FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Who was Lazarus the Apostle?
Born in the village of Ziçisht – Bilisht, in May 1915, the son of Fotinija and Dhimitri. He completed his primary school in Ziçisht. In 1927–1930, he worked at the “CEKREZI” Printing House – Tirana. In 1930, he received a scholarship at the American Technical School in Tirana. In 1937, he went to the USA and enrolled at the University of “ILLINOIS”, in the Department of Political and Social Sciences. He graduated in June 1941. Until January 1942, unemployed. On 5.1.1942, until June 1943, he worked as secretary of the “Free Albania” Association and director of the “LIRIA” newspaper in New York. In June 1943, at the invitation of Mr. Francis Calleny, he went to Washington, to the OSS
From September 1943 to October 21, 1943, he went to serve in Cairo, near the OSS, and at the end of October in Bari, Italy, in the service of the OSS, as deputy to Major Coon, until Harry Fultz arrived. He was stationed in the “Azzon” villa as responsible not only for materials and equipment, but also for the membership of Albanians and as a lecture instructor. At the end of October 1944, he left for Albania, with the Albanian Mission near the General Command of the National Liberation Army. A classmate of Mehmet Shehu at Fultz’s Technical School in Albania, he emigrated to America in 1937. In 1943, he participated in the OSS where he earned the nickname “Larry Post”. "Larry Post", a soldier of the American secret service, with the salary of a major, was Llazar Papapostoli from Ziçishti, Korça, whose life would take a different course once he decided to return to Albania in 1944.
Continued from the previous issue
For the first time, Llazar Papapostoli's wife has spoken to the press about life on the "Çlirimi" farm, in the internee camp in Shtyllas, Fier. How did "Llary Post" die, the woman's suspicions about the hole in the back of her head, what did the investigation want from Liza after Mehmet Shehu's death?! What did Ramiz Alia and Nexhmije Hoxha say about the major of the American secret services?!
Liza Papa (Papapostoli), a charming woman with a small body, communicates perfectly accurately, with pure logic far from extremes, so her 74 years of age are not visible. In the apartment near the Tirana Courthouse where she lives, whose arrangement touches the antique with the modern, she welcomes you without any shyness. She says with a laugh that the taste for the use of wood and paintings everywhere in the house, were the son Rudolf and his daughter-in-law. The granddaughter of the Kasnecs and daughter of the Labs, she experiences the strongest pain when in the last year of Pedagogy, together with two or three other friends, she tried to be expelled from school.
It was the time when BRASH led the movement against young people who came from the anti-conformist ranks. Jolanda Labo (Liza Papa), with a father sentenced to life imprisonment, with a brother in prison, Llambron, during the storm of arrests in 1953, after Stalin's death, starts helping her mother, working on a sewing machine in the apartment. "This to support the family, since my father was not only sentenced to life imprisonment, but they took everything we had, our property," says Liza.
At the end of 1956, she became the wife of "Larry Post", the American secret service officer, who had been released from Tirana prison for about a year, where he had been sentenced to 10 years, eight of them in solitary confinement in cell number 1. "I had heard about an American who had been imprisoned and interned, as much information as we could get in those years, within our circles. I believed in a smart man and certainly with democratic convictions, just like I was, just like my family was. So, when he came to our house and, after I informed my brother when I went to Zadrima, where the field canal was being built by the convicts, I finally decided", - recalls Liza.
Thus, Liza Papa enters the life of a man with a career in the American secret services, builds a family with two children in exile, persecuted and surveilled under the pressure of the scenarios of that time. She lives with “Larry Post” until the end of his life in Shtyllas, Fier, where she says he was killed. What did Liza learn from her husband, “Larry Post”, or Llazar Papapostoli, what was the life she led on the “Çlirimi” farm for five years and then in the internee camp in Shtyllas, Fier. Who knew “Larry Post” and how did he die, why was Liza questioned by investigators from Fier and the Ministry of Interior after the death of Mehmet Shehu, when Kadri Hazbiu and Feçor Shehu were being tried?!
Why did Ramiz Alia say to "Larry Post" that he was released, while in Nexhmie Hoxha's memoirs, the American secret service officer was extradited to America? His wife reveals the suspicions, facts about her acquaintance and life with Larry Post.
Mrs. Liza, how did you meet your husband Lazar Papapostoli (Larry Post)?
I had heard of an American named “Larry Post”, who had not been allowed to return and was being held in prison. I thought of him as an intelligent, educated man, with democratic principles, principles that were part of me and my family. So, this person had become known to me based on information that we received in our circles, where we discussed the political situation at that time and many other things. My family was being punished, my father had been sentenced to life imprisonment and my brother was also imprisoned, a man who was the first to be expelled from Albanian schools for anti-conformist ideas.
