FLASH
Shkruar nga Pamfleti 
Nafta në 119 dollarë për fuqi dhe tensionet gjeopolitike po mbajnë lart normat e interesit në euro; këstet e kredive rriten gradualisht, me efekt të drejtpërdrejtë në buxhetet familjare...
Rritja e çmimit të naftës në tregjet ndërkombëtare, e nxitur nga përshkallëzimi i konfliktit në Lindjen e Mesme, po prodhon një efekt zinxhir që tashmë ka mbërritur edhe në Shqipëri.
Me Brent që ka prekur nivelin e 119 dollarëve për fuçi, tregjet po sinjalizojnë një realitet të ri: energji më e shtrenjtë, inflacion më i qëndrueshëm dhe para më të kushtueshme në Eurozonë.
Ky është momenti kur zhvillimet gjeopolitike përkthehen në kosto konkrete për qytetarët. Sepse, paralelisht me naftën, është rritur edhe Euribori, treguesi bazë mbi të cilin ndërtohen interesat e kredive në euro.
Brenda pak ditësh, Euribori 6-mujor është rritur nga rreth 2.128% në 2.333%, pra afro 10% në terma relativë. Në dukje është një lëvizje e vogël, por në praktikë ajo prek drejtpërdrejt këstet mujore të kredive.
Formula është e thjeshtë dhe e pamëshirshme: interesi i kredisë = Euribor + marzhi i bankës. Pra, çdo rritje e Euriborit kalon automatikisht te klienti. Nëse një kredi ka një marzh prej 2%, norma totale e interesit rritet nga 4.128% në 4.333% vetëm nga kjo lëvizje e fundit.
Por sa përkthehet kjo në para reale?
Për një kredi tipike:
· 50 mijë euro / 20 vjet → rreth 5 euro më shumë në muaj
· 70 mijë euro / 20 vjet → rreth 7–8 euro më shumë në muaj
· 100 mijë euro / 20–25 vjet → rreth 11–12 euro më shumë në muaj
Në vetvete, këto shifra mund të duken të përballueshme. Por problemi nuk qëndron te rritja e vetme. Problemi është dinamika. Nëse nafta mbetet në nivele të larta dhe tensionet në Lindjen e Mesme vazhdojnë, presioni mbi inflacionin në Eurozonë do të mbetet i fortë. Dhe kur inflacioni nuk bie, tregjet financiare nuk ulin normat, përkundrazi, i mbajnë ato të larta ose i shtyjnë më tej.
Pikërisht kjo klimë pasigurie po ushqen rritjen e Euriborit.
Për Shqipërinë, rreziku është i dyfishtë. Së pari, si vend importues energjie, ajo ndjen menjëherë efektin e naftës së shtrenjtë në çmime, transport dhe kosto jetese.
Së dyti, një pjesë e konsiderueshme e kredive për familjet dhe bizneset mbetet e lidhur me euron dhe me normat e ndryshueshme.
Kjo do të thotë se qytetari shqiptar përballet me një faturë të dyfishtë: më shumë para për karburantin dhe më shumë para për bankën.
Dhe ndryshe nga periudhat e mëparshme, këtë herë shanset për një lehtësim të shpejtë duken të kufizuara. Një naftë që lëviz në nivelet 119 dollarë për fuçi tregon se tregu po çmon rrezik afatmesëm, jo thjesht një krizë të përkohshme. Në këto kushte, çdo stabilizim kërkon kohë – dhe gjatë kësaj kohe, kostot mbeten të larta.
Në fund, efekti real nuk matet vetëm me disa euro më shumë në muaj. Ai matet me presionin e vazhdueshëm mbi buxhetin familjar. Sepse kur rritet njëkohësisht çmimi i energjisë, ushqimeve dhe kredive, goditja nuk është më lineare.
Në këtë krizë, pompa e naftës dhe sporteli i bankës po flasin të njëjtën gjuhë: kriza globale po kthehet në faturë mujore për qytetarët shqiptarë./Pamfleti
Lini një Përgjigje