FLASH
Shkruar nga Pamfleti
When it was created in 2019 by a special law, the Albanian Investment Corporation (AIC) was presented as a modern state instrument to mobilize public and private capital and develop state-owned properties. The idea was for Albania to have a structure similar to sovereign wealth funds or development agencies that manage public assets and turn them into concrete investment projects.
Six years later, the real balance of this structure remains far from expectations.
The list of announced projects is long: government complexes, economic zones, museums, stadiums, development zones, technology parks and exhibition centers. But in practice, the concrete products are almost negligible. The only completed project that the Corporation is proud of is the technological park “Durana Tech Park”, which consists mainly of the formal registration of several companies at the park’s address in Xhafzotaj, to benefit from fiscal incentives, but the park still remains virtual, with nothing built.
In a project that was supposed to be the engine of the country's technological innovation, the result so far is a "virtual" park, without real infrastructure and with a selection of companies that has been criticized for a lack of transparency.
Meanwhile, the rest of the projects continue to circulate in the concept, feasibility or repeated calls for private partners phases, without yet producing tangible results.
Projects that constantly return to zero
The AIC work plan for 2025, consulted by ekofin.al, mentions a large number of projects: sectoral government complexes, new buildings for institutions, cultural economic zones, museums, sports projects and major urban developments.
But the reality is that a significant portion of these projects have been announced multiple times and have failed to attract investors.
A significant case is the “Lift Tower” project, which has been announced 6 times without generating interest from investors. Only after several consecutive failures was the Corporation forced to change the terms of the competition by giving the private partner 5% more of the construction area. This change in a project that foresees thousands of square meters of construction and a 40-story tower is a very big concession made to the detriment of the public.
In many other cases, projects remain in the conception, feasibility study, or negotiation stages that last for years.
Financial balances: expenses without income
The audited financial statements show an even more meaningful picture of how the Corporation operates.
In 2023, AIC recorded losses of around 51 million lek, mainly due to operating and personnel expenses.
In 2022, the reported loss was even higher, around 69 million lek.
Struktura e të ardhurave dhe shpenzimeve tregon një paradoks të qartë: Korporata nuk gjeneron pothuajse asnjë të ardhur nga aktiviteti i saj kryesor, ndërsa shpenzimet kryesore lidhen me paga, shërbime dhe administrim.
Edhe në vitin 2024, sipas pasqyrave financiare të audituara, të ardhurat nga aktiviteti i shfrytëzimit mbeten praktikisht zero, ndërsa shpenzimet operative dhe të personelit vazhdojnë të jenë të konsiderueshme.
Fitimi i raportuar për vitin 2024 nuk lidhet me realizimin e projekteve investuese, por kryesisht me të ardhura financiare nga depozita dhe interesa, çka nënkupton se kapitali publik është përdorur më shumë si instrument financiar sesa si motor investimi.
Kjo krijon një pyetje të thjeshtë: nëse kapitali publik përfundon në depozita bankare për të gjeneruar interesa, cili është roli real i një korporate zhvillimi?
Një strukturë e shtrenjtë për taksapaguesit
Ndërkohë që zhvillimi i projekteve mungon, Korporata ka ndërtuar një strukturë të plotë institucionale.
Ligji i saj parashikon një arkitekturë të gjerë drejtimi që përfshin këshillin mbikëqyrës, drejtorin ekzekutiv dhe një bord këshillimor.
Kjo do të thotë paga për stafin, shpërblime për anëtarët e këshillit mbikëqyrës dhe për bordin këshillimor, si dhe një sërë shpenzimesh administrative.
Në mungesë të projekteve që gjenerojnë të ardhura reale, kjo strukturë mbështetet pothuajse tërësisht në fondet publike.
Diplomaci eventesh në vend të projekteve
Një tjetër tendencë e re që ka rënë në sy muajt e fundit është prania e shpeshtë e drejtuesve të AIC në forume dhe evente ndërkombëtare, nga Abu Dhabi dhe Davos deri në Berlin dhe së fundmi edhe Cannes.
Në pamje të parë, kjo mund të duket si një strategji për të promovuar investimet. Por këtu lind një tjetër problem institucional.
Sipas ligjit, misioni i Korporatës së Investimeve Shqiptare është zhvillimi dhe menaxhimi i pronave shtetërore dhe realizimi i projekteve të investimit.
Promovimi i investimeve dhe tërheqja e investitorëve të huaj është një funksion që i është dhënë një institucioni tjetër shtetëror: Agjencisë Shqiptare të Zhvillimit të Investimeve (AIDA).
Në këtë kuptim, shfaqja e AIC në panaire dhe evente globale krijon një mbivendosje rolesh dhe një pyetje legjitime: a po shndërrohet Korporata në një strukturë të diplomacisë ekonomike, në vend që të fokusohet në zhvillimin konkret të aseteve publike?
Një instrument që ende nuk ka prodhuar zhvillim
Në teori, Korporata e Investimeve Shqiptare duhet të ishte një nga instrumentet më të rëndësishme të politikës ekonomike të shtetit shqiptar.
Ajo ka në dispozicion pronat publike, kapital shtetëror dhe fleksibilitet më të madh se administrata klasike për të realizuar projekte zhvillimi.
Por pas disa vitesh funksionimi, bilanci mbetet i dobët: projekte të shumta në letër, disa thirrje të dështuara për partnerë privatë, një park teknologjik ende virtual dhe një seri humbjesh financiare të mbuluara nga fondet publike.
If the approach does not change, there is a risk that an instrument that was created to develop public property will end up producing only plans, events and reports.
Meanwhile, state properties that were supposed to be transformed into development projects are still waiting for their moment. /ekofin.al
Lini një Përgjigje