FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ndërsa samiti i NATO-s në Lituani përfundoi, analistët të shumët thonë se deklarata e saj ka dështuar dhe ka shkatërruar shpresat e Kievit për një anëtarësim të shpejtë...
Kur presidenti lituanez Gitanas Nauseda përshkroi pritshmëritë e tij përpara samitit të NATO-s të këtij viti, ai tha se donte që ngjarja të kujtohej si "samiti i vendimeve - jo vetëm deklaratat".
Pas dy ditësh diskutimesh intensive dhe negociatash dypalëshe në kryeqytetin e Lituanisë, Vilnius, udhëheqësit e aleancës më të madhe ushtarake në botë morën disa vendime të mëdha, duke filluar nga mbështetja e anëtarësimit të Suedisë në NATO deri te dhënia e garancive të sigurisë për Ukrainën e shkatërruar nga lufta.
Por kur erdhi tek çështja e anëtarësimit të Ukrainës në NATO, aleanca vendosi se nuk ishte momenti i duhur për të ftuar Ukrainën për t'u anëtarësuar.
"Ne do të jemi në gjendje t'i bëjmë një ftesë Ukrainës për t'u bashkuar me Aleancën kur aleatët të bien dakord dhe të plotësohen kushtet", thanë liderët e NATO-s në një deklaratë .
Sipas Bruno Lete, ekspert i sigurisë dhe mbrojtjes në fondin gjerman Marshall të Shteteve të Bashkuara (GMF) në Bruksel, edhe pse deklarata shpreh mbështetje të fortë dhe të vazhdueshme për Ukrainën, NATO sipas tij mbetet e paqartë për këtë çështje.
“NATO po thellon qartë marrëdhëniet e saj me Kievin, por në lidhje me anëtarësimin, Deklarata e Vilniusit jep pak më shumë arsye për entuziazëm sesa Deklarata e Bukureshtit e vitit 2008. Ajo e pozicionon NATO-n në një mënyrë të tillë ku në të ardhmen aleanca mund të zgjedhë t'i japë Ukrainës anëtarësimin, ose nëse është e nevojshme të përdorë anëtarësimin e Ukrainës si një mjet pazaresh përballë Rusisë”, tha ai duke vënë në dukje se kjo do ta linte Kievin të zhgënjyer.
Ndërsa ka pasur konsensus të gjerë midis anëtarëve të NATO-s për mbështetjen ushtarake të Ukrainës në samitin e NATO-s, çështja e përcaktimit të një afati kohor për anëtarësimin e Kievit mbetet pika ku aleanca ndahet.
Disa vende, përfshirë SHBA-në dhe Gjermaninë, kanë qenë të kujdesshëm se lejimi i Kievit në aleancën ushtarake në mes të një lufte do të tërhiqte NATO-n në fushën e betejës me Rusinë – një rezultat që ata duan ta shmangin. Ndërkohë, vendet e Evropës Lindore dhe Polonia, të cilat kanë qenë ndër mbështetësit më të zëshëm të Ukrainës, vazhduan të shtyjnë idenë për anëtarësimin e Kievit.
Përpara se të mbërrinte në samit të martën, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se qëndrimi i NATO-s për anëtarësimin e Kievit ishte "absurd" duke shfaqur si rrallë herë zemërimi ndaj aleancës.
Por pas takimit me liderët e NATO-s në Lituani, lideri ukrainas e zbuti tonin e tij dhe tha në një postim në Twitter se Ukraina e kuptonte se “nuk mund të bëhet anëtare e NATO-s ndërkohë që lufta është në vazhdim.
Në një konferencë për shtyp në Vilnius së bashku me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Jens Stoltenberg, Zelenskyy tha se "marrja e një ftese" në samit do të kishte qenë ende "ideale" dhe do të kishte vepruar si "një sinjal teknik" përballë agresionit rus.
Pas samitit, anëtarët e NATO-s dhe blloku i vendeve të Grupit të Shtatë (G7) u zotuan të dërgojnë pako të reja mbrojtëse dhe raketa në Ukrainë, të cilat ata thanë se ishin pjesë e ndihmës afatgjatë të sigurisë.
Zelenskyy përshëndeti paketat e reja të mbrojtjes dhe tha se "Delegacioni ukrainas po sjell në shtëpi një fitore sigurie për Ukrainën".
Ai gjithashtu përshëndeti hapjen e Këshillit NATO-Ukrainë dhe tha se kjo do t'i jepte Ukrainës "sigurinë e nevojshme institucionale" në rrugën e anëtarësimit të Kievit në NATO.
Sipas Stoltenberg, këshilli do të vepronte si një mekanizëm konsultimi midis anëtarëve të NATO-s dhe Ukrainës, ku nëse Kievi ndihet i kërcënuar, çështjet specifike mund të diskutohen dhe vendosen menjëherë nga këshilli, duke e afruar Ukrainën me aleancën.
