FLASH
Shkruar nga Pamfleti
A più di un decennio dall'inizio della repressione contro "tigri e mosche", milioni di funzionari sono stati puniti, ma la purga politica e amministrativa del presidente cinese continua con la stessa intensità...
Per una settimana, migliaia di delegati hanno affollato la Grande Sala del Popolo a Pechino per partecipare a uno degli eventi più importanti del calendario politico cinese. Con Xi Jinping al timone, il Congresso Nazionale del Popolo, conclusosi giovedì, rappresenta un appuntamento annuale con la dichiarazione d'intenti sulla direzione che la Cina sta prendendo e su come intende raggiungerla.
Tuttavia, al processo attentamente orchestrato mancavano alcuni dei collaboratori un tempo fidati di Xi e altri funzionari di alto rango. Circa 100 delegati erano assenti alla sessione di apertura, coinvolti in una recente ondata di licenziamenti.
Le sedie vuote raccontano una storia ben diversa dall'immagine di governo stabile e unito che Xi e il Partito Comunista Cinese si sforzano di proiettare. Sono la prova più evidente della vasta campagna anticorruzione lanciata da Xi dopo la sua nomina a segretario generale del partito nel 2012.
A distanza di oltre dieci anni, questa campagna non mostra segni di rallentamento. Perché?
"Corruzione, solo corruzione"
Nel 2012, la corruzione rappresentava un problema reale in Cina. Il Partito Comunista è un'istituzione gigantesca, con oltre 100 milioni di membri e milioni di funzionari. "Non sorprende quindi che ci siano persone che commettono errori o che sono corrotte", afferma la professoressa Kerry Brown del King's College di Londra.
Tuttavia, la corruzione si era diffusa a macchia d'olio. I funzionari non sono ben pagati e il sistema è gestito da "una piccola élite politica con un potere straordinario", spiega Brown. Il predecessore di Xi, Hu Jintao, aveva descritto la corruzione come una sfida devastante che avrebbe potuto costare al partito il sostegno popolare. Per questo motivo, Xi ha fatto della sua eradicazione uno dei suoi obiettivi principali.
Seguì una serie di arresti sconvolgenti. Tra il 2012 e il 2013, uno scandalo per appropriazione indebita e omicidio travolse Bo Xilai, figura emergente del partito e potenziale rivale di Xi per la carica più alta. Nel 2014, l'ex capo del vasto apparato di sicurezza cinese fu arrestato e due anni dopo il principale collaboratore di Hu Jintao fu condannato all'ergastolo per corruzione.
Dai ministri del governo ai capi villaggio, nessuno è sfuggito alla campagna di Xi contro "tigri e mosche", un'espressione che si riferisce sia alle élite al vertice che ai funzionari di basso livello. Di conseguenza, milioni di funzionari sono stati sanzionati, licenziati o imprigionati negli ultimi 14 anni.
"La sorpresa non sta nel fatto che alcuni accettino tangenti o favori, ma nel fatto che ci siano anche persone che non lo fanno... Alcuni se ne sono andati semplicemente a causa della corruzione", afferma Brown.
Vetëm në vitin 2025, organi kryesor kundër korrupsionit në Kinë raportoi se pothuajse një milion persona u ndëshkuan. Në janar të këtij viti, sipas mediave shtetërore, u goditën edhe 10 “tigra”.
Megjithatë Brown është i kujdesshëm me interpretimin e këtyre shifrave. “Termi ‘disiplinim’ mund të nënkuptojë gjithçka, nga një qortim formal deri te burgimi dhe përjashtimi nga partia”, thotë ai. Sidoqoftë, çdo masë disiplinore tregon sa qendrore është bërë kjo fushatë për Xi-n. “Që nga momenti kur erdhi në pushtet, ai ka kërkuar të vendosë disiplinë në parti”, shton Brown. Fushata vazhdon edhe sepse korrupsioni është i vështirë të çrrënjoset. Edhe pas spastrimeve të para në ushtri më shumë se një dekadë më parë, “gradat dhe promovimet shpesh shiteshin dhe ryshfeti ishte i përhapur”, sipas institutit gjerman Mercator Institute for China Studies (MERICS).
Sipas Brown, problemi lidhet edhe me strukturën e sistemit politik. “Është shumë e vështirë të luftosh korrupsionin kur mungojnë mekanizmat e kontrollit dhe llogaridhënies që do të mund ta menaxhonin siç duhet partinë”, thotë Brown.
Sipas mediave shtetërore kineze, faktin që dalin vazhdimisht raste të reja e shpjegon një logjikë tjetër: “sa më shumë të gërmosh, aq më thellë shkon”, thotë Helena Legarda, studiuese në MERICS. Megjithatë, sipas analistëve, kjo nuk është e gjithë historia e spastrimeve.
Pushteti, besnikëria dhe trashëgimia politike
“Fushata kundër korrupsionit e Xi-t ka qenë gjithmonë edhe për korrupsionin edhe për politikën”, thotë Neil Thomas nga Asia Society Policy Institute. Sipas tij, ajo synon nga njëra anë ta bëjë partinë një makineri më efektive qeverisëse dhe nga ana tjetër të largojë kundërshtarët politikë. Brown e përshkruan këtë proces si një lloj “pastrimi korporativ” dhe si një mjet menaxhimi që i mban zyrtarët nën presion.
