FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Mali i Zi, kandidati më i avancuar për anëtarësim në BE, mund të hyjë në union nën kushte më të rrepta. Ja çfarë do të thotë kjo...
Procesi i zgjerimit të BE-së pritet të konturohet përmes disa mekanizmave të rinj, që kanë nisur të hartohen në Bruksel dhe që synojnë që vendet e reja që do t’i bashkohen Bashkimit Europian, të mos shndërrohen në ‘Hungarinë’ e rradhës për Unionin. Më konkretisht bëhet fjalë për vendosjen e kushteve më të rrepta, veçanërisht sa i takon sundimit të ligjit. Dhe eksperimenti do të nisë me Malin e Zi, që konsiderohet ndër vendet më pranë anëtarësimit nga lista e vendeve që aspirojnë të bëhen anëtare të BE-së, ku përfshihet edhe Shqipëria.
Një nga çështjet që po diskutohet në Bruksel është e drejta e vetos, megjithëse asnjë nga vendet anëtare të BE-së nuk ka ngritur ose ka bërë ndonjë propozim konkret. Gjithsesi Kryeministri Edi Rama dhe Presidenti serb, Aleksandar Vuçiç, i janë vetëofruar Bashkimit Europian, duke propozuar bashkërisht një ide, që dy vendet që ata përfaqësojnë Shqipëria dhe Serbia, të mos kenë të drejtë vetoje, në momentin e anëtarësimit në BE. Në anën tjetër, Mali i Zi, është i gatshëm të pranojë mekanizma të tjerë mbrojtës, por nuk dëshiron të heqë dorë nga zëri i tij në tryezën e vendimmarrjes, pra e drejta e votës.
Një darkë në Bruksel mes ambasadorëve të BE-së dhe shefit të kabinetit të presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, Bjoern Seibert, përfshiu gjithashtu diskutime për zgjerimin. Megjithatë, një propozim i Komisionit për të përshpejtuar anëtarësimin e vendeve kandidate përmes një procesi të quajtur “zgjerim i kundërt”, që do t’u jepte vendeve status anëtarësimi me privilegje dhe të drejta vote të kufizuara, u refuzua fuqishëm, sipas tre diplomatëve të BE-së.
Në një artikull të ‘Politico’ analizohet ajo se çfarë po ndodh në Bruksel lidhur me zgjerimin, por jo vetëm. Indirekt janë diskutuar edhe propozimet e vendeve që aspirojnë një anëtarësim të shpejtë, duke përfshirë edhe idenë e hedhur nga Edi Rama dhe Aleksandër Vuçiç, për anëtarësimin e vendeve respektive në Union, por që të mos kenë të drejtën e vetos, ose votës.
“Prioriteti i Komisionit tani është të sigurojë që Mali i Zi dhe vendet e tjera që do të anëtarësohen në të ardhmen të mos shndërrohen në një “Hungari 2.0”.
Traktati i anëtarësimit të Malit të Zi, që në thelb përcakton rregullat sipas të cilave vendet bëhen pjesë e BE-së, do të hartohet nga një grup pune i organizuar nga presidenca qipriote e Këshillit të BE-së, me kontributin e të gjitha vendeve anëtare”, thuhet në artikullin e Politico, të cilin mund ta lexoni më poshtë të plotë.
Artikulli i plotë i Politico
Plani i BE-së për të ndaluar që anëtarët e rinj të bëhen një Hungari 2.0
Kur bëhet fjalë për pranimin e anëtarëve të rinj në Bashkimin Evropian, Komisioni Evropian ka një prioritet kryesor: të sigurojë që asnjë vend kandidat të mos shndërrohet në “Hungarinë e radhës”.
Për ta arritur këtë, plani është që Mali i Zi, i cili është pranë përfundimit të negociatave për anëtarësim, të përdoret si një lloj prove.
Presidenti i Malit të Zi, Jakov Milatović, i tha Politico se ai po diskuton me BE-në dhe me vendet anëtare se si mund të duket kjo qasje. Këto bisedime janë zhvilluar edhe gjatë një vizite të fundit në Irlandë, e cila do të mbajë presidencën e Këshillit të BE-së në gjysmën e dytë të këtij viti.
Komisioni Evropian dëshiron të përfshijë “garanci afatgjata” në traktatin e anëtarësimit të Malit të Zi për të siguruar që blloku të mund të reagojë nëse ky vend i vogël ballkanik bën hapa pas në demokraci ose në sundimin e ligjit, tha një zyrtar i Komisionit për Politico. Zyrtari foli në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së negociatave, ashtu si edhe të tjerë të cituar në këtë artikull.
