FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Article by the French journalist, Roberto Naupont
Part One
"When the country lives in conditions of extreme misery, the wives and daughters of the heads of the regime easily provide clothes, rings and bracelets coming from Paris and Stockholm" This deep contrast, easily stated, for Roberto Naupont constitutes the irony of fate for the people who "take refuge in Stalinist Albania". More than a realistic description, for the guest arriving for the first time, this painful truth constitutes a spiritual revolt, which Naupont cannot contain. His report in the magazine "Monato" is just that and a denunciation of the fabulous lifestyle of the "communist bourgeoisie", as it is said, which is all organized in a beautiful neighborhood in the center of Tirana, which the locals call "Block of leadership". . Other passages brought by French journalists from visits to Berat, Elbasan, Korça, from contacts in production centers and cult institutions, etc...
Central districts
It is difficult to say the name of the main streets, almost everywhere only the small streets have name boards. Maybe to save money? Maybe to prevent spying? I could not provide city plans in all of Albania. I didn't see phone books, nor in hotels, nor in post offices. Gramophones, cameras and films are not found in ordinary stores. However, the party elite often have cameras, as well as many other things, that you cannot find in ordinary stores. It is certain that although the visitor can never try it, some of these things are bought abroad and there are special shops for the elite, where ordinary citizens cannot enter.
Behind the new streets of the center there are many old neighborhoods through which I stroll in the evenings; it seems to me that life before the revolution was not as black as they tell us, almost everywhere you find beautifully painted houses, of course modest but surrounded by fences, almost all of them have a small yard with trees, where they sit comfortably and can to chat on warm summer evenings. There is no running water everywhere, children wait in front of a tap with metal cans in their hands. When I walk down a dead-end street, a woman politely asks me if I have lost my way, she tells me that she studied in Budapest and speaks fluently. Hungarian, then leaves apologizing. I can well imagine that she cannot go there again, see her friends again, and may even be in danger of writing to them. Of course, I can guess a lot and prove nothing, so I'm left with a bunch of unanswered questions, even when the official answer is ready.
At eight o'clock in the evening, the great Stalin boulevard is filled with walkers, so many in number that it resembles a demonstration, for an hour or two the stream that is walking goes this way and that, people talk to each other and automobiles pass along the stream, blasted the road with their trumpets. Youth has many bicycles; I saw a married couple, the young woman wearing a beautiful dress from abroad where her underwear was visible; this was the most erotic show I saw in this country.
The lecture
At six o'clock we entered the hotel lounge. A party lecturer started lecturing by heart in our language a text that spoke about Albania's victories. Word after word, as if he were a robot, he continued: "The cult of the individual does not exist here. Comrade Enver Hoxha is our common brain. With his teachings we sharpen the sword of the revolution. Who does not agree with us, at first we cut off his finger; if that wasn't enough, also the arm. If even this is not enough, we cut off his head (!)..." The lecture lasts endlessly, so much so that it seems to us that it will never end. I look at my nicotine yellowed fingers. Now I understand why men in this country smoke so much..
Village landscape
Twice during my stay we were offered a "visit" to a cooperative or state farm. We were ushered among the rows of oranges and figs, and had the right to a lecture, then left without seeing so much as a small stable or chicken. Once we were taken to a village. The bus stopped in front of the school and the conductors dismissed the residents who rushed to see us and a few seconds later we were at the entrance of the school where the party secretary gave us a lecture about life in the village. After two hours of lecture, from which I remember that the villagers earn 14-21 lek per working day, we visited a house that belonged to the party secretary. In that beautifully painted house, everything spotlessly clean, many villagers welcomed us with a glass of brandy, biscuits and revolutionary songs; half an hour after this "spontaneous" meeting we went to the hotel
The journey to the South
Udhëtuam nëpër rrugën kryesore nga Durësi drejt jugut të Shqipërisë. Si mund të jetë jetesa në fshatrat e shumënumurta që nuk na treguan? Gjatë vjeshtës dhe dimrit me shi ato me siguri janë krejt të izoluara, sepse rrugët janë të pashtruara dhe me baltë. Në rrugën kryesore duken shumë ara. Në përgjithësi ato lërohen me traktorë, megjithatë në shumë rajone kam parë kuaj e qe të tërheqin plugjet, që s'ishin gjithnjë prej hekuri. Kombajnat duken rrallë. Kositja, mbjellja bëhen me dorë. Shumica e traktorëve është në gjëndje të keqe, ato mund të tërheqin vetëm rimorkiot. Qetë dhe kuajt në përgjithësi i tërheqin këto, rrotat janë shpesh prej druri. Fëmijët dhe pleqtë vështrojnë lopët e dobësuara (nuk ka rënë shi që prej shumë kohësh sivjet). Më befason që disa fshatarë flenë nën pemët. Në fshat nuk ka kaq shumë antena televizori si në qytet, sheh disa kioska të vocka druri, që janë shitore perimesh dhe frutash, por ato rrinë pothuaj tërë kohën mbyllur.
