FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Péter Magyar ka premtuar rikuperim të shpejtë të fondeve që I janë bllokuar Hungarisë nga Bashkimi Europian, por negociatat dhe kushtet mbeten komplekse
Lideri i opozitës hungareze Peter Magyar e bazoi fushatën e tij për zgjedhjet e 12 prillit pikërisht në një raport krejt tjetër të Budapestit me Brukselin, madje duke premtuar edhe zhbllokimin e një fondi prej 17 miliardë eurosh që Komisioni Europian I ka bllokuar Qeverisë Orban, për shkak të qëndrimeve të kësaj të fundit në raport me Ukrainën.
Referuar disa sondazheve, Magyar duket i favorizuar për të fituar zgjedhjet e së dielës, por edhe nëse ai fiton, negociatat për zhbllokimin e 17 miliardë eurove fonde të Bashkimit Evropian nuk do të jenë të lehta.
Gjatë fushatës, Magyar premtoi se do të çlirojë shpejt fondet e BE-së, të cilat janë bllokuar për shkak të prapambetjes demokratike në Hungari. Kjo do t’i mundësonte atij të rivendosë marrëdhëniet e Budapestit me BE-në pas viteve të tensioneve mes Orbán dhe Brukselit.
“Tisza do t’i sjellë në shtëpi fondet e BE-së. Për t’i zhbllokuar, ne do të kemi një plan të përfunduar të rimëkëmbjes (RRP) deri në fund të gushtit. Do të diskutojmë me partnerët evropianë mënyrën më të mirë për ta realizuar këtë, edhe në dritën e rezultateve të zgjedhjeve dhe situatës që do të gjejmë pas Fidesz-it në qeveri”, tha Márton Hajdu, përgjegjës për çështjet e BE-së në partinë Tisza dhe kandidat për deputet.
Me vetëm pak ditë para zgjedhjeve të 12 prillit, zyrtarët e Tisza-s po analizojnë skenarë për të siguruar një pjesë të fondeve të ngrira, një detyrë e vështirë për shkak të afateve të rrepta të BE-së dhe sfidës për të ndryshuar reformat kushtetuese të Orbán, të cilat kanë forcuar kontrollin politik mbi gjykatat.
Edhe nëse Magyar siguron një shumicë të madhe parlamentare, ai do të ketë pak kohë për të realizuar reformat e nevojshme për të përfituar 10 miliardë euro nga fondi i rimëkëmbjes pas pandemisë deri më 31 gusht.
Komisioni Evropian ka bërë të qartë se nuk do të lirojë asnjë fond pa përmbushjen e këtyre reformave, pavarësisht rezultatit të zgjedhjeve.
“Nuk ka asnjë paqartësi mbi kushtet që Hungaria duhet të përmbushë për të zhbllokuar fondet,” deklaroi Komisioneri për Buxhetin, Piotr Serafin. “Këto janë të përcaktuara qartë dhe si qeveria, ashtu edhe opozita janë plotësisht të vetëdijshme.”
Koha po mbaron
Magyar është zotuar të rikuperojë 17 miliardë euro, rreth 10% e Prodhimit të Brendshëm Bruto të vendit. Sipas sondazheve të Politico, partia e tij Tisza kryeson me rreth 10 pikë ndaj Fidesz-it në pushtet.
Për të siguruar fondet, ai premton masa kundër korrupsionit, rikthimin e pavarësisë akademike dhe anëtarësimin në Zyrën e Prokurorit Publik Evropian.
Aktualisht, Hungaria duhet të përmbushë 27 kushte të BE-së (“super-milestone”), që përfshijnë reforma në prokurime publike, pavarësinë e gjyqësorit dhe lirinë akademike.
Sipas një raporti të vitit 2025 nga organizatat e shoqërisë civile, 17 kushte janë përmbushur plotësisht, 9 pjesërisht dhe një mbetet i paplotësuar. Një reformë gjyqësore në vitin 2023 bëri që BE të zhbllokojë më parë 10 miliardë euro.
Zyrtarë të Komisionit vlerësojnë se këto kushte mund të përmbushen shpejt nëse ekziston vullnet politik.
Megjithatë, një pengesë e madhe është nevoja për shumicë prej dy të tretash në parlament për disa reforma dhe për zëvendësimin e zyrtarëve të afërt me Orbán. Presidenti hungarez Tamás Sulyok mund të vonojë ligjet ose t’i dërgojë në Gjykatën Kushtetuese.
Ekspertët sugjerojnë se bashkëpunimi institucional mund të varet nga forca e shumicës së Magyar pas zgjedhjeve.
Përveç përmbushjes së kushteve, qeveria duhet të zbatojë edhe reforma të detajuara në tranzicionin klimatik dhe dixhital për të përfituar plotësisht fondet.
Një pjesë e fondeve mund të rikuperohet përmes zgjatjes së afateve, ndërsa 7 miliardë euro të tjera nga fondet rajonale mund të përdoren deri në vitin 2028.
Magyar ka premtuar një marrëdhënie pragmatike me Brukselin dhe presidenten e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, të bazuar në bashkëpunim dhe respektim të marrëveshjeve.
Megjithatë, Komisioni mbetet nën presion për të zbatuar rregullat në mënyrë strikte, sidomos pas kritikave ligjore për lirimin e mëparshëm të fondeve për Hungarinë.
Shanset e Magyar për të fituar
Sipas Politico, Peter Marki-Zay, i cili humbi përballë Viktor Orbán në zgjedhjet e vitit 2022, vlerëson se Peter Magyar ka mësuar nga gabimet e opozitës dhe ka ndërtuar një strategji më efektive.
Magyar, një ish-anëtar i Fidesz dhe ish-bashkëshort i një ministreje të drejtësisë, konsiderohet një figurë që kupton mirë mënyrën e funksionimit të sistemit të Orbán.
Ndryshe nga fushata e vitit 2022, ai ka shmangur përfshirjen në debatet për Ukrainën, të cilat rezultuan të dëmshme për opozitën në atë kohë.
Ai ka centralizuar komunikimin politik, ka kufizuar daljet publike të anëtarëve të partisë dhe ka kontrolluar mesazhin publik për të shmangur gabime apo manipulime mediatike.
Magyar është kritikuar për taktika të ashpra, përfshirë përpjekjet për të eliminuar partitë e tjera opozitare dhe për përdorimin e premtimeve populiste. Megjithatë, Marki-Zay e konsideron këtë qasje efektive për të sfiduar Orbán.
Një tjetër mësim kyç ishte shmangia e koalicioneve të gjera opozitare, të cilat dështuan në vitin 2022. Në vend të kësaj, Magyar ka synuar të bashkojë opozitën nën një lëvizje të vetme. Sistemi zgjedhor hungarez favorizon partitë e mëdha, gjë që e bën këtë strategji më të përshtatshme.
Magyar ka ushtruar presion ndaj partive të tjera që të tërhiqen nga gara, duke argumentuar se përçarja ndihmon Orbán të qëndrojë në pushtet. Megjithatë, kjo qasje ka shkaktuar tensione dhe akuza për presion dhe ngacmime ndaj kundërshtarëve. Pavarësisht rezervave, Márki-Zay shprehet se shpreson që Magyar të fitojë zgjedhjet dhe të sjellë ndryshim politik në vend. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje