FLASH
Shkruar nga Pamfleti 
Bashkëpunimi i ri ushtarak mes Beogradit dhe Izraelit, po rrit dukshëm aftësitë sulmuese të Serbisë. Ky zhvillim nuk po paraqitet thjesht si një hap për forcimin e mbrojtjes, por shoqërohet me një gjuhë politike që shton pasigurinë në rajon. Në një Ballkan që bart ende plagë të së kaluarës, një hap i tillë shihet më shumë si përgatitje për tensione sesa si mbrojtje...
Kur presidenti serb Aleksandar Vuçiç njoftoi se Serbia do të prodhonte dronë luftarakë së bashku me Izraelin, kjo nuk u paraqit si një zhvillim i zakonshëm në fushën e mbrojtjes. Përkundrazi, u shoqërua me një gjuhë që thekson rrezikun dhe presionin nga jashtë.
Ky ndryshim ka rëndësi, sepse e kthen një bashkëpunim teknik në një çështje politike.
Në këtë mënyrë, edhe një marrëveshje e zakonshme ushtarake, paraqitet si përgjigje ndaj një rreziku të vazhdueshëm. Zhvillimi ushtarak nuk shihet si një proces normal, por si reagim ndaj një mjedisi që përshkruhet si armiqësor.
Në shumë vende të botës, dronët janë bërë pjesë normale e ushtrive. Por rasti i Ballkanit është ndryshe. Këtu, çdo forcim ushtarak ka edhe një kuptim politik. Sepse rajoni përballet ende me mosmarrëveshje të pazgjidhura, mungesë besimi dhe këndvështrime të ndryshme për historinë.
Për këtë arsye, zhvillimet ushtarake nuk shihen kurrsesi vetëm si çështje teknike. Ato interpretohen si shenja të qëllimeve dhe planeve për të ardhmen. Edhe marrëveshjet më të thjeshta mund të rrisin dyshimet dhe pasigurinë.
Qasja e Serbisë ndaj mbrojtjes e forcon këtë gjendje. Vitet e fundit, ajo ka bashkëpunuar me vende të ndryshme për armatim, nga Perëndimi, Kina dhe Rusia, duke u përpjekur të ruajë një qëndrim të pavarur. Marrëveshja me Izraelin është në të njëjtën linjë.
Por kjo nuk është vetëm çështje e zgjedhjes së furnizuesit. Është një grumbullim i llojeve të ndryshme të armatimit, pa një qëllim të qartë. Dhe kjo e bën edhe më të fortë pyetjen që zien aktualisht në rajon: jo çfarë po blen Serbia, por për çfarë po përgatitet ajo.
Kjo pyetje lidhet ngushtë me të kaluarën. Luftërat e viteve 1990 në Kroaci, Bosnje Hercegovinë dhe Kosovë vazhdojnë të ndikojnë mënyrën si shihet siguria sot. Forcat shtetërore dhe ushtarake serbe u përfshinë në krime të rënda gjatë atyre konflikteve, përfshirë vrasje masive dhe dëbime me forcë.
Kjo nuk është harruar. Për këtë arsye, çdo forcim ushtarak shihet përmes kujtesës së asaj kohe. Ai nuk është kurrë neutral. Bashkëpunimi për dronët mes Serbisë dhe Izraelit e rrit këtë ndjeshmëri.
Nga njëra anë, Izraeli përfiton nga prodhimi jashtë kufizimeve të rrepta të Evropës. Nga ana tjetër, Serbia merr teknologji të avancuar pa u lidhur ngushtë me ndonjë aleancë.
Por në Ballkan, marrëveshjet nuk mbeten thjesht marrëveshje. Ato shndërrohen në mesazhe politike. Dhe pikërisht këtu fillon pasiguria. Deklaratat e Vuçiçit e shtojnë këtë gjendje.
Ai e paraqet shpesh Serbinë si një vend nën presion nga Prishtina, Tirana dhe Zagrebi. Kjo krijon një ide sikur Serbia është e rrethuar dhe e detyruar të forcohet. Kur kjo mënyrë të menduari bëhet e zakonshme, ajo fillon të ushqejë vetveten.
Ndjenja e rrezikut justifikon armatimin. Armatimi rrit frikën te të tjerët. Dhe kjo frikë prodhon më shumë tension. Çështja kryesore nuk është nëse Serbia shpall hapur qëllime armiqësore. Problemi është se veprimet e saj sot krijojnë pasiguri tek fqinjët.
Në një rajon me kujtime të dhimbshme, paqartësia nuk sjell qetësi, por shqetësim. Serbia mund të mos e quajë veten një vend që kërkon ndryshime me forcë. Por shpeshherë, mënyra si vepron një shtet ka më shumë peshë se ajo që thotë.
Kjo nuk do të thotë se një konflikt është i pashmangshëm. Rajoni ndikohet ende nga faktorë të jashtëm që ndihmojnë në ruajtjen e paqes, si prania e NATO-s në Kosovë. Por këta faktorë nuk i zgjidhin vetë problemet e brendshme.
Ballkani nuk është qetësuar kurrë vetëm nga institucionet. Qetësia ka ardhur kur ka pasur një balancë të kujdesshme mes forcës, përmbajtjes dhe besimit të ndërsjellë. Sot, kjo balancë po dobësohet.
Marrëveshja për dronët duhet parë jo vetëm për atë që sjell në praktikë, por edhe për mesazhin që jep. Ajo tregon një Serbi më të fortë ushtarakisht, por edhe më të vështirë për t’u kuptuar nga të tjerët.
Kjo ndjesi forcohet edhe nga gjuha politike që lidh armatimin me tensionet në rajon, përfshirë marrëdhëniet me Kroacinë, Shqipërinë dhe Kosovën. Disa e shohin këtë si forcim të shtetit. Të tjerë si një përgatitje për diçka më serioze.
Në një rajon ku e kaluara nuk është mbyllur plotësisht, ky dallim është shumë i hollë. Në fund, problemi kryesor nuk janë vetë dronët por mënyra si dhe përse po përdoren, por edhe mesazhi që japin./Pamfleti nga “Lansing Institute”
Lini një Përgjigje