Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, ka mbështetur thjeshtimin e procedurave të Bashkimit Evropian për pranimin e vendeve të reja anëtare, duke theksuar se blloku duhet të përshpejtojë procesin e zgjerimit për të dëshmuar se mbetet i përkushtuar ndaj aspiratave evropiane të vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Në një intervistë për Euronews nga Tivati i Malit të Zi, ku liderët e Bashkimit Evropian dhe të Ballkanit Perëndimor do të takohen këtë të premte, Costa sugjeroi ndryshime në metodologjinë aktuale të anëtarësimit, e cila shpesh është kritikuar si e ndërlikuar dhe e ngadaltë. Sipas tij, kjo është një nga arsyet kryesore të pakënaqësisë në rajon, ku disa shtete presin prej vitesh avancimin e procesit të integrimit.
“Aktualisht duhet të votojmë më shumë se 40 herë gjatë gjithë procesit”, tha Costa, duke shtuar se BE-ja mund të shqyrtojë mundësinë e reduktimit të numrit të vendimeve për ta bërë procesin më të shpejtë dhe më efikas.
Aktualisht, anëtarësimi në Bashkimin Evropian kërkon miratimin unanim të të gjitha vendeve anëtare në disa etapa të procesit, duke u dhënë qeverive mundësinë për të bllokuar përparimin përmes të drejtës së vetos.
Një nga shembujt më të njohur është ai i Maqedonisë së Veriut, e cila është përballur me bllokime të njëpasnjëshme nga Greqia dhe Bullgaria për çështje që lidhen me identitetin kombëtar, ndryshimet kushtetuese dhe të drejtat e pakicave. Në mënyrë të ngjashme, Hungaria ka përdorur vazhdimisht veton për të penguar avancimin e Ukrainës drejt integrimit evropian.
“Personalisht besoj se nuk kemi nevojë për unanimitet për hapjen e kapitujve dhe grup-kapitujve. Na duhet unanimitet vetëm për mbylljen e tyre”, tha Costa, duke iu referuar 33 kapitujve të procesit të anëtarësimit, të organizuar në gjashtë grupime tematike.
Presidenti i Këshillit Evropian theksoi gjithashtu se mosmarrëveshjet dypalëshe nuk duhet të pengojnë procesin e integrimit të vendeve kandidate. Sipas tij, këto çështje duhet të zgjidhen mes palëve të përfshira, me mbështetjen e institucioneve evropiane, por pa ndikuar në ecurinë e negociatave.
Deklaratat e Costës vijnë në një moment kur procesi i zgjerimit ka marrë një shtysë të re. Së fundmi, Hungaria hoqi veton që kishte mbajtur për dy vite ndaj nisjes së bisedimeve të anëtarësimit të Ukrainës, pas arritjes së një marrëveshjeje për të drejtat e pakicës hungareze në Ukrainë.
Costa e cilësoi “pozitive” këtë “qasje të re të Hungarisë në Bashkimin Evropian”.
Një tjetër propozim i tij lidhet me përdorimin më të gjerë të periudhave kalimtare për vendet që synojnë anëtarësimin. Ai përmendi si shembull integrimin gradual të shteteve të reja në Politikat e Përbashkëta Bujqësore të BE-së, përmes të cilave mbështeten fermerët evropianë.
“Mësuam nga zgjerimet e mëparshme se gjithmonë kemi aplikuar klauzola kalimtare në fusha si bujqësia dhe liria e lëvizjes. Tani, duke qenë se po flasim për një zgjerim shumë sfidues, ndoshta kemi nevojë për klauzola kalimtare edhe në çështjet institucionale”, tha ai.
Megjithëse Costa nuk dha detaje konkrete mbi mënyrën e integrimit gradual të vendeve të reja në institucionet evropiane, debati është intensifikuar pas propozimeve të fundit që parashikojnë forma të ndërmjetme anëtarësimi, me pjesëmarrje në proceset vendimmarrëse, por pa të drejta të plota vote.
Në këtë kontekst, kryeministri shqiptar Edi Rama dhe presidenti serb Aleksandar Vuçiç kërkuan në një opinion të përbashkët të publikuar në shkurt përshpejtimin e procesit të integrimit evropian pa të drejtë vetoje. Një model i tillë do t’u mundësonte vendeve kandidate të përfshiheshin më shpejt në strukturat e Bashkimit Evropian, edhe përpara anëtarësimit të plotë.
Shqipëria dhe Serbia vijojnë aktualisht procesin e negociatave si vende kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian.
Lini një Përgjigje