FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Marrëdhëniet e Ukrainës me SHBA-në e Trump janë përkeqësuar. Kievi po shqyrton rrugë të reja për ndihmë në luftën kundër Rusisë. Zelensky po kërkon mbështetje në Evropë dhe në rajonin e Gjirit...
Pas një viti përkeqësimi të marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara, Ukraina po shqyrton alternativat për mbështetje materiale, ndërsa lufta me Rusinë vazhdon dhe mundësia për një marrëveshje paqeje mbetet e largët.
“Kur u zgjodh Donald Trump, shumë njerëz në Kiev shpresonin se ai do të sillte një ndryshim të mirëpritur”, deklaroi për “Newsweek” John Hardie, zëvendësdrejtor i Programit për Rusinë në Foundation for Defense of Democracies (FDD), duke shtuar se “tani ukrainasit po përpiqen të ruajnë marrëdhëniet me Uashingtonin sepse nuk mund të përballojnë humbjen e tyre. Frustrimi ndihet qartë.”
Marrëdhëniet SHBA–Ukrainë mbeten të tensionuara
Ish-zëvendëssekretari amerikan për Politikën e Mbrojtjes, James Anderson, i cili shërbeu gjatë administratës së parë Trump, tha për “Newsweek” se SHBA-ja dhe Ukraina vazhdojnë të bashkëpunojnë ngushtë, sidomos në shkëmbimin e inteligjencës dhe në forma të tjera mbështetjeje jo-ushtarake.
“Nuk besoj se marrëdhëniet mes Ukrainës dhe SHBA-së janë dëmtuar në mënyrë të pakthyeshme, por ato janë qartësisht të tensionuara dhe ka gjasa të mbeten të tilla për një kohë”, tha Anderson.
Ai shtoi se Trump “nuk është i prirur t’i japë Ukrainës mbështetje të drejtpërdrejtë ushtarake, përveç inteligjencës”. “Newsweek” kontaktoi javën e kaluar Ministrinë e Jashtme të Ukrainës dhe Departamentin Amerikan të Shtetit për koment, por nuk mori përgjigje.
Trump shpreh zhgënjim për luftën me Rusinë
Kur Trump u rikthye në detyrë, ukrainasit reaguan me optimizëm të kujdesshëm dhe pragmatizëm, duke shpresuar se mbështetja amerikane do të vazhdonte pavarësisht pasigurive rreth politikës së jashtme të presidentit.
Gjatë vitit pasues, Trump u përpoq të negocionte një marrëveshje paqeje për Ukrainën, një objektiv për të cilin kishte deklaruar se do ta arrinte brenda 24 orëve të para të mandatit të tij të dytë. Megjithatë, ai pranoi më vonë se procesi ishte shumë më i ndërlikuar nga sa kishte parashikuar.
Pas muajsh negociatash, Trump tha se duhej të pranonte mundësinë që presidenti rus Vladimir Putin ta kishte mashtruar gjatë bisedimeve.
Megjithatë, zhgënjimi i Trump nuk ishte i drejtuar vetëm ndaj Moskës. Marrëdhëniet mes tij dhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky u tensionuan pas një debati publik në Zyrën Ovale shkurtin e kaluar. Trump vazhdoi kritikat edhe në muajt pasues, duke akuzuar Zelenskyn për mungesë fleksibiliteti në negociata.
Në gusht, Zelensky u rikthye në Shtëpinë e Bardhë për t’u takuar me Trump, në përpjekje për të rregulluar marrëdhëniet dhe për të siguruar mbështetje për përfundimin e luftës që nisi në shkurt 2022. Megjithatë, në janar të këtij viti, Trump fajësoi Ukrainën për ngecjen e bisedimeve të paqes, duke deklaruar se Putini ishte i hapur për një marrëveshje, ndërsa Ukraina ishte “më pak e gatshme”.
Zelensky kërkon aleatë të rinj në Lindjen e Mesme
Muajin e kaluar, Zelensky zhvilloi një turne në Lindjen e Mesme dhe Turqi për të forcuar marrëveshje dhjetëvjeçare në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes. Disa analistë e interpretuan këtë si një sinjal për një orientim të ri diplomatik. Atlantic Council, organizatë amerikane me fokus marrëdhëniet ndërkombëtare, raportoi se Zelensky vizitoi Arabinë Saudite, Katarin, Emiratet e Bashkuara Arabe, Turqinë dhe Sirinë.
Deri tani, SHBA-ja ka vënë në dispozicion ose ka miratuar 183 miliardë dollarë për Ukrainën dhe operacionin “Atlantic Resolve”. Nga kjo shumë, 130.1 miliardë dollarë janë angazhuar në buxhetet e viteve 2022–2024, ndërsa 86.7 miliardë janë disbursuar. Council on Foreign Relations (CFR) e rriti këtë shifër në 188 miliardë dollarë deri më 31 dhjetor 2025.
Evropa po merr një rol më të madh
Hardie dhe Anderson theksuan se SHBA-ja mbetet aleati më i rëndësishëm i Ukrainës, por të dy ranë dakord se Evropa është alternativa më e mirë për mbështetje shtesë.
“Duket se Ukraina po mbështetet gjithnjë e më shumë te shtetet evropiane për një gamë të gjerë ndihmash”, tha Anderson, duke shtuar “në aspektin financiar kjo nënkupton mbështetjen e Bashkimit Evropian dhe vazhdimin, madje rritjen, e ndihmës nga vendet anëtare të NATO-s përveç SHBA-së.”