Në këto kushte, ndodhi dhe vizita e Llazit në shtëpinë time, pasi kishte patur njohje me Llambron, (vëllain tim) në burg. Vendosa të martohesha me të pa asnjë kurrfarë pendese, i tregoj familjes dhe kjo u vendos. Ndërkohë, Llazin e kishin detyruar të ikte në fshatin e tij në Korçë, në Ziçisht, por dhe prej aty e dërguan në internim në fermat e Fierit, ku tentuan sërish t’i vinin të njëjtën akuzë, për të cilën e mbajtën në burgun e Tiranës. Jeta ime bashkëshortore, ku lindën dhe dy fëmijët, vajza Greiss dhe djali Rudolf, filloi në fermën “Çlirimi” dhe u mbyll në Shtyllas të Fierit, si të internuar brenda një dhome, tre me katër.
Kur ju u martuat çfarë të tregoi më tepër “Llarry Post” për jetën e tij jashtë dhe brenda vendit?
Në raste të rralla ndodhte që ai mund të më fliste për ndonjë gjë. Unë, sigurisht mësova se ai që 10 vjeç, ishte sjellë te Fultzi, nga një dajë e tij, i cili i tha ta provonte. Nëse Llazi do të ecte, ai do ta linte në shkollë, në të kundërtën, do ta merrte më pas për tri ditë. Por ndodhi që Fultzi i tha; “A ka nxënës të tillë, të tjerë”? Këtë ma ka treguar vetë burri. Në Amerikë merret nga xhaxhai i tij dhe Kosta Çekrezi, figurë shumë e njohur, e bën Llazin drejtor të gazetës “Iliria”.
Në Amerikë diplomohet në Universitetin e Ilinois, në degën e Shkencave Politiko-Shoqërore. Vendos të kthehet në Shqipëri në vitin 1944, për të cilën ai mua më ka thënë, se hoqi dorë nga puna për të vazhduar në vendin e tij. Por nuk e lanë më të kthehej, ndërkohë që ai merrte mesazhe se do të vritej dhe e arrestojnë në vitin 1946. Për Llazin mund të flasësh shumë, por varet se çfarë ju kërkoni.
Si ishte “Llarry Post” si bashkëshort?
Për këtë drejtim do të flas me kënaqësi. Edhe nëse situatat do të ishin ndryshe, nuk do të kisha patur shansin të njihja një burrë si ai. I edukuar, inteligjent, që nuk ankohej kurrë dhe shumë punëtor. Brenda mureve të dhomës time, kam bërë një jetë të çmuar. “Llarry Post” ishte vërtet një burrë dhe një bashkëshort i mrekullueshëm.
Burri juaj qëndroi dhjetë vjet në burg, 8 vjet i izoluar në një qeli. A mësuat ju gjë pse ndodhi kjo?
Tashmë pas ndryshimit të sistemeve, janë mësuar shumë më tepër nga ç’dinim në atë kohë. Por unë po tregoj ato pak gjëra, të cilat m’i ka treguar ai. Madje, në një rast nga torturat në qeli ka arritur të presë dhe damarët e duarve, tentoi të vetëvritej. Vonë i ka ardhur zëri, pasi siç më tregonte Llazi, i futnin në fyt dru, aq sa i dëmtuan kordat e zërit. Ishte koha kur Koçi Xoxe i kërkonte të fliste kundër Enver Hoxhës, se gjoja “Llarry Post” ishte i dërguari i Shërbimeve Sekrete amerikane. Ai ka folur dhe vetë në hetuesi, se ç’pozicion legal kishte me O.S.S.-në dhe pse kishte vendosur të vinte në vendin e tij.
I kërkonin të linte nënshtetësinë amerikane dhe Llazi mua më ka thënë se atë nuk e pranova dhe se ata donin një gjyq anti-amerikan. Kjo gjë i ndodhi dhe pas burgut në Korçë. I inskenuan sikur Llazi do të arratisej dhe nisën sërish të njëjtën mënyrë presioni, që i kishin bërë në burg. “Nëse do të vazhdoni kështu, do të merrni po ato që keni marrë kaq vite nga unë. Dhe, në qoftë se nuk hiqni dorë, më pushkatoni më mirë”, – më ka treguar Llazi. Atëherë, Dega e Korçës, vendos ta internojë në Fier, përafërsisht me të njëjtat akuza që u fut në burg; nga pjesëmarrja në organizatën terroriste fashiste e, deri tek ato për atentate ndaj drejtuesve të pushtetit të asaj kohe.
A ju ka folur ndonjëherë bashkëshorti për politikën dhe udhëheqësit e asaj kohe?
Jua theksoj dhe një herë, Llazi fliste shumë pak dhe në asnjë rast për tema që mund të na krijonin më tepër probleme, atje ku ishim. Por mbaj mend se një ditë më tha: “Këta janë një tufë ujqër, që do të shqyejnë njëri-tjetrin”. Kështu ndodhi dhe unë shpeshherë e mendoj se kur Llazi ma tha këtë, pak mundësi analize për situatën mund të kishe.
Kthehemi te vdekja e “Llarry Post”, si ndodhi?
Llazi ose siç njihet “Llarry Post”, u vra, nuk vdiq. Pse do të thoni ju?! Unë po u tregoj atë çka di dhe atë ç’ka kam mësuar rreth kësaj ngjarjeje. Atë ditë kisha për të punuar larg në arat me oriz në Bashtov. Mbaj mend se Llazi kishte gatuar kërpudha dhe unë duke e ditur se ishte për rrugë, i thashë; do ta marr unë këtë ushqim. Ai gatuante shumë mirë, ishte specialist, pasi njihte mirë fushën e bujqësisë, kryesisht perimet dhe mund të sajonte çfarëdolloj pjate ushqimi. Në Amerikë kishte shokë çifutë dhe si beqar, mësonin për të jetuar vetëm, por unë merakosesha për të. Një natë më parë, Drita Kosturi i kishte thënë se do të shkonte edhe ajo në Pojan të Fierit, për të bërë ndonjë pazar të vogël.
Më vonë marr vesh se ajo nuk kishte shkuar. Ishte ora dhjetë e paradites, kur më dërguan fjalë se Llazi ishte në spital. Mendova se mos kishte ndonjë problem me zemrën, pasi një vit më parë, ishte futur në një kafe aty në fshat dhe sapo dikush i kishte dhënë një cigare, pati probleme serioze. Dhe unë vazhdimisht isha e shqetësuar për këtë fakt. Rrugës kur po kthehesha, një grua më ngushëllon. Aty mora vesh se Llazi kishte vdekur. Kishin bërë gati shtëpinë, kurse nëna ime shkoi për ta veshur, pasi ishte më e zonja në këtë drejtim. Mbaj mend se kur më kthyen rrobat, xhupi i tij që ishte gjetur aty ku kishte vdekur, ishte gjithë gjak.
Unë i lava të gjitha dhe i palosa. Sot jam bërë pishman për këtë. Të paktën të kisha atë xhup për kujtim, ta kisha mbajtur…! Kur vjen nëna në shtëpi më tregon se pas koke Llazi kishte një vrimë. “Kur e ngrita për ta veshur, në fund të kokës kishte një vrimë, ku m’u fut gishti”, më tha ajo. Atëherë menduam që ai ishte i vrarë dhe jo ashtu siç na thanë, që vdiq nga infarkti. Vendi ku vdiq në të dalë nga Pojani për të shkuar në Shtyllas nga mali, ka një pjesë që kalon pranë perit dhe është me ulje e ngritje. Në kthim, Llazi ishte parë të futej në atë tip lugine, por jo të dalë. Atë moment na kanë treguar të tjerët, kishte kaluar vetëm një burrë me biçikletë. Ai njeri nuk doli dhe nuk u shfaq asnjëherë, as unë nuk e kërkova.
Mund të ketë qenë dhe personi që mund ta ketë qëlluar. Mbaj mend se, Remzi Ndreu më tregoi se kur kishte shkuar te vendi vetëm pak kohë pasi kishte vdekur Llazi, aty kishte gjetur njerëz të degës, të prokurorisë. “Sikur kishin mbirë nga dheu”, më thanë. Ç’të të tregoj më tepër për atë ditë. Ah, m’u kujtua kur e nxorëm trupin për ta varrosur, pashë fytyrën e sforcuar të Llazit, ku proteza i kishte lëvizur. Kjo më bëri përshtypje për momentin. Më pas është diskutuar gjatë dhe unë jam e bindur se atë e vranë.
A dini gjë për letrën që Larry ia kishte dërguar Hasan Reçit dhe u gjet në kasafortën e Mehmet Shehut, pas vdekjes së tij?
