FLASH
Shkruar nga Federico Rampini
A do të shndërrohet lufta në Iran në një krizë të ngjashme me atë të Ukrainës për Evropën, duke e ekspozuar atë ndaj një tronditjeje energjetike që nxjerr në pah dobësitë dhe mungesën e unitetit? Dhe çfarë qëndrimi do të mbajë Kina pas anulimit ose shtyrjes së vizitës së Donald Trump?
Ekziston një prirje e dukshme për ta mbyllur shpejt këtë konflikt në planin narrativ, duke shpallur humbjen e SHBA-së dhe Izraelit. Kjo është pjesërisht e kuptueshme, duke pasur parasysh se as Donald Trump dhe as Benjamin Netanyahu nuk gëzojnë aktualisht mbështetje të gjerë, si në vendet e tyre, ashtu edhe në arenën ndërkombëtare.
Megjithatë, interpretimi i këtij konflikti si një ndëshkim përfundimtar historik ndaj dy fuqive perëndimore mbetet i nxituar. Përvoja e viteve të fundit tregon se luftërat shpesh shoqërohen me llogaritje të gabuara. Rusia, për shembull, dështoi të parashikojë qëndrueshmërinë e Ukrainës në vitin 2022. Po ashtu, regjimi iranian gaboi rëndë në vlerësimin e reagimit izraelit pas sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023.
Nuk përjashtohet që edhe SHBA-ja dhe Izraeli të kenë nënvlerësuar aftësinë e regjimit iranian për të rezistuar. Mund të kenë qenë të ndikuar nga protestat e brendshme në Iran në fillim të vitit, duke e konsideruar regjimin më të dobët nga sa po rezulton në praktikë.
Megjithatë, përfundimet mbi një luftë nuk nxirren në fazat e para të saj. Shembuj historikë si Pearl Harbor, Operacioni Barbarossa apo ndërhyrjet në Afganistan dhe Irak tregojnë se rezultati përfundimtar mbetet i pasigurt për një kohë të gjatë. Në këtë fazë, kërkohet vlerësim i kujdesshëm.
Në këtë kontekst, Kina po vepron me maturi. Shtyrja e vizitës së Trump në Pekin përfaqëson një zhvillim të rëndësishëm diplomatik, veçanërisht në një periudhë të ndjeshme për Xi Jinping, i cili përballet me sfida ekonomike dhe tensione të brendshme politike. Reagimi i Pekinit ndaj veprimeve amerikane ka qenë i moderuar dhe pa hapa konkretë për përshkallëzim.
Megjithatë, Kina mbetet e ndjeshme ndaj krizave në Lindjen e Mesme për shkak të varësisë së saj energjetike. Ajo importon një pjesë shumë të madhe të naftës nga Irani, shpesh me kushte të favorshme, çka e bën të cenueshme ndaj ndërprerjeve të furnizimit.
Vizita e planifikuar e Trump në Pekin pritej të trajtonte çështje të rëndësishme, përfshirë furnizimet amerikane me armë për Tajvanin dhe marrëdhëniet tregtare. Shtyrja e saj mund të sinjalizojë një rritje të presionit ndaj Kinës për të marrë përgjegjësi më të madhe në garantimin e sigurisë së rrugëve detare, veçanërisht në Ngushticën e Hormuzit.
Për Evropën, situata paraqet rreziqe të njohura. Kufizimi i qarkullimit në Ngushticën e Hormuzit krijon një krizë energjetike të krahasueshme me atë të vitit 2022. Kjo thekson varësinë e saj nga furnizues të jashtëm dhe ekspozon dobësitë strukturore.
Ndryshe nga SHBA-ja, e cila ka një nivel të lartë vetë-mjaftueshmërie energjetike, Evropa mbetet më e ndjeshme ndaj goditjeve të tilla. Reagimi i saj deri tani ka qenë i kufizuar dhe i fragmentuar. Franca, Mbretëria e Bashkuar dhe Gjermania kanë vepruar kryesisht në mënyrë të pavarur dhe të kushtëzuar nga faktorë të brendshëm politikë.
Debati në Evropë zhvillohet gjithashtu në sfondin e kufizimeve reale ushtarake. Edhe në rast se ekziston vullneti politik për veprim, kapacitetet për ndërhyrje në Lindjen e Mesme mbeten të kufizuara.
Nga ana tjetër, Donald Trump ka ngritur çështjen e rolit të aleatëve në garantimin e sigurisë së rrugëve detare. Ai thekson se SHBA-ja ka mbajtur për dekada një barrë disproporcionale në sigurimin e lirisë së lundrimit, edhe në zona që nuk janë jetike për ekonominë amerikane.
Mesazhi që vjen nga Evropa është relativisht i unifikuar: ky nuk konsiderohet një konflikt i saj. Megjithatë, mungesa e një strategjie të përbashkët dhe e një qasjeje të koordinuar mund të kufizojë ndikimin e saj në zhvillimet e ardhshme.
Përvoja në Gaza mbetet një precedent i afërt. Edhe atje, Evropa u distancua politikisht, por nuk arriti të ndikojë në zhvillimet konkrete. Në mungesë të një qëndrimi të përbashkët, roli i saj në krizën aktuale rrezikon të mbetet dytësor./ Corriere della Sera
Lini një Përgjigje