FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Governments in the region are using price caps, fiscal measures, and market oversight to curb the impact of the energy crisis…
Oil prices are rising on global markets after a military escalation over Iran. As part of measures to avert a crisis, the International Energy Agency decided on a coordinated and unprecedented release of 400 million barrels from strategic reserves, while the European Commission said that no immediate threat to European Union supplies had been identified so far. But pressure on prices remains strong, as does the risk that the energy shock will spread to the wider economy.
What is striking is the fact that Governments in the region are not following a unified approach, but are building three main lines of defense: direct administrative restrictions on prices and profit margins, temporary fiscal measures to absorb some of the increases, and stricter market supervision.
In some cases, the use of strategic reserves remains on the table, as a stabilizing instrument or as a security signal for market supply.
At the regional level, the Balkans are not treating the recent increase in fuel prices as a temporary episode, but as a warning of a new wave of imported inflation. Countries that have opted for price ceilings and administrative restrictions aim to immediately curb market psychology. Those that have used fiscal measures are trying to absorb some of the international growth without completely disrupting price-setting mechanisms. Meanwhile, countries that focus mainly on stricter supervision aim to prevent abusive practices before they turn into a broader cost-of-living crisis, according to an IBNA analysis.
However, the common denominator is clear: more state oversight, faster political reactions and less tolerance for excessive profits. If international tensions continue, the next test for Balkan governments will not only be whether they can keep fuel prices under control at the pump, but whether they can prevent the energy shock from spreading to the wider economy. Ultimately, it is at this point that not only their energy preparedness but also their political credibility will be assessed.
Measures taken by Governments
Greqia është ndër vendet që ka zgjedhur një ndërhyrje të shpejtë në tregun e hidrokarbureve, me synim ndaljen e abuzimeve në çmime. Qeveria shpalli një marzh maksimal fitimi prej 5 cent për litër në tregtinë me shumicë të produkteve të naftës dhe 12 cent për litër në pikat e karburantit për benzinën 95 oktan dhe naftën. Masa do të mbetet në fuqi deri më 30 qershor dhe shoqërohet me gjoba që mund të arrijnë deri në 5 milionë euro. Vendimi i Athinës tregon se, në një periudhë paqëndrueshmërie ndërkombëtare, Qeveria synon të frenojë praktikat spekulative në tregtinë e karburanteve para se ato të reflektohen në çmime më të larta për konsumatorët.
Në Turqi, qasja është e ndryshme, por po aq ndërhyrëse. Me riaktivizimin e mekanizmit eşel mobil, një pjesë e konsiderueshme e rritjes ndërkombëtare të çmimeve të karburanteve përthithet përmes uljes së taksës së posaçme të konsumit, duke kufizuar ndikimin në pompë. Në të njëjtën kohë, ministri i Energjisë Alparslan Bayraktar njoftoi se vendi do të lirojë 11.6 milionë fuçi nga rezervat strategjike si pjesë e lëvizjes së koordinuar të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë. Ankaraja po përpiqet kështu të kombinojë një “buffer” fiskal me përdorimin e rezervave për të përthithur një pjesë të goditjes.
Në Kroaci, Qeveria i është rikthyer vendosjes së çmimeve tavan në tregun me pakicë. Kryeministri Andrej Plenkoviç njoftoi një tavan prej 1.50 euro për litër për benzinën pa plumb dhe 1.55 euro për litër për naftën, në fuqi nga 10 deri më 23 mars. Masa rikthen një instrument që ishte përdorur edhe gjatë krizës energjetike pas pushtimit rus të Ukrainës dhe pasqyron preferencën e Zagrebit për ndërhyrje direkte shtetërore kur turbulencat ndërkombëtare rrezikojnë të përkthehen në presion mbi çmimet e brendshme.
Edhe Serbia po vazhdon një politikë të kontrollit më të fortë shtetëror mbi tregun e karburanteve. Beogradi prej kohësh mban një mekanizëm për rregullimin e çmimeve maksimale me pakicë për produktet kryesore të karburanteve dhe, në përgjigje të rritjes së fundit të çmimeve ndërkombëtare, ka vendosur gjithashtu një ndalim të përkohshëm të eksporteve të naftës bruto, benzinës dhe naftës deri më 19 mars për të mbrojtur tregun e brendshëm nga mungesat dhe rritje të mëtejshme të çmimeve. Njëkohësisht, udhëheqja serbe ka lënë të hapur mundësinë e ndërhyrjeve fiskale nëse presioni vazhdon.
