FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Vendet e Azisë Jugore marrin masa emergjente për të përballuar pasojat, ndërsa tregjet globale përballen me një goditje të re
Sipas medias amerikane Axios, konflikti në Iran po prodhon një tronditje të re të madhe ekonomike globale, duke detyruar vende në Azi dhe më gjerë të ndërmarrin masa emergjente për të përballuar pasojat.
Në Azinë Jugore, qeveritë po vendosin kufizime në konsumimin e energjisë, po mbyllin universitete, po reduktojnë javët e punës dhe madje po ndryshojnë edhe mënyrën e funksionimit të krematoriumeve. Këto masa synojnë të zbusin efektet e krizës energjetike të shkaktuar nga lufta në Iran.
Në Shtetet e Bashkuara, konflikti ka sjellë rritje të çmimeve të karburantit dhe ka krijuar presion politik për presidentin Donald Trump. Megjithatë, sipas Axios, pasojat janë edhe më të thella në nivel global, ku qeveritë dhe bizneset po përpiqen të menaxhojnë një situatë gjithnjë e më të ndërlikuar.
Kjo krizë përbën goditjen më të fundit në një dekadë të trazuar, pas pandemisë, pushtimit rus të Ukrainës dhe rritjes së inflacionit, si dhe tarifave tregtare të fundit të administratës Trump, të cilat tronditën tregjet ndërkombëtare.
Sipas ligjeve të ofertës dhe kërkesës, situata është e qartë: rreth 20% e naftës dhe produkteve energjetike globale kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit, ndërsa Irani ka ndërprerë në thelb qarkullimin. Kjo ulje e menjëhershme e ofertës, pa ndryshim të kërkesës, po çon në rritje çmimesh dhe mungesa në treg.
Për të përballuar krizën, qeveritë po përdorin rezervat e naftës, po kufizojnë eksportet dhe po vendosin kontrolle çmimesh. Disa vende po reduktojnë orët e punës ose po mbyllin përkohësisht biznese për të kursyer energji. Ndërkohë, ndikimi nuk kufizohet vetëm te nafta, por përfshin edhe produkte të tjera jetike si dizeli, karburanti i avionëve dhe gazi i lëngshëm për ngrohje dhe gatim.
Sipas analistëve të JPMorgan, mungesa e furnizimit me naftë mund të arrijë deri në 12 milionë fuçi në ditë, duke e bërë deficitin të dukshëm në tregjet fizike. Ata theksojnë se mënyra e vetme për ta balancuar këtë situatë është ulja e konsumit.
Në këtë kuadër, Bangladeshi ka mbyllur universitetet publike dhe private, Koreja e Jugut ka vendosur kufi maksimal për çmimet e gazit për herë të parë pas afro tre dekadash, ndërsa Tajlanda po inkurajon punën nga shtëpia.
Në Filipine, disa autoritete lokale kanë vendosur javë pune katërditore për punonjësit publikë. Pakistani ka mbyllur shkollat, ka reduktuar ditët e punës në disa institucione dhe ka rritur çmimet e gazit, sipas Financial Times.
Ndërkohë, India po përballet me mungesa të theksuara. Financial Times raporton për raste të grumbullimit, vjedhjes dhe rritjes së çmimeve, ndërsa qytetarët përpiqen të sigurojnë bombola gjithnjë e më të rralla të gazit.
Në Mumbai, hotelet po mbyllen përkohësisht. Një përfaqësues i një zinxhiri restorantesh i tha Indian Express se situata i ngjan një izolimi të dytë si gjatë pandemisë COVID-19. Në qytetin Pune, autoritetet kanë pezulluar përkohësisht kremimet me gaz dhe kanë kërkuar përdorimin e druve ose energjisë elektrike.
Edhe Europa përballet me rrezikun e rritjes së çmimeve të gazit, gjë që do të ndikonte drejtpërdrejt në kostot e energjisë elektrike. Bashkimi Evropian po shqyrton vendosjen e një tavani çmimesh dhe masa të tjera mbrojtëse.
Në Japoni, autoritetet kanë nisur një nga ndërhyrjet më të mëdha në rezervat kombëtare të naftës, duke synuar stabilizimin e çmimeve.
Në plan afatgjatë, analistët vlerësojnë se Kina mund të përfitojë nga kjo krizë, falë rezervave të mëdha të naftës dhe aftësisë për të përdorur qymyrin si alternativë energjie.
Ndërkohë, çmimet e larta të naftës mund të përshpejtojnë zhvillimin e energjive të rinovueshme.
Presidenti i Filipineve, Ferdinand Marcos Jr., e përmblodhi situatën duke deklaruar: “Ne jemi viktima të një lufte që nuk e kemi zgjedhur.” /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje