FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut po protestojnë kundër zhvillimit të provimit shtetëror të jurisprudencës vetëm në gjuhën maqedonase, duke kërkuar njohjen e të drejtës për testim në gjuhën shqipe. Protesta ka rikthyer debatin mbi zbatimin e Ligjit për Gjuhët, Marrëveshjen e Ohrit dhe barazinë e shqiptarëve në institucionet shtetërore...
Studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut kanë dalë në protestë kundër moslejimit të zhvillimit të provimit shtetëror të jurisprudencës në gjuhën shqipe, duke e cilësuar situatën si diskriminuese dhe në kundërshtim me të drejtat kushtetuese për përdorimin e gjuhës amtare.
Me mijëra persona kanë mbushur qendrën e Shkupit, teksa protestës i janë bashkuar edhe studentët shqiptarë nga Kosova, ndërsa ata nga Shqipëria janë ende të bllokuar në kufi.
Protestat janë përqendruar te kërkesa që studentët e fakulteteve juridike në gjuhën shqipe të kenë të drejtën të japin provimin profesional në të njëjtën gjuhë në të cilën kanë ndjekur studimet. Sipas tyre, detyrimi për ta zhvilluar testimin vetëm në maqedonisht krijon pabarazi dhe cenon të drejtën për përfaqësim të barabartë në sistemin juridik.
Debati lidhet me interpretimin e Ligjit për Gjuhët dhe dispozitave kushtetuese në Maqedoninë e Veriut. Edhe pse gjuha shqipe gëzon status zyrtar në vend pas Marrëveshjes së Ohrit dhe ndryshimeve kushtetuese të vitit 2001, në praktikë sistemi juridik vijon të funksionojë kryesisht në maqedonisht.
Studentët dhe mbështetësit e tyre argumentojnë se ekziston një mospërputhje mes të drejtave të garantuara në ligj dhe mënyrës së zbatimit të tyre nga institucionet. Ata theksojnë se përdorimi i shqipes lejohet në shumë fusha administrative dhe arsimore, por kufizohet në mënyrë të tërthortë në sistemin e drejtësisë dhe në provimet shtetërore profesionale.
Çështja ka marrë edhe dimension politik. Partitë opozitare shqiptare në Maqedoninë e Veriut kanë mbështetur protestat, duke akuzuar institucionet për zvarritje dhe mungesë vullneti për zbatimin e plotë të të drejtave gjuhësore. Ndërkohë, reagime mbështetëse kanë ardhur edhe nga institucione akademike shqiptare.
Rektori i Universitetit të Tiranës, Artan Hoxha, ka dalë publikisht në mbështetje të studentëve, duke e cilësuar kërkesën e tyre si një të drejtë themelore dhe jo privilegj politik.
Sipas analistëve dhe ekspertëve të çështjeve juridike, protesta ka nxjerrë në pah boshllëqet dhe paqartësitë në zbatimin e Ligjit për Gjuhët, veçanërisht lidhur me përdorimin e shqipes në institucionet qendrore dhe në sistemin gjyqësor.
Një nga pikat më të debatueshme mbetet kriteri i përfaqësimit prej 20%, i cili përcakton përdorimin zyrtar të gjuhëve të komuniteteve në nivel lokal. Kritikët argumentojnë se ky kriter kufizon të drejtat e shqiptarëve në zonat ku përbëjnë më pak se 20% të popullsisë, duke krijuar pengesa në administratë, arsim dhe drejtësi.
Studentët kërkojnë ndryshime konkrete ligjore që do të garantonin përdorimin e gjuhës shqipe në të gjitha nivelet e sistemit juridik dhe arsimor, pa kufizime territoriale apo interpretime të ndryshme institucionale.
Protesta e tyre shihet nga mbështetësit si një test për funksionimin real të shtetit multietnik në Maqedoninë e Veriut dhe për zbatimin praktik të parimeve të barazisë dhe bashkëjetesës të parashikuara nga Marrëveshja e Ohrit. /Pamfleti
Lini një Përgjigje