TAGS-AT E JAVËS

Politike 3 Qershor 2026, 12:45

Nga dunat e Nartës te nacionalizmi: Si po instrumentalizohet një kauzë mjedisore kundër zhvillimit të turizmit shqiptar

Shkruar nga Yiannis Papadopoulos

 Nga dunat e Nartës te nacionalizmi: Si po instrumentalizohet një

Nëse shqetësimi është mjedisor, atëherë kriteri duhet të jetë mbrojtja e natyrës për të gjithë qytetarët. Nëse shqetësimi është ligjor, atëherë ai duhet të trajtohet nga institucionet dhe gjykatat. Por kur një debat mbi dunat, ligatinat dhe lejet e ndërtimit shndërrohet në një debat mbi identitetin kombëtar, kemi të bëjmë me një instrumentalizim të qartë të çështjes...

Çështja e investimit të Jared Kushnerit në zonën e Zvërnecit dhe të Sazanit ka hapur një debat të rëndësishëm në Shqipëri. Nga njëra anë qëndrojnë pyetjet legjitime mbi ndikimin mjedisor të një projekti gjigant turistik në një zonë me biodiversitet të lartë.

Nga ana tjetër, po bëhet gjithnjë e më e qartë se një pjesë e debatit publik, veçanërisht në Greqi, nuk ka të bëjë vetëm me mjedisin. Një artikulli i fundit i gazetës greke Kathimerini, kushtuar investimit të Kushnerit pranë Zvërnecit, është një shembull domethënës i mënyrës se si një shqetësim ambientalist mund të shndërrohet gradualisht në një narrativë politike dhe identitare.

Në vend që të mbetet te pyetjet për ndikimin mbi lagunën, dunat apo ekosistemin e Nartës, shkrimi rrëshqet vazhdimisht drejt një tjetër teme: komunitetit grek, pronave të tij dhe “pranisë së tij historike” në zonë.

Në fakt, vetë artikulli e pranon se banorët dhe përfaqësuesit e asaj që quhet në mënyrë të dyshimtë “diaspora greke”, deklarojnë se “nuk jemi kundër zhvillimit apo turizmit”. Ky është një pohim i rëndësishëm, sepse tregon se kundërshtimi nuk lidhet domosdoshmërisht me modelin e investimit në vetvete.

Megjithatë, menjëherë pas kësaj, argumenti zhvendoset nga mjedisi tek identiteti etnik, kur një nga përfaqësuesit e komunitetit deklaron se kërkon respekt për “praninë historike të pakicës greke”.

Pikërisht këtu fillon problemi. Nëse shqetësimi është mjedisor, atëherë kriteri duhet të jetë mbrojtja e natyrës për të gjithë qytetarët. Nëse shqetësimi është ligjor, atëherë ai duhet të trajtohet nga institucionet dhe gjykatat.

Por kur një debat mbi dunat, ligatinat dhe lejet e ndërtimit shndërrohet në një debat mbi identitetin kombëtar, kemi të bëjmë me një instrumentalizim të qartë të çështjes.

Ky instrumentalizim bëhet edhe më i dukshëm kur artikulli i Kathimerini-t i kushton një hapësirë të konsiderueshme elementeve identitare.

Një nga intervistuarit flet për manastirin, kishën dhe vazhdimësinë historike të komunitetit grek, duke argumentuar se kjo dëshmohet nga emra si “Metochi, Korakonisi, Potamia”.

Këto referenca mund të kenë vlerë historike ose kulturore, edhe pse shumë të diskutueshme. Por ato nuk kanë asnjë lidhje me pyetjen themelore: a po dëmtohet mjedisi nga projekti?

Në vend që të forcojnë argumentin ambientalist, këto elemente e dobësojnë atë, sepse krijojnë përshtypjen se mjedisi po përdoret si një mjet për të avancuar një axhendë tjetër. Në mënyrë domethënëse, artikulli përmend se “diaspora e Zvërnecit në Greqi organizoi protesta, mori me qira autobusë nga Athina dhe mobilizoi pjesëmarrës nga Selaniku dhe Patra”.

