FLASH
Shkruar nga Diplomatico | Pamfleti.net
Pezullimi i sanksioneve dhe vizita historike në Uashington tregojnë për një strategji të re amerikane: ta tërheqë Damaskun nga Moska dhe Teherani, për ta kthyer në shtyllë të stabilitetit rajonal.
Rifillimi i marrëdhënieve mes Uashingtonit dhe Damaskut pas më shumë se një dekade armiqësie shënon ndoshta kthesën më befasuese të politikës amerikane në Lindjen e Mesme që nga normalizimi i marrëdhënieve me Iranin në vitin 2015.
Vizita historike e liderit sirian Ahmed al-Sharaa në Shtëpinë e Bardhë dhe pezullimi i sanksioneve të “Caesar Act” nuk janë thjesht një gjest politik; ato sinjalizojnë fillimin e një faze të re strategjike, ku Siria, dikur armike e shpallur e Perëndimit, po riformatohet si faktor stabiliteti rajonal nën mbikëqyrjen e SHBA-së.
Një kthesë e maturuar në heshtje
Prej vitit 2011, kur shpërtheu lufta civile, Siria ishte kthyer në simbol të përplasjes gjeopolitike mes Lindjes dhe Perëndimit. Regjimi i Bashar al-Assad u mbajt në pushtet nga ndërhyrja ruse dhe iraniane, ndërsa SHBA-ja, nën administratat e mëparshme, mbështeti opozitën dhe vendosi sanksione shtrënguese përmes “Caesar Act”.
Por në prapaskenë, realpolitika filloi të ndryshojë. Rritja e ndikimit rus në Siri, prania e përhershme e Iranit në kufirin me Izraelin dhe boshllëqet e lëna nga Perëndimi në Lindjen e Mesme e detyruan Uashingtonin të rishikojë qëllimet e tij. Donald Trump, i rikthyer në presidencë, e ka kuptuar se për të ulur tensionet rajonale dhe për të izoluar Moskën e Teheranin, duhej të tërhiqte vetë Damaskun nga orbita e tyre politike.
Diplomacia e rikthimit
Vizita e al-Sharaa në Uashington, e para në historinë e Sirisë së pavarur, është përgatitur prej muajsh me ndërmjetësim të drejtpërdrejtë nga disa vende arabe, veçanërisht Emiratet e Bashkuara dhe Egjipti, që kanë kërkuar një kanal të ri komunikimi mes SHBA-së dhe Damaskut. Në takimin me presidentin Trump, lideri sirian ka kërkuar heqjen përfundimtare të sanksioneve, rikthimin e Sirisë në tregjet ndërkombëtare dhe hapjen e rrugëve për investime amerikane në rindërtimin e infrastrukturës së shkatërruar.
Nga ana tjetër, administrata amerikane ka pranuar të pezullojë për 180 ditë sanksionet më të ashpra, duke lejuar tregtinë për mallra me përdorim civil dhe bashkëpunim teknologjik.
Në terma diplomatikë, ky është një sinjal i qartë: Damasku po trajtohet si një partner potencial për stabilitetin rajonal, jo më si një regjim i izoluar.
Arsyet e fshehta të ndryshimit
Kthesa amerikane ndaj Sirisë nuk mund të kuptohet pa tre faktorë kyç:
Izolimi i Iranit: SHBA kërkon të zbusë ndikimin iranian në kufijtë siriano-izraelitë dhe në bazat pranë Deir ez-Zor dhe Damas, duke e detyruar Teheranin të tërhiqet gradualisht. Afërsia e re me Damaskun është pjesë e një strategjie për ta shkëputur Sirinë nga varësia ushtarake dhe ekonomike iraniane.
Balancimi i Rusisë: Pas luftës në Ukrainë, Rusia është dobësuar ekonomikisht dhe politikisht. Ndërkohë, ndikimi i saj në Siri është venitur. SHBA shfrytëzon momentin për të rikthyer praninë e vet politike dhe ushtarake në vend, duke propozuar bashkëpunim në siguri dhe rindërtim civil.
Roli i Izraelit dhe vendeve arabe: Tel Avivi e sheh këtë zhvillim si një garanci të re për kufijtë e tij veriorë, ndërsa vendet arabe – sidomos Emiratet, Arabia Saudite dhe Jordania – kanë mirëpritur afrimin SHBA–Siri si një mënyrë për të normalizuar rajonin pas viteve të përçarjes.
Nga Damasku në Uashington: kthimi në skenën ndërkombëtare
Në mënyrë simbolike, prania e al-Sharaa në Shtëpinë e Bardhë është një pranim de facto i legjitimitetit të qeverisë së tij nga SHBA. Nga një “regjim i sanksionuar”, Siria po kthehet në një vend që po i ofrohet “një shans për madhështi”, siç deklaroi vetë Trump.
Ky zhvillim ndryshon edhe hartën diplomatike të rajonit: Turqia humbet rolin e ndërmjetësit kryesor në Siri; Irani humbet terren ekonomik; ndërsa SHBA ripozicionohet si garanci për paqen dhe rindërtimin pas luftës.
Sfida që mbeten
Megjithëse pezullimi i sanksioneve është një hap i rëndësishëm, rruga drejt normalizimit të plotë është e gjatë. Kongresi amerikan duhet të miratojë çdo vendim për heqjen e përhershme të “Caesar Act”. Gjithashtu, çështjet e të drejtave të njeriut, kthimi i refugjatëve dhe çarmatimi i forcave të mbështetura nga Irani mbeten kushtet kryesore që Uashingtoni kërkon nga Damasku.
Në vetë Sirinë, popullsia e lodhur nga varfëria, korrupsioni dhe mungesa e investimeve pret me skepticizëm këtë kthesë – mes shpresës për hapje dhe frikës se gjithçka mund të mbetet vetëm simbolike.
Një fitore diplomatike për Trump, një shans për Sharaa
Për Donald Trump, ky zhvillim është një fitore e shumëfishtë: ai paraqitet si presidenti që riktheu SHBA-në në lojë në Lindjen e Mesme, izoloi Iranin dhe rihapi një vend të dikurshëm të shkatërruar nga lufta për investime amerikane.
Për Ahmed al-Sharaa, është momenti i rilindjes politike, një mundësi për ta shkëputur Sirinë nga trashëgimia e errët e Bashar al-Assadit dhe për ta kthyer në një vend që bashkëpunon me Perëndimin, jo që përballet me të.
Në fund, marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Sirisë po hyjnë në një epokë të re. Nga një armiqësi e gjatë e përgjakshme, po lind një bashkëpunim i kujdesshëm, i mbështetur në interesa të ftohta strategjike.
Në Uashington dhe Damask, po kuptohet gjithnjë e më shumë se armiku i djeshëm mund të bëhet aleati më i dobishëm i së nesërmes, sidomos në një Lindje të Mesme që po riformatohet nën hijen e rivalitetit SHBA–Kinë dhe pasigurisë së re globale. /Pamfleti
Lini një Përgjigje