“Ky do të jetë traktati i anëtarësimit që do të përcaktojë traktatet e ardhshme të anëtarësimit”, tha zyrtari i BE-së.
Mali i Zi nuk është i vetmi vend që synon anëtarësimin në BE. Ukraina po kërkon të anëtarësohet deri në vitin 2027, me synimin që anëtarësimi të përfshihet në një marrëveshje paqeje me Kremlinin, ndërsa Islanda planifikon të mbajë një referendum për rifillimin e bisedimeve për anëtarësim.
Megjithatë, Milatović tha se “askush nuk e di vërtet” se si do të duket përfundimisht teksti i traktatit. Podgorica po pret që Komisioni Evropian të japë më shumë informacion, shtoi ai.
Debati në selinë e Komisionit Evropian në Berlaymont përqendrohet te pyetja: cilat janë “mësimet që kemi nxjerrë nga zgjerimi i vitit 2004”, tha zyrtari i Komisionit, duke iu referuar kohës kur Hungaria, Sllovakia dhe 8 vende të tjera iu bashkuan BE-së.
“A ka Bashkimi ynë aftësinë të reagojë ndaj hapave prapa? Jo në të vërtetë”, shtoi ai.
Hungaria është shndërruar në një lloj paralajmërimi për BE-në. Budapesti, nën drejtimin e Viktor Orbán, shpesh ka krijuar vështirësi për bllokun dhe muajin e kaluar bllokoi raundin e 20-të të sanksioneve të BE-së kundër Rusisë, si edhe një paketë ndihme prej 90 miliardë eurosh për Kievin.
Prioriteti i Komisionit tani është të sigurojë që Mali i Zi dhe vendet e tjera që do të anëtarësohen në të ardhmen të mos shndërrohen në një “Hungari 2.0”.
Traktati i anëtarësimit të Malit të Zi, që në thelb përcakton rregullat sipas të cilave vendet bëhen pjesë e BE-së, do të hartohet nga një grup pune i organizuar nga presidenca qipriote e Këshillit të BE-së, me kontributin e të gjitha vendeve anëtare.
Një zëdhënës i presidencës qipriote nuk pranoi të tregojë se kur do të krijohet ky grup pune. Megjithatë, zyrtari i Komisionit i tha Politico se kjo pritet të ndodhë brenda “javësh”, ndërsa dy diplomatë evropianë konfirmuan se formimi i tij pritet këtë muaj.
Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, i tha Politico se Komisioni “ndodhet aktualisht në fazën përfundimtare të përgatitjes së një draft-traktati”, pa dhënë një afat kohor.
I vetmi vend që po shfaq rezerva është Franca, tha një nga diplomatët. Parisi po refuzon të japë miratimin për hartimin e traktatit të anëtarësimit dhe po mban një qasje shumë të kujdesshme ndaj zgjerimit të BE-së përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027, sipas një diplomati tjetër të lartë evropian.
“Të gjithë po përpiqen ta bindin Francën që ta pranojë këtë”, tha një diplomat i tretë.
Çështja e vetos
Ende nuk është e qartë se çfarë forme do të marrin mekanizmat mbrojtës të BE-së.
“Ka disa ide që qarkullojnë, por askush nuk ka paraqitur ende një propozim konkret”, tha për Politico një diplomat evropian i përfshirë në diskutime.
Disa nga sugjerimet e hershme përfshijnë pezullimin e së drejtës së vetos nëse Mali i Zi ose vendet e tjera që do të anëtarësohen shkelin vlerat themelore të BE-së, veçanërisht sundimin e ligjit.
Një tjetër çështje që diskutohet në prapaskenë është sa kohë duhet të mbeten në fuqi këto mekanizma mbrojtës.
Edhe vendet që u anëtarësuan në vitin 2004 kishin disa klauzola mbrojtëse, për shembull për moszbatimin e rregullave të tregut të brendshëm. Por ato mund të aktivizoheshin vetëm për tre vjet pas anëtarësimit dhe nuk konsideroheshin shumë të forta, tha diplomati.
Vija e vetme e kuqe për Malin e Zi janë kufizimet në të drejtën e votës, tha një zyrtar malazez për Politico. Podgorica është e gatshme të pranojë mekanizma të tjerë mbrojtës, por nuk dëshiron të heqë dorë nga zëri i saj në tryezën e vendimmarrjes.
