FLASH
Shkruar nga Juan Rojas
Ndërsa administrata Trump po teston kufijtë e sigurisë me Meksikën, raportimet e fundit të CNN dhe NYT ngrenë dyshime të frikshme: A po përsërit Uashingtoni gabimet e përgjakshme të së kaluarës në Amerikën Latine?
Më 28 mars, një kamionçinë shpërtheu në një autostradë në veri të qytetit të Meksikos (Mexico City), duke vrarë dy anëtarë të dyshuar të kartelit. Njëri nga viktimat u identifikua si Francisco Beltrán, i njohur si “El Payín”, një toger i raportuar i liderit të kartelit të Sinaloas, të quajtur “El Meño”.
Kjo ngjarje u injorua në përgjithësi në SHBA. Por raportime të fundit nga CNN dhe The New York Times sugjerojnë se vrasjet mund të jenë pjesë e një fushate të paligjshme nga njësia Ground Branch e Agjencisë Qendrore të Inteligjencës (CIA) brenda Meksikës.
Akuzat vijnë vetëm disa javë pas vdekjes së dy oficerëve të CIA-s në Chihuahua, si dhe një padie amerikane kundër guvernatorit të shtetit Sinaloa, Rubén Rocha Moya, për akuza të trafikut të drogës.
Të pakënaqur që presidentja e Meksikës, Claudia Sheinbaum, ka përjashtuar vazhdimisht një ndërhyrje ushtarake amerikane kundër karteleve të drogës, administrata Trump duket gjithnjë e më e gatshme të testojë kufijtë e bashkëpunimit të vjetër të sigurisë mes Uashingtonit dhe qytetit të Meksikos.
Edhe pse është e vështirë të ndahen faktet nga spekulimet në këto akuza, e vërteta e hidhur është se ato duken mjaft të mundshme. Në vitin 2025, administrata Trump klasifikoi si organizata të huaja terroriste grupe si karteli i Sinaloas dhe Karteli i Gjeneratës së Re të Haliskos (CJNG), duke u dhënë agjencive si CIA justifikim ligjor për veprime të fshehta kundër karteleve meksikane.
Një pjesë e mirë e gjuhës së përdorur nga CNN dhe The New York Times është qëllimisht e paqartë, duke u mbështetur në burime anonime brenda agjencisë. CNN pretendon se shpërthimi i makinës në mars “ishte një atentat i synuar, i lehtësuar nga oficerë operacionesh të CIA-s”.
Ndërsa New York Times raporton se agjencia ka ofruar inteligjencë dhe mbështetje, “por nuk ishte në terren kur autoritetet meksikane vranë operativin e kartelit”. Raportimi i CNN lë hapësirë për interpretim se agjencia po përballte trafikantë rivalë ose po mbështetej te grupe paramilitare vigjilente.
Kjo nuk do të ishte e habitshme duke pasur parasysh historinë e gjatë dhe të diskutueshme të CIA-s në Amerikën Latine, përfshirë bashkëpunimin med aktorë joshtetërorë të dyshimtë, si anëtarë të kartelit të Guadalaharës, i cili ndihmoi në trafikimin e armëve për milicitë paraushtarake të Nikaraguas në vitet 1980.
Në kontrast me të, interpretimi i The New York Times është se forcat meksikane mund të kenë organizuar një atentat jashtëgjyqësor me ndihmën dhe ndoshta me kërkesën e agjencisë kryesore të inteligjencës së Uashingtonit.
Edhe më shqetësuese është se burime për të dy publikimet pretendojnë se vrasja e marsit është vetëm një nga shumë raste. Zëdhënësja e CIA-s, Liz Lyon, dhe ministri meksikan i sigurisë, Omar García Harfuch, i kanë mohuar të gjitha akuzat.
Së paku është e qartë se agjencia ka prani në terren në Meksikë. Muajin e kaluar, dy oficerë të CIA-s vdiqën në një aksident automobilistik gjatë kthimit nga një operacion kundër drogës në shtetin Chihuahua.