Mua, Llazi nuk më tregonte me detaje. Por mbaj mend që njëherë më tha se, kur Hasan Reçi e kishte parë atë në Tiranë, ishte trembur. “Ç’bën këtu Llazi, do të vrasin“, i kishte thënë Hasani. Ai më tregonte se ky njeri ishte shumë i trembur, gati për vdekje, por nuk e njihja fare atë person, i cili ishte pushkatuar. Letra Hasan Reçit i erdhi nga Bari, kohën kur Llazi ishte zëvendësi i Fultzit. Mbase pikërisht për këtë letër, ai duhej të bëhej në atë gjendje. Më vonë mësuam se kjo u gjet në kasafortën e Mehmetit. Po ashtu, pas vdekjes së Mehmetit, më marrin në pyetje.
Kush ju mori në pyetje dhe çfarë kërkonin nga ju?
Pasi vdiq Llazi, unë bëj kërkesë për t’u larguar nga Shtyllasi e për t’u bashkuar me familjen time në Rrogozhinë, aty ku më rrinin dhe fëmijët. Ma dhanë lejen, por pa të drejtën për të marrë shtëpi. Mbaj mend se pas vdekjes së Mehmetit, ose më saktë, kohën kur filloi gjyqi për Kadri Hazbiun dhe Feçor Shehun, më thërrasin në zyrën e kryetarit të Komitetit të Rrogozhinës. Aty më merr në pyetje një i Degës së Fierit, që unë e njihja më parë, sepse merrej me të internuarit, Basri e kishte emrin, nga Shkodra.
Më thotë: “Kur ke ardhur në Rrogozhinë? Pse thua vdiq Llazi? Ke parë të huaj të takoheshin me të, apo jo”? Sigurisht, unë do të tregoja ato që dija, por nuk po kuptoja se ç’po ndodhte. I thashë, se; ku ka të huaj në internim, por ai më foli për një kosovar. Ai nuk quhet i huaj i thashë, ndërsa ai më pyeste. Mua më kishte treguar Llazi, se një oficer i Sigurimit, kishte vajtur dhe i kërkonte shalqi në emër të Mehmet Shehut.
Could Mehmeti ask for watermelon from "Llarry Post"!? And Llazi told me: The dog is not leaving me alone! Let's go back to this Basriu, who finally said this: You didn't help us, your husband had a hole in his head. Then he left...! The second time, a man from the Ministry of Interior came to me, a short man. I didn't know him, and he asked the same questions, but not to tell me like Basriu, that Llazi had a hole in his head.
The press reports that Ramiz Alia, at Kadri Hazbiu's trial, spoke about the letter, saying that "Larry Post" had been released. Meanwhile, Nexhmie Hoxha, in her latest book, said that Post had been extradited. What do you think about this?
I have read them too. I believe that they really could not have known anything about what happened with "Llarry Post", that there is no way they could make such a statement! My son, Rudolf, responded to Nexhmies in the press about this, but she did not react. This is terrible, "Llarry Post" was sentenced to prison, tortured, exiled, killed and from what we read, Alia and Hoxha knew he had returned to America!
The situation in Albania - Albania-US relations
In the very first message of this material (telegram 711.75/1-2046 dated January 29, 1946), Jacobs writes to the Secretary of State (as a continuation of previous messages) that: “…. I present the growing antisocial feeling of the regime here, towards the USA”. He points out that: “For our prestige towards the Soviets, various activities are being carried out in Albania”. It is emphasized that; “The Soviet Legation is complete, almost all the members are here together with their wives, as they live in five houses”….
“These officials, mainly military, are often seen in public places with Albanian officials… “that: “There are also many Soviets in the city, who are said to be technicians (… there are several hundred)…. And others are expected to come……”! “…. Within the government itself, a pro-Yugoslav and pro-Soviet group is emerging….! To orient the new Constitution along Soviet lines. This has aroused a spirit of opposition among the moderate radicals… The dispute led to the arrest of members of the so-called opposition, such as Kokosh, Asllan and Larry Post (alias Llazi Papapostoli)…
Regarding this, Enver Hoxha writes: “Even before Albania was liberated, a certain Llazar Papapostoli, with the Americanized name “Llary Post”, had arrived from America. He would serve as a political advisor to the American mission and at the same time, would connect with old agents to lay the first foundations of espionage and saboteur groups. But these groups took on an organized form, especially with the arrival in March 1945 of Mr. Fultz, who took over their leadership. (page 390)…. “These goals were affirmed by these enemies themselves before the trial, they themselves universally affirmed that the headquarters of the Anglo-American mission had been transformed into workshops where conspiracies, assassinations and sabotage were hatched, where plans for armed attacks and landings from abroad were drawn up (page 390)…!/Memorie.al
Lini një Përgjigje