FLASH
Shkruar nga Bashkim Trenova
Historians, political philosophers, intellectuals of different schools or positions have devoted thousands and thousands of pages, entire volumes, studies and articles to the comparison between Nazism and communism. Generally, in their publications and studies, they focus on the police control of society by these dictatorships, on the role of the dictatorial state hierarchy, of the head of state, as a suffocator of free thought, on the omnipresent place of official propaganda in society, on the mass massacres and the network of concentration camps, on the activity of the police, the NKVD in the USSR (later the KGB) and the Gestapo in the Third Reich. In his book “Le Passé d'une illusion” (The Past of an Illusion) François Furet notes that Nazism and communism have the same opposition to liberal democracy and what they call the “capitalist bourgeoisie”. Both ideologies claim to be socialist and use the image of socialism. Communist countries called themselves “socialist.” “Nazism” is an abbreviation of National Socialism.
PAINTING AND SCULPTURE
Soviet painting is subject to the orders of the government. A painter, in order to live, must accept this yoke, to obey the orders of the Party and its rulers. Control and supervision of the works of painters was carried out both through the Glaviskutsvo (General Directorate for Literary and Artistic Affairs), and by the Committee of Arts under the Sovnarkom.
Communism does not tolerate enemies. Those who are considered as such are punished, annihilated. Any form of art not in accordance with Socialist Realism is strictly suppressed. A large number of painters, to escape this situation, left Russia. Kandinsky left in 1921 and settled in Germany, where he remained until Hitler came to power. Then he went to France.
Chagall leaves Russia in 1922, first going to Berlin and then to Paris. Robert Falk goes to Brussels with his family. Antoine Fevsner, since 1923 lives in Paris. Osip Zadkin left first for Paris, where he lived for a long time, and then for the USA. The futurist painter Alexandra Exter will emigrate to France, in 1924. Dobuzhinsky with his family, leaves Russia in 1924, wandering in different countries.
Largimi i piktorëve nga Bashkimi Sovjetik do të vazhdojë në vite. Në fundin e vitit 1969, Kuzkovski emigron në Izrael dhe përjashtohet nga Lidhja e Artistëve. Në vitin 1978 Oscar Rabinit iu hoq nënshtetësia sovjetike nga Sovjeti Suprem. Ai u dënua me mërgim familjarisht, një mërgim i detyruar, një dëbim. Edhe në vitet pasardhëse një numër artistësh jo-konformistë, do të jenë të detyruar të braktisin vendin e lindjes dhe të vendosen në Europë ose në SHBA-ës. Në fundin e viteve 1980 piktorët Ilia Kabakovi, Erik Bulatovi, Oskar Rabini dhe Vladimir Jankilevski, emigrojnë dhe vendosen në Nju Jork ose në Paris.
Piktorët rusë ose sovjetikë, që nuk mundën të largohen nga vendi pas revolucionit dhe që në një mënyrë a një tjetër nuk pranuan zgjedhën e Realizmit Socialist, që respektuan personalitetin e vet në krijimtari, përfunduan burgjeve, gulagëve ose përpara skuadrave të pushkatimit. Piktori Mikhail Vassilievç Nesterovi, u arrestua në vitin 1938 dhe u mbyll në burgun e Buturkës. Ülo Soosteri, student në arte, u burgos në një nga kampet e Siberisë.
Piktori Mihal Sokolovi, një nga më të njohurit pas revolucionit, u degdis në vitin 1938 në një kamp të rajonit të Kemerovës, ku vazhdoi të pikturonte tablo në miniaturë, në të cilat trajtohen tajga dhe portrete të shokëve të tij në fatkeqësi. Një piktor tjetër, Gustav Klutsis, u arrestua me 16 janar të vitit 1938. Me 11 shkurt 1938 u dënua me vdekje nga një komision i NKVD-së (Policia politike) për “pjesëmarrje në një organizatë terroriste nacionaliste kundërrevolucionare”. Ai u ekzekutua me 26 shkurt të të njëjtit vit në poligonin Butovo, pranë Moskës, së bashku me intelektualë dhe artistë të tjerë.
Grigori Ivanoviç Gurkini, piktor peizazhist rus, u arrestua dhe me 11 tetor 1937 u pushkatua. Në Rusinë sovjetike zhvillohet një propagandë figurative e fuqishme, që zë vend në rrugë, në udhëkryqe, në parqe, në ndërmarrje dhe kudo gjetkë. Pjesë e kësaj propagande, përveç pikturës, banderolave me parulla, portreteve të krerëve komunistë, afisheve tematike, etj., është edhe skulptura. Është domethënës kujdesi që ka treguar vetë udhëheqësi i revolucionit bolshevik, Vladimir Iliç Lenini, ndaj rolit të skulpturës në vendin e sovjetëve.
Në kujtimet e tij, Lunaçarski, komisar i popullit për edukimin, shkruan: “Që më 1918 Vladimir Iliçi më tha se duhej nxitur arti të shkonte përpara si mjet agjitacioni. Për këtë ai paraqiti dy projekte…! Projekti i dytë ishte për ngritjen në shkallë të gjerë të përmendoreve të revolucionarëve të mëdhenj, të përmendoreve të përkohshme prej gipsi, si në Petrograd, ashtu edhe në Moskë…! Vladimir Iliçi e quajti këtë; ‘propagandë monumentale’”.