Qëllimi i tyre, sipas shkrimit, ishte të demonstronin para gardhit dhe të kërkonin qasje në plazhe. Por po aq domethënës është fakti se vetë reportazhi e vendos këtë mobilizim në një kontekst ku çështja mjedisore ndërthuret vazhdimisht me pretendimet për prona dhe identitet.

Ndërkohë, zëri i organizatave mjedisore shqiptare tingëllon krejt ndryshe. Joni Vorpsi nga PPNEA deklaron se “ata kanë hapur rrugë të reja hyrëse duke rrafshuar dunat shekullore, të cilat janë monumente të natyrës”.

Kjo është një akuzë konkrete, e verifikueshme dhe që meriton hetim institucional. Po ashtu, Taulant Bino nga Shoqata Ornitologjike Shqiptare thekson se ishte “i tronditur” kur pa ndërhyrjet në afërsi të Lagunës së Nartës dhe kujton se “mesatarisht 20,000 shpendë uji strehohen në ligatinë gjatë sezonit të dimrit”.

Këto janë argumente shkencore dhe mjedisore, të cilat qëndrojnë në këmbët e tyre pa pasur nevojë për mbështetje nacionaliste. Kjo është arsyeja pse duhet bërë një dallim i qartë midis ambientalizmit dhe instrumentalizimit politik të ambientalizmit.

Nëse Shqipëria ka gabuar në procedurat e saj, nëse janë cenuar habitatet natyrore ose nëse janë shkelur standardet e mbrojtjes së mjedisit, atëherë kritika është e nevojshme dhe legjitime.

Por kur një pjesë e debatit zhvendoset nga mbrojtja e natyrës te mbrojtja e një identiteti kombëtar, lind dyshimi se kemi të bëjmë me diçka më shumë se një shqetësim ekologjik.

Nuk është rastësi që investimi i Kushnerit po tërheq vëmendje të jashtëzakonshme ndërkombëtare. Sipas vetë artikullit në gazetën e rëndësishme greke, projekti në Sazan pritet të arrijë vlerën e 1.4 miliardë eurove dhe të krijojë deri në 1.000 vende pune gjatë zhvillimit të tij.

Nëse realizohet sipas planit, ai ka potencialin të transformojë një pjesë të rëndësishme të bregdetit shqiptar dhe ta pozicionojë Shqipërinë më fuqishëm në tregun mesdhetar të turizmit elitar.

Pikërisht për këtë arsye, është e vështirë të mos vërehet se debati po zhvillohet në një moment kur Shqipëria po shfaqet gjithnjë e më shumë si një konkurrente e re në rajon. Për dekada të tëra, Greqia ka qenë destinacioni dominues turistik në Mesdheun Lindor.

Sot, bregdeti shqiptar po tërheq investime, vëmendje ndërkombëtare dhe interes në rritje. Kjo nuk do të thotë se çdo kritikë që vjen nga Greqia është e motivuar nga konkurrenca.

Por do të ishte po aq naive të besohej se dimensioni ekonomik dhe strategjik i kësaj gare nuk ekziston. Në këtë kontekst, mënyra se si Kathimerini ndërton narrativën është domethënëse.

Artikulli fillon me mjedisin, kalon te pronat, ndalet gjatë te komuniteti grek, rikthehet te protestat e diasporës dhe vetëm më pas kthehet sërish te biodiversiteti. Kjo strukturë tregon se kemi të bëjmë jo vetëm me një histori ekologjike, por edhe me një përpjekje për ta vendosur çështjen brenda kornizës më të gjerë të marrëdhënieve shqiptaro-greke.

Në fund të fundit, pyetja kryesore mbetet e thjeshtë: a po respektohen standardet mjedisore dhe ligjore? Nëse përgjigjja është jo, projekti duhet të korrigjohet ose të rishikohet. Por kjo nuk mund të shndërrohet në një betejë identitare.

Dunat e Nartës janë shqiptare. Ato janë një pasuri natyrore që duhet mbrojtur. Mbrojtja e mjedisit meriton të trajtohet me seriozitet dhe profesionalizëm. Por kauza e  humbet besueshmërinë e saj kur përdoret si mbulesë për narrativa nacionaliste ose për interesa që shkojnë përtej natyrës.