Në Meksikë, agjentët e huaj nuk lejohen të veprojnë pa lejen e qeverisë kombëtare. Presidentja Sheinbaum ka pretenduar se oficerët e ndjerë ishin futur në mënyrë të paligjshme në Chihuahua nga qeveria opozitare e shtetit.
Njëkohësisht, është e mundur që qyteti e Meksikos të ketë toleruar më shumë seç ka pranuar publikisht. Raporti i CNN i bën më të besueshme, por edhe i shton një “anë pozitive” relative këtyre akuzave.
Ai thotë: “Strategjia e CIA-s, sipas burimeve, është të çmontojë rrjete të tëra kartele, gjë që përfshin jo vetëm eliminimin e drejtuesve, por edhe identifikimin e dobësive në organizatë dhe shënjestrimin sistematik të niveleve më të ulëta që shërbejnë si hallka kyçe në trafikun e drogës”.
Në fakt, kjo është e njëjta strategji e ndjekur nga Sheinbaum dhe ministri i saj i sigurisë, Harfuch. Që nga cliffimi i luftës meksikane kundër drogës në vitin 2006, politikëbërësit në SHBA dhe Meksikë kanë prioritetizuar të ashtuquajturën “strategjia e kapjes së bosëve”, ku ndihma amerikane (përmes Iniciativës Merida) kushtëzohej me kapjen e objektivave të lartë.
Në aspektin teknik, strategjia ishte e suksesshme. Që nga fundi i viteve 2000, administratat meksikane kanë raportuar rezultate si kapja e “El Chapo” Guzmán, Ovidio Guzmán, “El Mayo” Zambada, si dhe shpërbërja e kartelit të Zetasve (Los Zetas). Por në aspektin strategjik, ishte një dështim katastrofik.
Përplasjet brenda dhe mes karteleve bënë që shkalla e vrasjeve në Meksikë të trefishohej nga 7 në 24 për 100.000 banorë deri në vitin 2010, ndërsa zhdukjet u rritën me 10 herë deri në vitin 2023. Sheinbaum dhe Harfuch kanë ndjekur një qasje më të kujdesshme, duke dobësuar kapacitetet strukturore dhe logjistike të karteleve paralelisht me neutralizimin e drejtuesve, me rezultate të dukshme.
Të dhënat qeveritare tregojnë se vrasjet kanë rënë rreth 40 për qind që nga ardhja e Sheinbaum në pushtet në vitin 2024, ndërsa vlerësime të pavarura flasin për një rënie prej të paktën 15 për qind.
Nëse merret si e vërtetë ajo që thonë burimet e CNN, CIA duket se ka mësuar pjesërisht nga gabimet e së kaluarës dhe ka përfshirë të dhënat e marra nga partnerët meksikanë. Megjithatë, brutaliteti i taktikave si shpërthimi i makinave në autostrada urbane ngre shqetësime serioze.
Pas vrasjes së vitit 1985 të agjentit të DEA-s (Drug Enforcement Administration), Enrique Camarena, kartelit meksikane kanë pasur pak arsye për të sulmuar qytetarë amerikanë, e aq më pak agjentë të inteligjencës.
Krimet e dhunshme ndaj qytetarëve amerikanë në Meksikë pasohen zakonisht nga një reagim disproporcional nga autoritetet, shpesh me hetime të përbashkëta med FBI-në (Federal Bureau of Investigation).
Për shembull, në vitin 2023, anëtarë të Kartelit të Gjirit (Gulf Cartel) rrëmbyen gabimisht dy turistë afrikano-amerikanë dhe vranë dy të tjerë në Tamaulipas. Më pas karteli kërkoi falje dhe dorëzoi viktimat dhe autorët tek autoritetet.
Megjithatë, nëse akuzat për CIA-n rezultojnë të vërteta, është e mundur që nxitja e kartelit për të mos sulmuar qytetarë ose zyrtarë amerikanë të ndryshojë për keq. Sipas raportimit, burimet brenda agjencisë për CNN dhe New York Times janë të shqetësuara për kursin aktual të administratës Trump në Meksikë./ Përshtati "Pamfleti", nga “Responsible Statecraft”
Lini një Përgjigje