Lenini jo vetëm jep porosi, orientime, jo vetëm harton dhe paraqet projekte, por kërkon edhe llogari, bën presion, urdhëron që porositë e tij të mos zvarriten, të zbatohen menjëherë. Në korrikun e vitit 1918 ai u dërgon këtë letër Komisariatit të Popullit për Arsimin dhe Komisariatit të Popullit për Pasuritë e republikës:
“Kërkojmë të na paraqisni menjëherë informata se çfarë është bërë konkretisht për zbatimin e dekreteve të 13.V.1918, sidomos për 1 – heqjen e përmendoreve të vjetra ; 2 – zëvendësimin e tyre me përmendore të reja, qoftë edhe të përkohshme…! Zvarritja që po vazhdon prej dy muajsh ne lidhje me zbatimin e këtij dekreti… është e pafalshme”.
Me 18.IX.1918 ai i drejton këtë telegram kërcënues Lunaçarskit: “Sot dëgjova raportin e Vinogradovit në lidhje me bustet dhe monumentet, jam thellësisht i revoltuar, me muaj nuk po bëhet asnjë bust, zhdukja e bustit të Radishevit është komedi. Nuk ka një bust të Marksit për ta vënë në rrugë, për propagandën me mbishkrime në rrugë nuk është bërë asgjë. Ju heq vërejtjen për qëndrimin kriminal dhe të plogësht që keni treguar, kërkoj të më dërgohen emrat e të gjithë personave përgjegjës për t’u hedhur në gjyq. Turp për sabotuesit dhe për syleshët”.
Edhe kur ndonjë monument do të realizohet, sipas kërkesës së tij, do të jetë gjithnjë ai që do të thotë fjalën e fundit, që do të bëjë vërejtje mbi veprën e paarrirë sipas tij. Kur i paraqitet për miratim një model i monumentit të Marksit, Lenini do të shprehet: “…i thoni skulptorit që flokët të shëmbëllejnë më shumë në mënyrë që të krijohet përshtypja e Karl Marksit, ashtu si në portretet e mira të tij, sepse sikur nuk i ngjajnë aq shumë”.
Si të gjithë artistët e kësaj kohe, skulptorët rusë u detyruan të krijojnë vepra arti që shprehin ide revolucionare apo, më saktë, idetë e krerëve të Partisë Komuniste të BRSS-së. Bolshevikët kanë në kontroll të plotë krijimtarinë e skulptorëve rusë. Ndër projektet e para të skulpturës sovjetike është ai i vitit 1919, për ngritjen në qytetin e Petrogradit të një kulle të lartë 400 metër kushtuar Internacionales III-të, e njohur me emrin “Kulla e Tatlinit”.
Artistët duhet të krijojnë vepra monumentale jo vetëm sipas kërkesave të krerëve bolshevikë, por edhe kushtuar kultit të tyre. Objekt i krijimtarisë së tyre janë gjithashtu heronjtë e revolucionit, të Luftës II Botërore, punëtorët me pamje heroike, me muskuj të fuqishëm, me grushtin lart dhe vështrim kërcënues, gati për beteja, kolkozianët e qeshur dhe të lumtur. Punimet e tyre, shpesh, janë me përmasa masive, për të përçuar kështu idenë e madhështisë së shtetit sovjetik.
Skulpturat më të famshme të kësaj epoke janë pa dyshim ato kushtuar Leninit, themeluesit të BRSS-së, dhe pasuesit të tij, Stalinit, të ngritura në sheshet qendrore të çdo qyteti dhe fshati, në shkolla dhe në kampet e pionierëve, në spitale, kazerma, përpara uzinave dhe stadiumeve, në universitete dhe, sigurisht, në Kremlin, shkurt; anembanë hapësirës sovjetike.
Lenin was initially the main figure of Soviet monumental art. The cult of Lenin flourished especially after his death. Thus, a project was drawn up for a gigantic monument to the Bolshevik leader at the highest point of the Palace of Soviets. The statue of Lenin alone reached a height of 100 meters. About 14,000 statues dedicated to Lenin were erected in the Soviet Union.
Starting from 1930, the central place in the works of Soviet sculptors gradually took the figure of Stalin. Thousands of monuments were dedicated to him throughout the country. Initially, he stood next to Lenin. We see this in the monument 'Ленин и Сталин в Горьком' ('Lenin and Stalin in Gorky'), which depicts the two communist leaders sitting on a bench discussing. Stalin himself highly valued this monument.
The first monument dedicated to Stalin on the occasion of his 50th anniversary was created by sculptor Matvei Kharlamov in 1929 and was installed in Leningrad. The largest monument dedicated to Stalin's glory – 'Памятник Сталину в Сталинграде', was erected in Stalingrad. With a height of 24 meters, it dominated the entrance to the Volga-Don Canal.
This monument was removed in 1962 and replaced with a 27-meter-high statue of Lenin, which today represents one of the tallest monuments in the world. Other monuments to Stalin were erected in Minsk, Yerevan, Tbilisi, Leningrad and elsewhere. These are the works of sculptor Vladimir Ingalla.
The most famous monument to Stalin is the one erected on the banks of the Moscow Canal, which connects this canal with the Volga. It became a model for many others that followed, throughout the country. Its author is the sculptor Sergei Merkurov. Another of his works is the monument 'I. V. Stalin on the All-Russian Agricultural Exhibition' (ВСХВ), a giant 25-meter-high monument depicting Stalin in the central square of the All-Russian Agricultural Exhibition in Moscow.
In addition to the Soviet Union, monuments dedicated to Stalin were erected after World War II in Eastern European countries, satellites of the Soviet Union, including small Albania and distant Mongolia. In East Germany, in the Soviet part of Berlin, the 'Stalindenkmal', a bronze monument to Stalin, 4.8 meters high, was erected, the work of the Soviet author Nikolai Tomsky. It was removed almost secretly on the night of November 13, 1961, as a result of the de-Stalinization campaign, launched with the 20th Congress of the Communist Party of the Union of Soviet Socialist Republics./ Memorie.al
Lini një Përgjigje