Nën drejtimin e Xi-t, Kina është shndërruar në një fuqi të madhe ekonomike dhe ka rritur ndikimin gjeopolitik. Qeveria po investon miliarda në teknologji të avancuara si çipat, inteligjenca artificiale dhe energjitë e rinovueshme, sektorë që do të përcaktojnë pozicionin e Pekinit në konkurrencën me Shtetet e Bashkuara. Analistët kanë vënë re se hetimet për korrupsion shpesh shtohen pikërisht në sektorët që përfitojnë financime të mëdha shtetërore, si teknologjia ose kontratat ushtarake.
“Udhëheqja beson se nëse partia nuk është e disiplinuar, e bashkuar dhe e qartë në mesazhin e saj, ajo mund të përfundojë e përçarë dhe e sfiduar si shumë parti të tjera politike në botë”, thotë Brown.
Për Xi-n, sipas vëzhguesve, korrupsioni është bërë një term i gjerë që përfshin jo vetëm ryshfetin, por edhe mungesën e besnikërisë politike, devijimin ideologjik ose mungesën e përkushtimit ndaj objektivave kombëtare.
Ai shpesh e lidh këtë me një nga frikërat e tij kryesore: që partia të humbasë kontrollin dhe të përballet me një fat të ngjashëm me Bashkimin Sovjetik, shembja e të cilit përdoret shpesh si paralajmërim në diskursin politik kinez.
Në janar, Xi u tha zyrtarëve se nuk do të kishin “asnjë vend për t’u fshehur”, sepse “lufta kundër korrupsionit është një betejë që partia nuk mund ta humbasë dhe nuk duhet ta humbasë kurrë”.
Profesori Brown thotë se për partinë rreziku është ekzistencial: “Nuk është si të humbasësh një zgjedhje. Ata humbasin gjithçka.” Në këtë kontekst, presioni politik është i madh. Xi është në pushtet prej kohësh dhe mandati i tij i tretë përfundon vitin e ardhshëm.
Ndërsa ndikimi global i Kinës rritet dhe rivaliteti me SHBA-në intensifikohet, Xi përballet edhe me një ekonomi në ngadalësim dhe pakënaqësi mes të rinjve. Për këtë arsye theksi mbi unitetin, patriotizmin dhe luftën kundër korrupsionit për “rilindjen kombëtare” është gjithashtu një mënyrë për të ruajtur kontrollin politik.
Mbijetesa politike dhe ushtria
Kjo është veçanërisht e dukshme në ushtri. Në vitin 2012 Xi mori drejtimin e Komisionit Qendror Ushtarak, organi më i lartë vendimmarrës për forcat e armatosura. Që atëherë ai ka riorganizuar strukturën e Ushtrisë Çlirimtare Popullore dhe e ka vendosur atë më drejtpërdrejt nën kontrollin e tij. Sipas Neil Thomas, spastrimi në ushtri është veçanërisht i thellë. “Pastrime ka pasur në të gjithë sistemin, por ushtria është një rast i veçantë. Pjesa më e madhe e udhëheqjes së saj të lartë është goditur nga masa disiplinore gjatë mandatit të tretë të Xi-t.” Sipas Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), rreth 52% e posteve drejtuese në ushtri janë prekur nga hetimet. Operacioni më i madh i fundit ndodhi në fund të vitit 2025, kur nëntë gjeneralë të lartë, përfshirë He Weidong dhe Miao Hua, u akuzuan për krime që përfshinin “shuma jashtëzakonisht të mëdha parash”.
Më pas, në janar, Kina njoftoi largimin e gjeneralëve Liu Zhenli dhe Zhang Youxia për “shkelje serioze të disiplinës dhe ligjit”. Zhang ishte një nga aleatët më të afërt ushtarakë të Xi-t dhe nënkryetar i Komisionit Qendror Ushtarak. Ky organ i fuqishëm, që drejtohet nga Xi, ka mbetur tashmë me vetëm dy anëtarë përveç tij.
Sipas Helena Legarda, narrativat zyrtare tregojnë se largimet e fundit kanë pasur edhe dimension politik dhe lidhen me besnikërinë ndaj Xi-t dhe objektivave të tij. Analistët theksojnë se kontrolli mbi ushtrinë është thelbësor për të ardhmen politike të Xi-t. Siç vëren analisti Brian Hart në një raport të CSIS, ish-udhëheqësi Jiang Zemin mbajti drejtimin e Komisionit Qendror Ushtarak edhe dy vjet pasi u largua nga posti, duke kufizuar pushtetin e pasardhësit të tij. Xi duket se dëshiron të shmangë një situatë të ngjashme për të ruajtur ndikim afatgjatë mbi ushtrinë.
Such purges are not new to the internal politics of the Chinese Communist Party. Mao Zedong often removed his closest associates, sometimes more than once. Xi's father was also one of the victims of these purges. According to Professor Frank Pieke of Leiden University, accusations of corruption have become an important form of political confrontation within the system.
Tutto lascia intendere che l'epurazione non sia ancora finita. Il premier Li Qiang ha dichiarato all'ultimo congresso che Pechino "continuerà la correzione politica dei militari". Secondo Pieke, la cerchia di collaboratori fidati di Xi si sta restringendo sempre di più, escludendo persino alcune delle persone che lo hanno aiutato a consolidare il potere. Ma questa tendenza, afferma, probabilmente continuerà finché al vertice non rimarranno solo i leader che sono pienamente il prodotto del sistema politico costruito da Xi.
Come riassume Neil Thomas: "più Xi diventa potente, più epurazioni compie". / Adattato dalla BBC /
Lini një Përgjigje