FLASH
Shkruar nga Julian Borger
Frika e ndarjes që u ngrit gjatë administratës së parë të Trumpit është rishfaqur teksa kryeministri Albin Kurti lundron në marrëdhëniet e tensionuara me SHBA dhe BE.
Kosova ndodhet në zgjedhje këtë të dielë, një ditë që mund të shënojë një udhëkryq në historinë e vendit të ri dhe madje të përcaktojë integritetin e ardhshëm territorial në një botë gjithnjë e më armiqësore.
Me rezultatin shumë të balancuar të zgjedhjeve, kryeministri Albin Kurti ka mbajtur një tubim masiv në Prishtinë të premten në mbrëmje, me sloganin “Nga cepi në cep”. Në miting u festua fakti që Kurti ia doli aty ku kishin dështuar paraardhësit e tij, në shtrëngimin e kontrollit të qeverisë me shumicë shqiptare mbi një zonë rebele serbe në kufirin e saj verior.
Megjithatë, kjo ndjenjë e integritetit territorial të fituar me vështirësi duket gjithnjë e më e pambrojtur. Ndërsa Kurti nuk e përmendi Donald Trumpin me emër, prania e tij mbeti e varur gjatë mitingut në natën e ftohtë të Prishtinës.
Përderisa çdo kryeqytet kombëtar ka vëzhguar fjalët dhe veprimet e një presidenti gjithnjë e më të zhveshur të SHBA-së që nga kthimi i tij në Shtëpinë e Bardhë, Kosova ka më shumë në rrezik se shumica. Administrata e fundit e Trump mbështeti një plan që në një moment përfshinte ndarjen e Kosovës dhe një nga zyrtarët e tij tashmë ka filluar të sulmojë Kurtin në mediat sociale.
Kombi prej 1.6 milionë banorësh shpalli pavarësinë e tij nga Serbia në vitin 2008, gati një dekadë pasi një forcë e NATO-s e udhëhequr nga SHBA e ndihmoi atë të mbizotëronte në një luftë çlirimtare. Por 17 vjet më vonë, ajo ende nuk është një vend anëtar i OKB-së apo BE-së si rezultat i refuzimit të Serbisë, Rusisë, Kinës dhe disa shteteve evropiane për të njohur pavarësinë e saj.
Rreth 6% e popullsisë së Kosovës është etnikisht serbe dhe pjesa më e madhe e kësaj pakice mbetet besnike ndaj Beogradit dhe jo Prishtinës. Kalaja e saj më e rëndësishme është në anën veriore të qytetit të Mitrovicës pranë kufirit me Serbinë, e cila ishte një zonë e ndaluar për qeverinë deri në dy vitet e fundit në të cilat Kurti arriti të vendosë policinë e Kosovës, të mbyllë institucionet paralele dhe të detyrojë përdorimin e euros mbi dinarin serb.
Kritikët e Kurtit brenda dhe jashtë Kosovës thonë se këto fitime në sovranitet i janë imponuar pakicës serbe, në vend që të jenë rezultat i fitimit të tij, duke e lënë të pazgjidhur konfliktin e ngrirë. Në veçanti, kryeministri është qortuar nga BE dhe administratat e njëpasnjëshme në Uashington për refuzimin e tij për të zbatuar një paketë autonomie për komunat me shumicë serbe.
Partia e Kurtit, Vetëvendosje, fitoi një shumicë absolute katër vjet më parë në një program që kombinonte socialdemokracinë, antikorrupsionin dhe patriotizmin e egër shqiptar. Emri do të thotë "Vetëvendosje", dhe mitingu i së premtes mbrëma ishte i mbushur me flamuj shqiptarë të kuq të ndezur, të pikëzuar me një grusht të vogël të flamurit kombëtar të Kosovës. Ajo emblemë, e cila varet jashtë zyrës së Kurtit në Prishtinë, është një kompromis, që portretizon skicën gjeografike të Kosovës dhe disa yje të bardhë në një sfond blu, të hequr nga ngjyrimet historike dhe etnike.
Flamuri shqiptar është, tha Kurti, “diçka e një tradite të gjatë që vazhdon”.
Duke folur për Guardian të shtunën, kryeministri tha se nuk kishte ende asnjë kontakt me administratën Trump dhe kishte çdo arsye për të besuar se marrëdhëniet Kosovë-SHBA do të mbeten po aq të forta si kurrë më parë.
“Ne kemi zgjeruar bashkëpunimin tonë me SHBA-në gjatë mandatit tonë. Dikur ka qenë kryesisht diplomatike dhe ne kemi shtuar mbrojtjen dhe zhvillimin”, tha Kurti.
Megjithatë, Richard Grenell, i cili ishte i dërguar i posaçëm për Serbinë dhe Kosovën në administratën e parë të Trump, postoi të premten në Twitter se optimizmi i Kurtit se ku qëndronte ai me Uashingtonin ishte "iluzion".