Megjithatë, roli i Evropës si garantues alternativ i sigurisë së Ukrainës komplikohet nga qëndrimi amerikan. Trump ka kritikuar prej kohësh vendet evropiane të NATO-s që nuk përmbushin objektivat për shpenzimet ushtarake.
Ai ka kërcënuar disa herë me tërheqjen e SHBA-së nga aleanca ose me përjashtimin e anëtarëve që nuk përmbushin detyrimet. Si rezultat, disa vende të NATO-s, sidomos ato më pranë Rusisë, kanë rritur ndjeshëm shpenzimet për mbrojtjen. Sipas Hardie, kjo krijon një konflikt interesi mes ndihmës për Ukrainën dhe forcimit të mbrojtjes kombëtare. “Një Ukrainë e fortë është një përfitim i madh për sigurinë evropiane”, tha ai, duke shtuar “një sulm rus ndaj NATO-s do të ishte shumë më i rrezikshëm për Moskën nëse Rusia do të përballej njëkohësisht me një ushtri të fortë ukrainase në kufi”.
Ai shtoi se vendet evropiane kanë investuar edhe në prodhimin e armëve në Ukrainë dhe në sipërmarrje të përbashkëta ushtarake. Anderson e quajti këtë qasje “strategjia evropiane” e Ukrainës, të cilën Kievi pritet ta prioritizojë për sa kohë Trump mbetet president. Ai tha se administrata aktuale amerikane duket se favorizon një shpërndarje më të madhe të barrës financiare dhe ushtarake te aleatët evropianë.
Lufta me Iranin ndikon te ndihma për Ukrainën
Anderson tha gjithashtu se lufta me Iranin ka komplikuar aftësinë e SHBA-së për të ruajtur të njëjtin nivel mbështetjeje për Ukrainën. Sipas tij, operacioni “Epic Fury” konsumoi sasi të mëdha municionesh amerikane, duke e bërë edhe më pak të mundshme që SHBA-ja të furnizojë drejtpërdrejt Ukrainën me armë.
Ukraina përfiton gjithashtu nga iniciativa PURL e NATO-s (Prioritized Ukraine Requirements List), përmes së cilës aleatët e NATO-s paguajnë SHBA-në për të furnizuar Ukrainën me armë dhe materiale të tjera.
Kjo iniciativë u krijua pasi administrata Trump kritikoi kostot për taksapaguesit amerikanë dhe kërkoi që barra të shpërndahej më gjerësisht mes aleatëve.
Ukraina kërkon mbështetje edhe në Gjirin Persik
Hardie përmendi Kanadanë si një nga mbështetësit më të rëndësishëm të Ukrainës pas SHBA-së dhe Bashkimit Evropian.
Ai theksoi gjithashtu se disa vende të Lindjes së Mesme kanë ofruar forma të ndryshme ndihme.
“Turqia ka ofruar një pjesë të ndihmës ushtarake dhe ka ndërmjetësuar bisedime paqeje. Ndërkohë, Ukraina ka arritur marrëveshje edhe me shtetet e Gjirit”, tha Hardie.
Megjithatë, ai paralajmëroi se këto partneritete kanë kufizime.
“Arabia Saudite disponon raketa Patriot që do të ishin shumë të dobishme për Ukrainën, por mbetet e paqartë nëse Riadi është i gatshëm t’i japë ato”, tha ai.
Ai shtoi se disa vende të Lindjes së Mesme vazhdojnë të ndihmojnë indirekt Rusinë përmes blerjes së gazit dhe naftës ruse, tranzitit të mallrave me përdorim të dyfishtë dhe rolit të Emirateve si qendër për tregtarët rusë të naftës.
Ukraina investon te teknologjia e dronëve
Ukraina po përpiqet të përdorë përvojën e saj në teknologjinë e dronëve për të forcuar bashkëpunimin me vendet e Gjirit.
Pas marrëveshjeve me Arabinë Saudite dhe Katarin, Kievi po përpiqet të pozicionohet si një “superfuqi e dronëve”.
Në mars, Zelensky deklaroi se kishte diskutuar me disa liderë të Lindjes së Mesme për bashkëpunim në teknologjinë e dronëve.
Megjithatë, ai theksoi se çdo mbështetje duhet të mos dobësojë mbrojtjen e Ukrainës dhe të ndihmojë përpjekjet kundër Rusisë.
“Ne ndihmojmë në mbrojtjen e atyre që mbështesin Ukrainën në përpjekjen për t’i dhënë fund luftës me Rusinë”, tha Zelensky.
Ukraina ka zhvilluar sisteme të lira kundër dronëve me kosto rreth 1 mijë dollarë, duke ndryshuar mënyrën e funksionimit të mbrojtjes ajrore dhe duke tërhequr vëmendjen e vendeve të tjera.
Megjithatë, sipas Anderson, mbështetja nga Lindja e Mesme do të mbetet e kufizuar.
“Ajo që Ukrainës i nevojitet realisht janë sistemet e avancuara që mund të ofrojnë vende si Gjermania, Britania e Madhe, Franca, Italia dhe Spanja, raketa me rreze të gjatë, artileri precize dhe sisteme moderne të mbrojtjes ajrore”, tha ai. /Përshtatur nga Newsweek/
Lini një Përgjigje