FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Interpretimet e ndryshme të Memorandumit të Mirëkuptimit mbi kontrollin e Ngushticës së Hormuzit kanë shkaktuar përshkallëzim ushtarak dhe kanë vënë në provë marrëveshjen e përkohshme mes Uashingtonit dhe Teheranit...
Ngushtica e Hormuzit vazhdon të mbetet në qendër të tensioneve mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, ndërsa interpretimet e ndryshme të Nenit 5 të Memorandumit të Mirëkuptimit (MoU) po vënë në provë marrëveshjen e përkohshme të arritur mes dy vendeve.
Sipas raportimeve të Axios, të dyja palët kanë akuzuar njëra-tjetrën për shkelje të memorandumit, veçanërisht të Nenit 5, i cili rregullon sigurinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit. Përplasjet e fundit ushtarake përbëjnë incidentet e para serioze që nga nënshkrimi i marrëveshjes më 17 qershor.
Po sipas Axios, të dielën në mbrëmje Uashingtoni dhe Teherani ranë dakord të ndalin sulmet reciproke dhe të zhvillojnë një takim në Doha të Katarit për të vazhduar bisedimet teknike dhe për të zgjidhur mosmarrëveshjet lidhur me zbatimin e memorandumit.
Kriza u përshkallëzua pasi një anije tregtare u godit gjatë kalimit në Ngushticën e Hormuzit. SHBA reagoi me sulme ndaj objektivave iraniane, edhe pse Teherani nuk mori përgjegjësinë për incidentin.
Më pas, Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) njoftuan se kishin lëshuar raketa balistike dhe dronë kundër forcave amerikane në bazën ajrore Ali Al Salem në Kuvajt dhe ndaj selisë së Flotës së Pestë amerikane në Bahrein, duke e paraqitur veprimin si kundërpërgjigje ndaj sulmeve amerikane në pesë zona bregdetare të Iranit.
Iran said it launched missile and drone strikes on US bases in Kuwait and Bahrain, escalating tensions days after both sides agreed to an interim deal to end their conflict https://t.co/RvmOFeVE1K pic.twitter.com/2UQ4dVl1jS
— Reuters (@Reuters) June 28, 2026
Ministria e Jashtme iraniane i cilësoi sulmet amerikane si shkelje të Kartës së Kombeve të Bashkuara dhe të Memorandumit të Mirëkuptimit.
Pse Hormuzi ka rëndësi
Ngushtica e Hormuzit është një nga rrugët detare më të rëndësishme në botë për transportin e naftës. Para shpërthimit të konfliktit më 28 shkurt, përmes saj kalonte rreth një e pesta e furnizimit global me naftë.
Bllokimi de facto i ngushticës nga Irani shkaktoi tronditje në tregjet ndërkombëtare të energjisë. Memorandumi parashikon rihapjen e plotë të korridorit detar, por Teherani ka kundërshtuar përpjekjet amerikane për të krijuar korridore alternative pranë brigjeve të Omanit.
Sipas kompanisë së inteligjencës detare Windward AI, tensionet kanë ndikuar drejtpërdrejt në qarkullimin e anijeve. Numri i kalimeve ra nga 70 të mërkurën në 54 të enjten dhe zbriti në vetëm 40 të shtunën.
Çfarë parashikon Neni 5
Sipas tekstit të memorandumit, Irani angazhohet të marrë të gjitha masat e nevojshme për të garantuar kalimin e sigurt të anijeve tregtare pa tarifa për një periudhë 60-ditore, në të dy drejtimet ndërmjet Gjirit Persik dhe Detit të Omanit.
Dispozita parashikon gjithashtu: heqjen e pengesave teknike dhe ushtarake; çminimin e zonës brenda 30 ditëve; nisjen e konsultimeve me Sulltanatin e Omanit dhe shtetet e tjera bregdetare për administrimin e ardhshëm të ngushticës, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare.
Megjithatë, pikërisht interpretimi i këtyre formulimeve është bërë burimi kryesor i mosmarrëveshjes.
Dy interpretime të ndryshme
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, deklaroi gjatë një vizite në Bagdad se memorandumi ia njeh Iranit përgjegjësinë e plotë për administrimin dhe mbikëqyrjen e Ngushticës së Hormuzit gjatë periudhës së tranzicionit.
Sipas tij, çdo ndërhyrje ose veprim i njëanshëm nga palë të tjera vetëm sa do të përkeqësonte situatën dhe do të vononte rihapjen e plotë të korridorit detar.
Nga ana tjetër, SHBA mbështet një sistem lundrimi të koordinuar me Omanin dhe Organizatën Ndërkombëtare Detare (IMO), një propozim që Teherani e konsideron të papranueshëm.
Sipas Al Jazeera, ekspertët besojnë se problemi kryesor nuk është teksti i memorandumit, por interpretimi i tij.
Hasan Ahmadian, profesor në Universitetin e Teheranit, argumenton se Uashingtoni po përpiqet të zbatojë rregulla të ndryshme nga ato që vetë ka pranuar me nënshkrimin e marrëveshjes.
Analisti iranian Abbas Aslani vlerëson se Teherani e konsideron kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit si një mjet strategjik për të penguar sulme të tjera amerikane dhe se çdo përpjekje për të ndryshuar statusin e saj me forcë është e papranueshme.
Ndërkohë, analisti austriak i mbrojtjes Wolfgang Pusztai thotë se Irani këmbëngul në kontrollin e ngushticës, ndërsa SHBA dhe vendet arabe kërkojnë garantimin e lirisë së lundrimit.
Sipas tij, megjithëse të dyja palët kanë përdorur forcën për të mbështetur pozicionet e tyre, shkalla e reagimeve nuk tregon se synojnë një përshkallëzim të plotë të konfliktit. Ai vlerëson se ende ekziston hapësirë për një zgjidhje diplomatike.
Presidenti amerikan Donald Trump shkroi në platformën "Truth Social" se forcat amerikane goditën depo raketash, dronësh dhe instalime radarësh iraniane si përgjigje ndaj, sipas tij, shkeljeve të përsëritura të marrëveshjes nga Teherani.
Ai paralajmëroi se nëse situata do të përshkallëzohet më tej, Shtetet e Bashkuara mund të ndërmarrin operacione ushtarake edhe më të gjera kundër Iranit. /Pamfleti/
Lini një Përgjigje