Në administratën e parë të Trump, Grenell shtyu një plan paqeje që do të përfshinte dhënien e Kosovës nga Mitrovica e veriut, si pjesë e një marrëveshjeje shkëmbimi tokash. Grenell gjithashtu shërbeu për një kohë si ushtrues detyre i drejtorit të inteligjencës kombëtare katër vjet më parë, por titulli i tij këtë herë është "i dërguari presidencial për misionet speciale". Nuk është e qartë nëse Ballkani do të jetë një nga këto misione.
Vite të rrezikshme janë përpara
Megjithatë, Uashingtoni nuk është dhimbja e vetme gjeopolitike e Kurtit. Kryeministria e tij është shënuar edhe nga fërkimet me BE-në, e cila vendosi masa ndëshkuese ndaj Kosovës për rebelimin e tij të supozuar. Masat që pengojnë financimin e ri evropian i kanë kushtuar Kosovës 150 milionë euro, sipas një vlerësimi nga agjencia e lajmeve Reuters. Ato datojnë që nga viti 2023 kur Kurti vendosi kryetarë komunash shqiptarë etnikë në Mitrovicë dhe komuna të tjera serbe, duke shkaktuar trazira serbe, në të cilat u plagosën rreth 100 paqeruajtës të NATO-s.
Kurti dhe shumë analistë argumentojnë se ishte e padrejtë të ndëshkohej Kosova dhe jo Serbia, pavarësisht dëshmive se trazirat u inkurajuan nga qeveria serbe e Aleksandar Vuçiçit.
Vuçiç gjithashtu i shpëtoi censurës së SHBA-së dhe BE-së për refuzimin e tij për të nënshkruar një marrëveshje të vitit 2023 mbi lëvizjet që Kosova dhe Serbia do të ndërmerrnin drejt normalizimit të marrëdhënieve të tyre dhe dështimit për të përmbushur zotimin e tij për të mos kundërshtuar anëtarësimin e Kosovës në organizatat ndërkombëtare.
Kurti ka thënë se nuk do të shqyrtojë një ligj për autoritetin komunal serb dhe nuk do të ribashkohet me bisedimet me Beogradin derisa Serbia të ndërmarrë hapa për të korrigjuar veprimet e saj penguese.
Papunësia është ulur rrënjësisht nën qeverinë aktuale, e cila ka rritur pagën minimale dhe ka arritur rritje ekonomike mbi mesataren e rajonit. Por shqetësimi po rritet për mungesën e progresit drejt normalizimit të marrëdhënieve diplomatike, dhe po kështu edhe frika për cenueshmërinë e vendit.
Ramadan Ilazi, kreu i hulumtimit në Qendrën Kosovare për Studime të Sigurisë, argumenton se Kosova do të ishte në një pozitë më të fortë tani nëse do të kishte miratuar ligjin për Asociacionin e Komunave me shumicë Serbe (ASM).
“Nëse jemi të shqetësuar për planet e mundshme për ndarjen e Kosovës, veçanërisht frika e përforcuar tani nën administratën e Trump, atëherë krijimi i ASM do të kishte qenë një mënyrë për të parandaluar çdo lloj zgjidhjeje tjetër për veriun”, tha Ilazi.
Kurti tha se nuk mendonte se Vuçiç do të guxonte të provonte të rivendoste kontrollin mbi Kosovën veriore me forcë, nëse nuk vihej nën presion nga Moska për të vepruar.
“Vuçiç nuk është një lider që do të hynte në luftë me NATO-n”, tha Kurti të shtunën.
“Megjithatë, një gjë për të cilën duhet të jemi të kujdesshëm është nëse ai merr një urdhër nga Putin. A do të thotë jo? Unë nuk mendoj kështu.”
Sondazhet e opinionit para zgjedhjeve të së dielës sugjeruan se Vetëvendosje e Kurtit nuk do të arrinte shumicën e saj si katër vjet më parë, megjithëse sondazhet historike në Kosovë nuk janë dëshmuar veçanërisht të besueshme. Nëse ai dështon, kryeministri tha se nuk ishte i interesuar për një koalicion me asnjë nga partitë kryesore të opozitës. Por edhe ato parti kanë një histori rivaliteti të ashpër dhe gjithashtu do të përballeshin me pengesa të rëndësishme për të formuar një koalicion të qëndrueshëm.
Cilido qoftë rezultati i zgjedhjeve, tha Alex Anderson, një qytetar i Kosovës me origjinë britanike dhe analist politik, muajt dhe vitet e ardhshme do të jenë disa nga më të rrezikshmit për vendin që nga pavarësia.
“Ne mund të shohim shumë gjëra shumë të rrezikshme për Kosovën gjatë disa viteve të ardhshme, ndoshta edhe duke përfshirë tërheqjen e amerikanëve nga kampi Bondsteel,” tha Anderson. "Kjo do ta bënte Kosovën të ndihej shumë e cenueshme./ Përshtatur nga The Guardian
Lini një Përgjigje