Dhe pikërisht ky është rreziku që shfaqet sot në debatin mbi Zvërnecin: që një kauzë e drejtë ambientaliste të kthehet në një instrument politik, duke larguar vëmendjen nga pyetjet reale dhe duke e zhvendosur atë në terrenin e vjetër të rivaliteteve kombëtare.

Mjedisi ka nevojë për mbrojtës, jo për përvetësues politikë. Dhe debati për Nartën duhet të mbetet aty ku e ka vendin: te natyra, ligji dhe interesi publik, jo te nacionalizmi./Pamfleti nga Ekathimerini

 

dunat e nartës nacionalizmi

9 Komente

  1. H
    Hari

    Ahuuu greket ne nje vrime I Bien gjithmone!gjasme SE ju intereson minoriteti Grek ne shqiperi!as qe duan t'ja dine per ju more te shkrete,Po ju japin ato pensionet qe merrni te gjithe ju dhe thjesht kujtoni SE interesohem per ju?ah c'ju genjen mendja more te shkrete,gojen do t'ju mbylli qe te flisni vetem per ate qe duan ata te degjohet,njesoj sic Ben qeveria rama me administraten ketu,qeverite njesoj Jane kudo,mo's t'ju genjeje mendja per te kunderten kurre!

      1. 4
        468

        Pse lejuat palloshin te vendoste tablea ne gjuhen greqirje aty në Narta? Pse duroni Rpjelljet socialiste e demokratike, te bejne varreza greke me eshtra te blere nga shqiptaret? Perse lejuar te shiten eshtrat e shqiptarve te greqiret? A njeh Greqirja etni tjera aty ne Greqirje!? Pse shisni gjakun tuaj dhe mohoni prindërit tuaj shqiptare vetem sepse merrni shtetasi greqirje? A jeni ne terezi, o trutredhur!

        1. z
          zherzhi

          Ore sikur ju dhe tiku, ai i nenfaqes tuaj, nxorret disa autobuze gjoja greke, por sikur doli ndryshe qe nuk paska pasur te tille. A dini gje si erdhen, ku kaluan, si u parkuan 3 te tille ne ate copez te vogel, nje here buze rruge, nje here buze detit apo varja se keni problem. Akoma nuk jeni duke e ndare mnedjen nga do rrini....... keni kohe

          1. A
            Autobuza Vota e diaspores

            Po kur PS solli emigrantët me autobuza nga Greqia per te votuar ? Ishte ok sa kohë vota shkon për partinë ne pushtet? Është problematike kur kërkohet ligjshmëri dhe transparencë per vendime qe ndikojnë te tashmen dhe te ardhmen tone? Kujt i shërben armiku imagjinar vec pushtetarëve? Po miqtë tanë nga Italia qe shqetësohen per Shqipërinë e bukur pse nuk marrin te njëjtën vëmendje? Apo Kryeministri jone i përulet Melonit per kampin e Gjadrit duke i dhënë kontroll ne territorin tone, po jane problem rinia dhe Shqiptarët pse u ngritën tani e jo me parë ? Shyqyr qe u ngritën! Me mirë tani se kurrë! Transparencë , Drejtësi dhe llogaridhënie nga ata qe pretendojnë se na shërbejnë dhe e dine me mire çfarë i duhet Shqiptarëve, se ne si popull mund te flasim vetëm nje herë ne katër vjet. Kur i duhemi atyre për votë na puthin dorën! Kur u kërkojmë llogari, polici private na marrin zvarrë! E dhe ne nuk duhet me ba za , se shqetësohet mbret. Gjoja ne bëjme pis imazhin e vendit, ndërkohë qe e bëjne pis Kryeministri me oborrtarët e tij me veprimet e tyre te errëta, arrogancën dhe mungesën e llogaridhënies sikur po shesin pronën e babes!