Garancitë e sigurisë për Ukrainën janë një zgjidhje e përkohshme për të ndihmuar Ukrainën të mbrohet kundër Rusisë. Por nëse ky samit i NATO-s duhej t'i dërgonte një mesazh të fortë Presidentit Vladimir Putin të Rusisë se aleanca është këtu për të mbështetur Ukrainën për aq kohë sa duhet, gota është ende gjysmë bosh pa asnjë afat kohor të qartë për anëtarësimin e Kievit.
Si reagoi Kremlini lidhur me vendimiet e marra në Samitin e NATO-s?
Në një intervistë me Al Jazeera të martën, zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme të Rusisë Maria Zakharova sugjeroi se NATO nuk po i bënte një ftesë Ukrainës pasi disa vende të NATO-s si Polonia e konsideronin Ukrainën perëndimore pjesë të territorit të saj dhe synonin të pushtonin rajonin. Ajo nuk dha asnjë provë për pretendimin, i cili është promovuar pa prova nga zyrtarë të tjerë rusë në të kaluarën.
Ajo tha gjithashtu se NATO ishte tashmë në luftë me Rusinë për shkak të mbështetjes së saj ushtarake për Ukrainën. Pasi NATO dhe G7 njoftuan paketa të reja të mbrojtjes për Ukrainën, Kremlini paralajmëroi gjithashtu se më shumë garanci sigurie për Ukrainën do të ishin "të rrezikshme" dhe do të cenonin sigurinë e Rusisë.
Ndërkohë, zëdhënësi i Kremlinit Dmitry Peskov u tha gazetarëve se ishte një kohë ideale që Moska të ruante marrëdhënie të mira me Pekinin dhe tha se "një vizitë në Kinë" ishte në axhendën e presidentit rus.
Turqia dhe Suedia dolën të fituara nga Samiti i NATO-s
Përveç forcimit të mbështetjes për Ukrainën, anëtarët e NATO-s forcuan gjithashtu kufijtë baltik të aleancës duke i dhënë Suedisë dritën jeshile për t'u bashkuar me NATO-n.
Turqia dhe Hungaria, të cilat e penguan pranimin e Suedisë në NATO për më shumë se një vit, ranë dakord të linin Suedinë të anëtarësohej. Stoltenberg e përshëndeti marrëveshjen për pranimin e Suedisë si "një hap historik".
Por për presidentin turk Rexhep Tajip Erdogan, mbështetja e anëtarësimit të Suedisë në NATO është dukur transaksionale. Erdogan kishte thënë vazhdimisht se ai do të miratonte anëtarësimin e Suedisë në NATO vetëm nëse Stokholmi do të merrej me "shqetësimet e sigurisë" të Ankarasë, të cilat përfshinin kërkesat për të dëbuar anëtarët e Partisë së Punëtorëve të Kurdistanit (PKK), dhe anëtarëve të Partisë Siriane të Bashkimit Demokratik kurd (PYD).
Por në prag të samitit të aleancës ushtarake, presidenti turk shtoi një tjetër kusht për anëtarësimin e Suedisë në NATO, duke thënë se ai do të miratonte pranimin e Suedisë nëse Bashkimi Evropian rifillonte bisedimet e ngecura prej kohësh për anëtarësimin e Ankarasë në BE.
Pas bisedimeve dypalëshe me Turqinë në Lituani në prag të samitit të NATO-s, presidenti i Këshillit Evropian Charles Michel tha se blloku 27-anëtarësh do të bashkëpunojë me Ankaranë për të diskutuar anëtarësimin e saj në BE. Suedia tha gjithashtu se do të mbështeste anëtarësimin e Turqisë në BE.
“Si një mjeshtër i kufirit, Erdogan hoqi veton e tij kur vlerësoi se rreziqet që lidhen me vazhdimin e vetos kishin filluar të tejkalojnë përfitimet e mundshme shtesë”, tha për Al Jazeera Ozgur Unluhisarcikli, drejtor i zyrës së GMF në Ankara, Turqi.
Ndërkohë, Turqia shprehu gjithashtu mbështetje për anëtarësimin e Ukrainës në NATO në afat të gjatë. Por Unluhisarcikli tha se këto veprime “nuk do të kalojnë pa u vënë re nga Rusia”.
“Turqia ka pasur gjithmonë një qasje pro Kievit, por jo kundër Rusisë. Por qasja e matur e Erdoganit ndaj rebelimit të Wagnerit në Rusi, kthimi i komandantëve të batalionit Azov në Ukrainë dhe ripohimi i mbështetjes për anëtarësimin e Ukrainës në NATO kundër pranimit të Suedisë në NATO brenda tre javësh nuk do të kalojë pa u vënë re nga Rusia. Për shkak të këtyre zhvillimeve, Moska mund ta shohë Turqinë si një ndërmjetësues dhe ndërmjetës më pak të besueshëm. Por nga ana tjetër, Rusia nuk ka shumë alternativa të tjera për marrëdhëniet e saj me Turqinë”, tha ai./ Përshtati “Pamfleti” nga “Aljazeera”
Lini një Përgjigje