Një darkë në Bruksel të mërkurën mes ambasadorëve të BE-së dhe shefit të kabinetit të presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, Bjoern Seibert, përfshiu gjithashtu diskutime për zgjerimin.
Megjithatë, një propozim i Komisionit për të përshpejtuar anëtarësimin e vendeve kandidate përmes një procesi të quajtur “zgjerim i kundërt”, që do t’u jepte vendeve status anëtarësimi me privilegje dhe të drejta vote të kufizuara, u refuzua fuqishëm, sipas tre diplomatëve të BE-së.
Tensione të brendshme
E gjithë kjo varet nga fakti nëse Mali i Zi arrin objektivin ambicioz për t’u bërë anëtari i 28-të i BE-së deri në vitin 2028.
Për ta arritur këtë, vendi duhet të miratojë shumë ligje për të harmonizuar legjislacionin e tij me rregullat e BE-së.
Megjithatë, ritmi shumë i shpejtë i reformave po shkakton tensione politike në vend. Muajin e kaluar, presidenti malazez kritikoi deputetët që po miratonin ligje pa i lexuar apo diskutuar siç duhet, duke refuzuar fillimisht t’i nënshkruante ato, përpara se të tërhiqej më pas.
“Nuk është standard evropian që thjesht të ngrini dorën dhe të merrni rrogën”, tha Milatović për Politico, duke shtuar se edhe nëse ligjet kërkohen për anëtarësimin në BE, deputetët duhet të bëjnë punën e tyre me kujdes.
“Është e vërtetë që Mali i Zi po e ‘delegon’ në një farë mënyre demokracinë e tij te Brukseli”, tha një tjetër diplomat evropian, duke theksuar “por nuk ka zgjedhje tjetër nëse dëshiron të anëtarësohet në BE deri në vitin 2028.”
Pavarësisht ritmit të reformave, mbetet e paqartë nëse Mali i Zi mund të anëtarësohet deri në vitin 2028.
Podgorica ka ende 20 nga 33 kapitujt e negociatave për të mbyllur. Sipas një zyrtari malazez, kapitulli i radhës që pritet të mbyllet është Kapitulli 21 për rrjetet transevropiane, në mars.
Katër kapituj të tjerë pritet të mbyllen në qershor. Kjo do t’i jepte vendit gjashtë muaj kohë për të përfunduar edhe 15 kapitujt e mbetur deri në fund të vitit 2026. Pas kësaj, të gjitha 27 vendet aktuale të BE-së, përfshirë Hungarinë, duhet të ratifikojnë anëtarësimin, një proces që kërkon kohë.
Zyrtari i Komisionit Evropian theksoi se objektivi ambicioz i Malit të Zi është “teknikisht i mundur”, veçanërisht duke pasur parasysh përkushtimin e Podgoricës.
“Por ekziston politika dhe pastaj ekziston jeta”, tha ai. Edhe presidenti Milatović pranoi se sfida është e madhe. “Nuk është aq e lehtë të përfundosh 20 kapituj në më pak se 10 muajt e ardhshëm”, tha ai. “Dhe këtu duhet të punojmë edhe më shumë se sa po bëhet tani”. /Pamfleti/
o flliqesira qe botoni gjera te tilla, heqja e vetos eshte nje akt historik kunder shovinistve sllavo--konuminste
Të gjitha qeveritë shqiptare i kanë puthur bythën dikujt ndërkohë që kanë lehur kundër krahut kundërshtar si askush tjetër. Edhe qeveria e sotme nuk bën përjashtim. Sigurisht që edhe kjo e sotmja, njëlloj si e Berishës, Nanos, apo Çarçanit e Shehut, kanë shqyrtuar të gjitha mundësitë, përfshirë edhe atë të mos mbajturit asnjë krah, por për të qënë “shkëmb graniti në buzë të Adriatikut” Po bëj një pyetje po pat ndonjë lexues: si i bëhet sikur Shqipëria politikisht të demokratizohej dhe të forconte vetëdijen dhe identitetin kombëtar, dhe ekonomikisht të nxiste ekonominë konkuruese të tregut prej vërteti, ndërkohë që ti hapte hapësirë duke i kontrolluar me mjete ndërkombëtarisht të pranueshme tregëtive kineze, indiane, braziliane, etj. Mendimi juaj?