            1. I
              Italiani per Albania

              In Albania sta succedendo qualcosa che pochi vi stanno spiegando davvero. Una spiaggia chiusa, proteste, violenza, e troppe domande senza risposta. A Zvërnec, nella laguna di Narta vicino a Valona, una fascia di costa che molti credevano pubblica è stata recintata. È iniziato un grande cantiere di una società privata, dentro un'area naturale protetta tra le più importanti dell'Albania. Casa di fenicotteri, pellicani, dune, pinete, centinaia di specie di uccelli migratori. In questo video vi racconto cosa sta succedendo davvero, senza schierarmi, senza dirvi da che parte stare. Vi mostro i fatti, la posizione del governo, quella dei residenti e degli ambientalisti, e il dettaglio che quasi nessuno ha notato. Si stanno rispondendo a due domande diverse. Da una parte, "lo Stato ha regalato una spiaggia pubblica?". Dall'altra, "si può costruire dentro un'area protetta?". Sono due cose diverse, e in questo video le separo. Vi spiego anche il cambio di legge che ha aperto la porta a tutto questo, l'arresto di una guardia privata dopo che un manifestante è stato picchiato, la sospensione del capo della polizia di Valona, e tutto quello che ancora non sapiamo... YouTube: https://youtu.be/1TztL-OdTZk?si=DGANlGxmL2rY4UcQ

              1. F
                Five company

                Io lo apprezo quello che hai scritto e i tuoi dubbi per questa facenda che sta succedendo qui in Albania. Io, dalla mia parte ho i miei dubbi per vostre faccende per essempio in Gjader, vicino a Scuravi. Scussami per la mia curiosita, cosa state nascondendo li??! E una questione con risposte che noi albanesi dobiamo credere la vostra estrema destra presentata da una " cortucia Meloncello"??! Managgia, io non credo in fatto che il campo in Ghader sta per i migranti. Tu devi schiarire gli proggetti degli italiani....

              2. A
                A

                Hipokrati thoshte atë që nuk e shëron ilaçi, e shëron bisturia. Shprehur butë Rama në burg, Berisha në burg.

                1. F
                  Five Company

                  Ketu perfshihen disa ceshtje qe ne pamje te pare jane shume te ndryshme nga njera - tjetra. Ne rradhe te pare jemi te behme me nje zone te mbrojtur, ekosistemi i zones dhe biodicersiteti. Zona e mbrojrur, kur mbrohet me ligj dhe sanksionohet prej tih do te thote qe eshte e rralle per karakteristikat qe shfaq dge flasim per Ballkanin. Ekosistemi eshte nje brez klimaterik delikat i brishte, qe be momentin qe dira e njeriut fillon te nderhyje, shkaterrimi eshte i pashmangshem dhe demtimi eshte irreversibel. Biodiversiteti eshte flora dhe fauna e bimesise dhe shpendeve migratore te cilet ne menyre direkte ndikohen nga ndryshimet ne ekosistem. Qe te studioah dhe te sqarosh me saktesi intekektuale shkaterrimin klimaterik, ekosistemin dhe biodiversitetin do me dugeshin te pakten 6 dite simpozium shkencor ... Kapim ceshtjen e minoritetit. Qe te hem e sakte dhe qarte, ne baze te statistikave... Mbas takimit te Enver Hoxhes " gju me gju " me dropullitet, ne 1993 asnhe miniritar nuk mbeti ne zonen e tyre, shkuan ne Greqi qe te gjithe. Kthehen ndonjehere te na kujtojne " gju me gju" me shqiptaret.... Greqia 70% te PBB e ja nga turizmi me te gjithe aspektet e tij: 1 Arkeologjik; 2 bregdetar;3kulinar: 4 artistik etj. Qe Shqiperia te jete ne konkurrence per turizem i thone qe te zbrese nga buxheti i Greqise ( edhe ne nuk biem me poshte per nga Arkeologjia dhe Historia e pasur), 24% te vleres...Pra ju e kuptoni..Kapitalizmi eshte i eger dhe konkurrenca nuk te fal...Fiton ai qe eshte me ...shkerdhate. Te me falni per fjalen, por derisa gjendet ne fjalor duhet ta perdorim!!!

                  Lini një Përgjigje