Kësaj tablloje fshatare ia vlen t’i shtoj bunkerët që rriten kudo; ndanë rrugës, në mes të fushës, mbi kodra; ndërtesat e fermës janë të mbuluara nga parrulla. Sa orë janë dashur për t’i ndërtuar bunkerët, sa shumë i kushtojnë ato vendit? Ndanë rrugës ka shpesh kasolle me degë pemësh, ku vendoset prodhimi në arka druri dhe mandej peshohet. Shumë vetë punojnë këmbëzbathur (e çmova disi numrin e tyre nga 10-20 % sipas rajonit; nga ana tjetër vetë në Tiranë kam parë fëmijë këmbëzbathur, disa syresh edhe bjondë që do të thotë se s'janë kështu vetëm romët). Rrugës duken shumë ushtarë, qerre me kuaj dhe gomarë. Pashë madje një fshatar që rrinte sipër një gomari ndërsa gruaja që i shkonte pas ishte ngarkuar me një barrë shkarpa.
Në rrafshnaltën bregdetare ka edhe sera; çatia e tyre është shpesh një fletë e tejdukshme plastmasi, në shumë fusha mbetën vetëm trarët dhe copat e shqyera të fletëve të plastmasit. Shumë fshatarë hanë pranë rrugës: bukë dhe fruta, në përgjithësi rrush dhe shalqi. A mjaftojnë këto ushqime për punën e lodhshme? Ja sërish një varg pyetjesh pa përgjigje.
Kombinati 'Mao Ce Dun'
Në Berat vizituam kombinatin e tekstileve,që ishte ndërtuar nga kinezët. Më parë (në kohën e miqësisë me Kinën) ai kishte emrin Mau Ce Dun. Maqinat janë shumë të zhurmëshme dhe veshët e punëtoreve të pambrojtura, bobinat me rrotullime nuk janë të mbrojtura fare me zgarë. Në një nga fabrikat po bëhet pushimi i mesditës.Ndërsa drejtoresha e fabrikës na sqaron se ushqimet në mencë janë të lira për punëtoret, unë shoh dhjetëra syresh që hanë bukë dhe fruta jashtë mencës, ulur nën pemë. Po kështu edhe në zyrat e administratës. Në tryezat e shkrimit shoh nëpunëset që hanë bukë aty. Një pamje që nuk mund ta kuptosh me vështrimin e parë...
Berati
Hoteli më i mirë është në qendër të Beratit. Qyteti duket më i varfër se Durrësi ose Tirana. Nuk ka pothuaj asnjë automobil. Të gjithë më kqyrin mua, unë shpejtoj të bëj disa fotografi; ka pak antena televizive, nën hijen e xhamisë prej plumbi të mbyllur ku është muzeu që do vizitojmë bisedojnë disa pleq. Disa kamionë të vjetër po presin aty, disa janë rusë, të tjerë kinezë, shumë goma janë të amortizuara, radiatori pikon. Nis ta kuptoj pse shohim rrugës shumë autombule të difektuar. Në Berat ka dy xhami dhe një kishë ortodokse, të gjitha të mbyllura që nga viti 1967. Të gjitha pikturat murale janë zhdukur, dhe muret janë lyer në të verdhë. Xhamia tjetër ka një shitore sendesh përkujtimorë për turistët.
Feja
Në faqen e malit një kishë ortodokse duket si një depo mallrash. Nga ana tjetër numri i xhamive është befasishëm i vogël; në Tiranë unë pashë vetëm një, po ashtu në Korçë, dhe kjo është tepër pak në krahasim me Jugosllavinë ose rajonet e tjera të pushtuara dikur nga turqit. Në vitin 1973 u pushkatuan tre priftërinj, midis tyre edhe prifti katolik Shtjefen Kurti, u pushkatua sepse kishte pagëzuar një fëmijë. Në Sarandë kam parë një kishë ortodokse, ku kishin parkuar biçikletat. Në përgjithësi në to vënë nga një tabelëzë me mbishkrimin: “Monument kulture-mbrohet nga shteti” dhe me përjashtim të vendeve ku vinë turista, e lënë faltoren të rrënohet. Kur autobuzi kaloi pranë disa varrezave, pashë gurë varri me formë tradicionale myslimane dhe ortodokse, disa madje kishin edhe kryq ose gjysëm hënë dhe ishin të reja, sepse ende s'ishin zverdhur. Ja gjithçka që munda të shoh për fenë në këtë vend.
