FLASH
Shkruar nga Clare Nuttall
Nga simboli kombëtar i shqiponjës dykrenare te flamingoja e protestave në Lagunën e Nartës, shpendët kanë marrë një rol të pazakontë në gjuhën politike shqiptare. Në një vend ku zogjtë kanë qenë prej kohësh pjesë e identitetit dhe folklorit, metaforat me pendë janë kthyer në mjete të fuqishme për të shprehur përplasjet shoqërore dhe politike.
Çdo mbrëmje, protestuesit mblidhen përpara zyrës së kryeministrit shqiptar Edi Rama me pankarta në duar, slogane në gojë dhe kërkesa për dorëheqjen e tij. Por, mes mesazheve që denoncojnë korrupsionin, rritjen e kostos së jetesës dhe një model të diskutueshëm të zhvillimit të turizmit luksoz, një imazh është shndërruar në simbolin e kësaj lëvizjeje: flamingoja.
Zogjtë shtegtarë me ngjyrë rozë, që çdo vit grumbullohen në Lagunën e mbrojtur të Nartës pranë Vlorës, janë kthyer në emblemë të kundërshtimit ndaj planeve për ndërtimin e një resorti luksoz, të mbështetur nga një grup investitorësh ndërkombëtarë, ku përfshihet edhe Jared Kushner, dhëndri i presidentit amerikan Donald Trump.
Në fillim, shqetësimi kryesor i protestuesve ishte ndikimi i mundshëm i këtij projekti mbi një nga ekosistemet ligatinore më të rëndësishme të Shqipërisë. Por, me kalimin e kohës, protestat e mbrëmjes janë zgjeruar, duke përfshirë akuza për korrupsion, shqetësime për arsimin dhe pakënaqësi për standardin e jetesës.
Çdo natë, protestuesit kërkojnë largimin e Ramës nga posti i kryeministrit. Në një vend ku zogjtë kanë një rol të rëndësishëm në folklor, identitetin kombëtar dhe gjuhën politike, flamingoja është bërë pjesë e një tradite të gjatë të përdorimit të simbolikës së shpendëve në debatin publik.
Simboli kombëtar i Shqipërisë është shqiponja dykrenare, e cila qëndron në qendër të flamurit të kuq dhe lidhet ngushtë me emrin shqiptar të vendit, Shqipëria, që shpesh interpretohet si “Toka e Shqiponjave”.
Banorët e vendit e quajnë veten “shqiptarë”, një term që lidhet tradicionalisht me figurën e shqiponjës dhe simbolizon forcën, lirinë dhe unitetin kombëtar. Edhe shqiponja e artë, dikur e përhapur në zonat malore të vendit, mbetet një ikonë e rëndësishme kombëtare, megjithëse ambientalistët paralajmërojnë se shkatërrimi i habitateve, helmimi dhe gjuetia e paligjshme kanë ndikuar në rënien e numrit të saj.
Por jo të gjithë zogjtë mbartin të njëjtin kuptim pozitiv. Në folklorin shqiptar, sorrat dhe korbat lidhen me fatkeqësinë, vdekjen dhe përhapjen e fjalëve të liga, ndërsa bufi është parë tradicionalisht si një ogur i keq.
Këto asociime kulturore janë përdorur prej kohësh edhe nga politikanët. Kryeministri Edi Rama i ka cilësuar shpesh kundërshtarët e tij politikë si “sorra dhe korba”, duke i akuzuar se përhapin pesimizëm dhe kaos.
Duke mbrojtur projektin turistik të Zvërnecit në fund të qershorit, ai bëri një ndarje simbolike mes protestuesve dhe mbështetësve të qeverisë së tij. “Flamingot, sorrat dhe korbat ndahen nga e njëjta vijë që ndan paqen nga dhuna. Të parët duan një Shqipëri më të mirë, më të drejtë dhe më të pastër, ndërsa të dytët duan një Shqipëri të huliganizmit, dhunës dhe ndyrësisë”, shkroi Rama në Facebook.
Ai shtoi se “flamingot do të marrin atë që kërkojnë, ndërsa humbësit e kësaj proteste do të marrin atë që meritojnë sorrat dhe korbat”. Këto metafora u rikthyen sërish këtë javë, kur Rama mbrojti vendimin e qeverisë për të mbështetur me 4 milionë euro një koncert të Kanye West, duke argumentuar se ngjarja do të sillte të ardhura nga turizmi dhe vëmendje ndërkombëtare.
“Tani sorrat dhe korbat e kanaleve sociale janë plot me syze që bëjnë rrëfime perverse për manipulues të paskrupullt”, shkroi ai, duke akuzuar kritikët për përhapje të dezinformatave mbi shpenzimet publike.
Rama më tej akuzoi kundërshtarët e tij se po përpiqen ta “ndalojnë dhe ta rimarrin Shqipërinë” përmes “dhunës së arbitraritetit, fyerjeve, akuzave dhe kërcënimeve”.
Më 8 korrik, kreu i Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, Taulant Balla, publikoi në Facebook fotografinë e dy protestuesve që e kishin sulmuar verbalisht gjatë një vizite në Strasburg, duke e shoqëruar me mbishkrimin: “Ja ku janë dy korba!”.
Por shpendët kanë qenë pjesë e betejave politike shqiptare edhe më herët. Para zgjedhjeve parlamentare të vitit 2025, Rama e sulmoi vazhdimisht liderin e opozitës, Sali Berisha, duke e portretizuar si një “buf kënete” në një seri videosh në rrjetet sociale.
Berisha iu kundërpërgjigj duke dalë në një konferencë për shtyp me një buf të bardhë prej pelushi në duar. “Nuk mund të më fyeni duke më quajtur buf. Bufi ka qenë simbol i mençurisë, dijes dhe vendimmarrjes për mijëra vjet”, deklaroi ai.
Për shumë shqiptarë, kjo përplasje ishte argëtuese, por ajo solli edhe kritika se debati politik ishte kthyer në një spektakël simbolesh dhe batutash, ndërsa problemet ekonomike dhe sociale mbeteshin ende të pazgjidhura.
Megjithatë, protesta e flamingove ka sjellë një ndryshim të rëndësishëm. Ndryshe nga etiketimet politike të krijuara nga politikanët, ky simbol u përqafua natyrshëm nga qytetarët që kërkonin mbrojtjen e Lagunës së Nartës, një zonë ku strehohen mijëra zogj shtegtarë çdo vit dhe që konsiderohet një prej habitateve natyrore më të rëndësishme të Shqipërisë.
Në një vend ku zogjtë kanë mbartur prej shekujsh kuptime përtej botës natyrore, beteja më e fundit politike në Shqipëri ka marrë edhe një herë krahë zogjsh./ Përshtati "Pamfleti" nga “IntelliNews”
Lini një Përgjigje