Në Bosnje dhe Hercegovinë situata paraqitet më komplekse, por fokusi kryesor mbetet kufizimi i marzheve të fitimit. Në Federatën e Bosnje dhe Hercegovinës, kufizimet mbi marzhet tregtare mbeten në fuqi, ndërsa Ministria federale e Tregtisë ka regjistruar ditët e fundit një rritje të re të çmimeve mesatare me pakicë, veçanërisht për naftën. Në të njëjtën kohë, po diskutohet edhe një ulje e përkohshme e akcizave, megjithëse një vendim i tillë do të kërkonte koordinim më të gjerë institucional në nivel kombëtar.
Në Kosovë, Qeveria ka zgjedhur një rregullim më të targetuar të tregut, në vend të ndërhyrjes horizontale në çmimet përfundimtare. Është vendosur një marzh maksimal fitimi prej 0.02 euro për litër në tregtinë me shumicë dhe 0.12 euro në tregun me pakicë, ndërsa autoritetet mbikëqyrëse kanë intensifikuar kontrollet për zbatimin e rregullave. Në të njëjtën kohë, në debatin publik po shtohen zërat që kërkojnë ulje të përkohshme të barrës tatimore mbi naftën, duke argumentuar se rritja e kostove të energjisë rrezikon të shkaktojë një reagim zinxhir në çmimet e mallrave dhe shërbimeve bazë.
Në Shqipëri nuk është vendosur një kufizim administrativ i drejtpërdrejtë mbi çmimet, ndërsa theksi është vendosur tek mbikëqyrja e tregut. Ministria e Financave ka ngritur një grup të posaçëm pune me përfshirjen e autoriteteve doganore dhe tatimore, i cili do të monitorojë sasitë, çmimet dhe sjelljen tregtare në tregun e hidrokarbureve deri më 30 qershor 2026. Ndërkohë, opozita po kërkon një mekanizëm ligjor që do ta detyronte qeverinë të aktivizonte automatikisht masa gjatë periudhave të krizave ndërkombëtare energjetike, një tregues se rritja e çmimeve të karburanteve po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një çështje të debatit të brendshëm politik.
Maqedonia e Veriut, për momentin, duket se po ndjek një qasje pritjeje. Kryeministri Hristijan Mickoski deklaroi se vendi ka sasi të mjaftueshme të naftës dhe produkteve të naftës dhe la të hapur mundësinë e një uljeje të TVSH-së nëse kriza përshkallëzohet. Ndërkohë, kompania OKTA njoftoi një zbritje prej rreth 2 denarësh për litër për tregtarët që blejnë karburant nga kompania deri në fund të marsit, një masë që paraqitet si lehtësim indirekt për tregun, edhe pse nuk e zgjidh vetë problemin e rritjes së kostove.
Në Mal të Zi theksi është vendosur më shumë tek siguria e furnizimit sesa tek ndërhyrjet direkte në çmime. Qeveria deklaron se zotëron 44,260 ton rezerva strategjike, që përfaqësojnë rreth 40% të kërkesës ligjore, ndërsa thekson se, së bashku me rezervat e kompanive private, mund të garantojë furnizimin normal të tregut të brendshëm për rreth dy muaj. Mesazhi pas kësaj qasjeje është i qartë: të shmanget çdo perceptim për mungesë furnizimi, i cili shpesh shërben si katalizator për rritjen e çmimeve dhe panikun në treg.
Romania and Slovenia are following a more technocratic course. Bucharest is promoting a state aid scheme worth 652 million lei for road freight and passenger transport operators until April 2027, with the aim of limiting costs in sectors where fuel price increases are most quickly transmitted to the wider economy. Ljubljana, on the other hand, has chosen to reduce excise duties on petrol, diesel and heating oil, limiting price increases and keeping new retail price ceilings in place until March 23.
In the Republic of Cyprus , the government has not yet announced a general measure, but states that it is ready to intervene if unjustified price increases or supply problems are identified. Nicosia is closely monitoring the supply chain and is considering various intervention scenarios, without yet determining whether it will act through fiscal measures, stricter controls or administrative price restrictions. /Pamphlet/
Artikull i goditur ! Nje pyetje kam pse nuk botohen rezultatet e sondazheve? Nuk ja vlen te votoj me. Po i mbani si statistika pa i botuar, keshtu humbisni kredibiltet! shumica derrmuese votojne te ulet apo hiqet akciza pse nuk botohet sondazhi ? flm
Ne Shqiperi cdo gje eshte e kontrolluar nga Rama, ne funksion te interesave te tij personale dhe oligarkeve rreth tij. Ben deklarata me sens mashtrimi per te ulur tensionet , por asgje nuk behet praktimisht Pra dhe nafta do shitet sa duan ata (Rama oligarjet), pasi ka dhe mbeshtetjen e Berishes. Cdo gje ka vdekur, edhe shpirti i kundershtimit per padrejtesite. Nje parlament me Zeqine, Taulante dhe Klose nuk ka asnje vlere per kete vend e kete popull. NUK KENI PARE GJE AKOMA ME KETE KM.