Qyteti- Muze
Pjesa e vjetër e Beratit është qytet- muze. Shtëpi të bukura të bardha, rrugica të vockla në faqe të malit janë me siguri të vizitueshme. Për këtë qytet të bukur nuk më mungojnë fotografitë. Mbi malin pranë mund të lexojmë emrin e “shokut të madh” Enver Hoxha të shkruar me gërma të mëdha prej guri. Ndërsa turistat blejnë në dyqanin e përkujtimoreve disa vepra artizanale me valutë përëndimore, një nga drejtuesit largohet hapur. Pas një çerek ore ai kthehet dhe ne vizitojmë në këmbë dy ose tri rrugica, ku nuk takuam kërkënd; të gjitha dyert ishin të mbyllura, disa ishin të hapura një centimetër, prapa tyre pashë sy që përpiqeshin të vështronin të huajt pa u vënë re.
Muzetë
Muzetë rrinë hapur veçanërisht për turistët. Asnjëherë nuk pashë njerëz në muzetë e hapura, me përjashtim të Galerisë së Artit Modern dhe Muzeut Etnografik në Tiranë. Duke folur pakëz me drejtorin e muzeut i cili u gëzua që e njihja disi shqipen, mbaj mend habinë e tij kur i thashë se pothuaj askush nuk interesohet për Shqipërinë në Evropën Përëndimore. Propaganda zyrtare përpiqet t’i bëjë shqiptarët të besojnë se vendi i tyre gëzon një prestigj shumë të madh në botë dhe disa nga grupet e pakta të turistëve përmënden në gazeta jo si turistë, por sikur vijnë në Shqipëri me idenë për të mësuar në këtë fener të socializmit për tërë njerëzimin, sepse ajo është vendi i vetëm socialist dhe demokratik i vërtetë.
Elbasani
Udhëtimi për Korçë, një qytet i madh provincial (me 60000 banorë) në pjesën jugpërëndimore të vendit është mjaft interesant, ndonëse ne ndalëm vetëm gjysëm ore në Elbasan për të pirë kafe. Elbasani duket jo shumë i pasur, disa fëmijë na kërkojnë çamçakiz dhe stilolapsa. Kam parë edhe llustraxhinj, sikurse edhe në qytetet e tjera. Para librarisë kryesore janë ulur disa njerëz. Me sa duket e kanë zgjedhur vetëm si vendqëndrim, pasi nuk shprehin ndonjë interes për librat. Bashkëudhëtari më tërheq vëmëndjen me një libër në gjuhë të huaj.Vështroj kopertinën dhe lexoj aty për aty titullin e tij: “Me Stalinin”. Autori “është shoku i madh” Enver Hoxha. Njerëzit që më shikojnë me të në dorër dhe buzëqeshin me një ironi që deshifrohet lehtaz. Me pamjen e tyre të mendueshme sikur duan të thonë: “Askush s'e lexon këtë te ne!”.
Korça
Në Korçë ka shumë pak trafik. Në hotel pashë disa kuadro partie, njëri nget një Peogeot 505, një tjetër një Volvo, që më pas e pashë para ndërtesë së Partisë. Klima është mjaft e ftohtë dhe gjatë qendrimit tonë bie shumë shi. Megjithatë hijeshia e Korçës është për mua një mundësi për të shëtitur gjatë dhe pa drejtues. Uzina e mjeteve të precizionit “Petro Papi” dhe shtëpia e bukur e pushimit mbase përcaktuan vendimin për të na treguar Korçën, neve turistëve. Si në Tiranë njerëzit shëtisin në mbrëmje në rrugët kryesore. Edhe ne shëtisim atje në grup. Shumë shëtitës nuk kanë pulovera megjithë kohën e ftohtë. Në një shitore aty pranë ka pulovera që kushtojnë ndërmjet 250 dhe 350 lekë (rroga e 2-3 javëve). Si në Tiranë shtëpitë e vjetra janë tepër të pashme, megjithëse jo të mirëmbajtura.
Liderët me syze amerikane “RAY BAN”
Some time ago, a French academic wrote in a book about Albania: "Albania is moving towards an equal society, the most equal that already exists in Europe (!)". In good hotels, there are usually senior staff who move with service. Well dressed, according to Albanian criteria. Most of them wear beautiful wristwatches and like glasses from the American company "Ray Ban" that I did not have the opportunity to notice in Albanian stores. They travel in beautiful automobiles; often with drivers, who use them for their families. Their women have beautiful rings and necklaces, wear fashionable dresses and apply Western perfumes. In Butrint, I saw many glasses with plastic bags bearing the addresses of stores in Paris, Athens and Stockholm, a sign that their owners often travel abroad, which is absolutely impossible for normal citizens. For the latter, the west and the products that can come from there, are "forbidden apple" as the locals say under their breath./ Pamphlet
In the second part
What is hidden behind the war psychosis that the Tirana regime feeds.
How was the arming of every citizen and the total bunkering of the country possible.
Albania in the friendship of Vietnam, North Korea and Iran.
Enver's dreams of traitors and putschists led to the guillotine all the historical figures of the Communist Party.
The precedent of rewriting history after every political trial.
Isolation in the cage of Stalinism and Albania as a big bunker.
Lini një Përgjigje