica e qeverive në botë i dënuan sulmet, ndërsa udhëheqja iraniane i përshëndeti ato si “rezistencë kundër Izraelit”. Brenda pak ditësh, grupet e mbështetura nga Irani në rajon iu bashkuan konfliktit. Hezbollahu nisi sulme me raketa nga Libani drejt veriut të Izraelit. Milicitë proiraniane në Irak dhe Siri sulmuan vazhdimisht forcat amerikane. Huthit në Jemen filluan të godasin anije tregtare dhe objektiva detare amerikane në Detin e Kuq.
Sipas McGurk, të gjitha këto pasqyrojnë dekada investimesh iraniane në një rrjet të krijuar pikërisht për këtë qëllim: ushtrimin e presionit ndaj Izraelit dhe SHBA në disa fronte njëkohësisht, duke ruajtur një nivel mohimi të përfshirjes direkte.
Më pas, Irani kreu edhe dy sulme të paprecedenta direkte me raketa dhe dronë ndaj Izraelit nga territori iranian, përpara se Izraeli të kundërpërgjigjej me sulme direkte ndaj Iranit.
Kufijtë e strategjisë së Trump
Trump ishte presidenti i parë amerikan që goditi drejtpërdrejt udhëheqjen e lartë ushtarake iraniane dhe më vonë miratoi operacione ushtarake brenda territorit iranian.
Disa prej këtyre veprimeve prodhuan rezultate konkrete taktike. Eliminimi i komandantit të Forcës Quds, Qassem Soleimani, në vitin 2020 ndërpreu operacionet rajonale të Iranit. Sulmet pasuese ndaj infrastrukturës ushtarake dhe objekteve bërthamore iraniane dëmtuan ndjeshëm programet raketore, të dronëve dhe ato bërthamore të Iranit.
Megjithatë, McGurk argumenton se sukseset taktike ushtarake nuk prodhojnë domosdoshmërisht rezultate strategjike. Ngjarjet e muajve të fundit kanë treguar kufijtë e forcës ushtarake kur përballet me një sistem revolucionar të rrënjosur thellë.
Edhe pse i goditur, sistemi iranian duket se është konsoliduar më tej, me figura të linjës së ashpër ideologjike si Ahmad Vahidi që marrin role drejtuese në IRGC.
Sipas autorit, taktikat amerikane, ushtarake, diplomatike apo ekonomike, mund të dobësojnë kapacitetet iraniane, por deri tani kanë dështuar të ndryshojnë drejtimin ideologjik të regjimit.
Fundi ende nuk duket
Edhe mes zërave për një marrëveshje të mundshme, lideri i ri suprem i Iranit ka përsëritur objektivat e paraardhësit të tij: largimin e Amerikës nga Lindja e Mesme dhe eliminimin e shtetit të Izraelit.
“Nga tani e tutje, ‘Vdekje Amerikës’ dhe ‘Vdekje Izraelit’ do të jenë sloganet e përbashkëta të umetit islamik”, shkroi ai këtë javë.
Ai gjithashtu përsëriti zotimin për të parë zhdukjen e Izraelit deri në vitin 2040, një kërcënim që, sipas McGurk, Izraeli nuk ka zgjidhje tjetër veçse ta marrë seriozisht.
On the other hand, Israel is also expected to continue its more preventive security doctrine after October 7, acting against threats, whether near its borders or within Iranian territory.
The US, too, will continue to defend its interests. Just this week, as Washington and Tehran were negotiating to open the Strait of Hormuz, the IRGC was spotted laying new mines in the area, leading to another military clash.
McGurk concludes that Iran's ideology, Israel's propensity to strike back at threats, and the defense of American interests will continue to create ongoing tensions for Trump and his successors. Until a political change occurs in Iran, the region will remain engaged in a recurring cycle of clashes, temporary de-escalation, and the return of crises. /Adapted from Pamphlet /
E po nese vazhdoni me kete ide, si dy Ajatollahet e pare, nuk eshte faji i Izraelit dhe as i Trump. Matini forcat burra , mos u qaj,Mojtaba. Kjo eshte kembane alarmi edhe per Europen.