FLASH
Shkruar nga Borjanka Milatoviç
“Ditari i një të Burgosuri” nuk dëshmon se sistemi është i drejtë. Ai tregon se sistemi është i mundur. Se ekzistojnë dy drejtësi: një për anonimët dhe një për të fuqishmit...
Ka shoqëri ku burgu shënon fundin e një karriere politike. Ka të tjera ku ai është një turp i heshtur, për të cilin nuk flitet më kurrë. Dhe pastaj është Franca e ditëve tona, një vend ku një ish-president i Republikës, i dënuar ligjërisht për krime të rënda, kalon një numër simbolik ditësh në burg, del pothuajse i paprekur dhe më pas, pothuajse pa ndërprerje, boton një libër me titull “Ditari i një të Burgosuri”, duke e kthyer dënimin në përmbajtje mediatike, drejtësinë në një zhanër letrar dhe përgjegjësinë personale në një bestseller.
Nëse ky skenar është i mundur në një vend që e sheh veten si djepin e demokracisë moderne, atëherë pyetja nuk është më se çfarë i ndodhi Nicolas Sarkozy-t, por çfarë i ndodhi Francës dhe konceptit evropian të drejtësisë në përgjithësi.
Nicolas Sarkozy nuk u dënua për një gabim procedural apo për një dështim politik. Ai u dënua për korrupsion dhe abuzim me ndikimin, dhe emri i tij mbetet i lidhur përgjithmonë me çështje të financimit të paligjshëm të fushatave presidenciale, përfshirë edhe aferën e parave libiane, një nga njollat më të rënda në politikën moderne franceze. Bëhet fjalë, pra, për akte që prekin thelbin e rendit demokratik: besimin te institucionet, barazinë para ligjit dhe ndershmërinë e zgjedhjeve.
Formalisht, dënimi ishte burgim. Në realitet, Sarkozy kaloi vetëm pak më shumë se njëzet ditë në burgun La Santé, pas së cilave u lirua, me arsyetime që lidhen me procedurat e apelimit, moshën dhe gjendjen shëndetësore. Me fjalë të tjera: ai duhej të shkonte në burg, por në fakt nuk kishte pse ta “përjetonte” atë. Qëndrimi i ish-presidentit kishte shumë pak të përbashkëta me përvojën e një të burgosuri mesatar në Francë: një qeli e veçantë dhe e siguruar; vizita të rregullta dhe të lehtësuara me familjen dhe avokatët; kontakt i vazhdueshëm me botën e jashtme; mundësi për të shkruar dhe punuar; trajtim i rezervuar për persona me “status të veçantë”. Nuk ishte ndëshkim në kuptimin e plotë të fjalës.
Ishte një burg pa privime reale, pa anonimitet dhe pa humbje kontrolli. Dhe pikërisht nga kjo hapësirë, hapësira e privilegjit, lind një libër që paraqitet si dëshmi universale e përvojës së burgut.
Fakti që Sarkozy nuk priti gjatë i jep këtij rasti një peshë të veçantë. Libri u botua pothuajse menjëherë pas lirimit të tij dhe u promovua me mbështetje të fortë mediatike.
Rezultati? Mbi 100 mijë kopje të shitura në kohë rekord, kryesim i listave të shitjeve, statusi i ngjarjes botuese të sezonit. Ndërkohë që mijëra njerëz dalin nga burgu të thyer, të stigmatizuar dhe të padukshëm, ish-presidenti del me një tirazh masiv. Në çdo kontekst tjetër, kjo histori do të dukej e njohur. Tepër e njohur. Si një rrëfim nga një vend ku institucionet janë të dobëta, drejtësia selektive dhe të fuqishmit i përdorin vendimet e gjykatave si episode të një projekti personal PR. Më shumë si një histori nga Serbia sesa nga Franca.
Por pikërisht këtu qëndron problemi i saj më i thellë. Sepse kjo nuk po ndodh në periferinë evropiane, por në qendrën e saj simbolike. Në një vend që u jep leksione të tjerëve për sundimin e ligjit, ndërkohë që demonstron se si ndëshkimi mund të neutralizohet nga statusi dhe faji të ripaketohet në një produkt luksoz botimi.
“Ditari i një të Burgosuri” nuk dëshmon se sistemi është i drejtë. Ai tregon se sistemi është i mundur. Se ekzistojnë dy drejtësi: një për anonimët dhe një për të fuqishmit.
Ndërsa njerëzit e zakonshëm humbasin vite, dinjitet dhe të ardhme, ish-presidenti humbet disa javë, dhe fiton një rrëfim. Jo për t’u përballur me përgjegjësinë. Jo për të kërkuar falje. Por për të rimarrë kontrollin mbi historinë.
Nëse një ish-president mund të dalë nga burgu si autor bestsellerësh dhe jo si i dënuar, atëherë problemi nuk është vetëm tek ai. Problemi është një shoqëri që ka vendosur se drejtësia mbaron aty ku fillon privilegji. Në këtë kuptim, ky libër nuk është thjesht një skandal është një dokument i kohës./Pamfleti
Lini një Përgjigje