FLASH
Shkruar nga Mark Almond
Uashingtoni mund të shpresojë se sulmet ajrore dhe forca dërrmuese do ta gjunjëzojnë Teheranin. Por historia sugjeron se luftërat mes demokracive dhe regjimeve ideologjike rrallëherë përfundojnë kaq pastër…
Skenat apokaliptike të kapura nga kamerat e makinave, ndërsa shoferët në Teheran dëshmonin dhe pastaj përpiqeshin t’u shpëtonin pasojave të sulmeve ajrore amerikane dhe izraelite mbi infrastrukturën e naftës në kryeqytetin iranian, do të mbeten të gdhendura në kujtesën e njerëzve, si atje, ashtu edhe në mbarë botën.
Natyra e tmerrshme e regjimit iranian nuk duhet të na verbojë përballë kostove civile të sulmeve ajrore me precizitet të lartë. Lufta nuk është një video-lojë, edhe nëse Donald Trump po sillet sikur të ishte e tillë.
Përshkallëzimi i fundit i luftës ajrore mbi Iran - që po shtrihet nga objektivat ushtarakë te paralizimi i qëllimshëm i ekonomisë civile - po kryhet nga dy demokraci. Tashmë synimi nuk është vetëm gjymtimi i forcave të armatosura të regjimit, por edhe i makinerisë paramilitare përmes së cilës ai ushtron agresionin jashtë vendit dhe shtypjen brenda tij.
Winston Churchill tha dikur: “Demokracia është më hakmarrëse se qeveritë. Luftërat e popujve do të jenë më të tmerrshme se ato të mbretërve”. Joseph Goebbels bëri thirrje për “luftë totale”, por ishte forca ajrore britanike (RAF) ajo që e vuri atë në zbatim.
Ajatollahët mund të thërrasin “Vdekje Amerikës dhe Izraelit!”, por janë demokracitë ato që kanë zhvilluar armë shkatërrimi shumë më të fuqishme. Dhe meqenëse udhëheqësit e tyre janë të zgjedhur, shpeshherë ata i përdorin ato me atë vetëdrejtësinë e tmerrshme që vjen nga besimi se qëllimet e tyre duhet të jenë medoemos të mira.
Aspirata për të sjellë demokraci dhe liri në Iran nuk është një dëshirë e ligë. Megjithatë, liria e lëshuar nga një bombardues B-1 rrallëherë është një dhuratë e mirëpritur. Amerikanëve u pëlqen të thonë se pas vitit 1945, pushtimi aleat ushqeu demokracinë në Gjermaninë Perëndimore dhe Japoni.
Kjo është e vërtetë, por është gjithashtu jashtë teme, sepse Gjermania naziste dhe Japonia perandorake kishin sulmuar SHBA-në dhe popujt e tyre e pranuan se agresioni i regjimeve të tyre u kishte sjellë një disfatë katastrofike.
Të sulmuarit nga një demokraci e armatosur me qëllimet më të mira dhe armët më të këqija nuk ka më shumë gjasa që të nxisë një kryengritje në rrugët e Teheranit sesa pushtimi i Iranit nga Sadam Huseini 18 muaj pas themelimit të Republikës Islamike.
Historia e hershme e regjimit është shumë udhëzuese. Në janar 1980, Republika e re Islamike u trondit nga opozita pas trazirave të vitit 1979. Arratisja e Shahut nuk solli një tranzicion të qetë drejt autokracisë së Khomeinit. Përkundrazi, ishte pushtimi irakian ai që i bashkoi iranianët rreth tij dhe i lejoi mullahët të shtypnin brutalisht disidencën në emër të mbijetesës kombëtare.
Ka të ngjarë që Donald Trump të ketë besuar se regjimi i Iranit do të mbetet i tmerruar nga humbja e Udhëheqësit Suprem dhe e shumë bashkëpunëtorëve të tij të ngushtë në çastet e para të luftës, dhe se rezistenca do të shtypej e do të cilësohej e kotë.
Por, edhe në opsionin “autopilot”, Gardat Revolucionare të Iranit nisën kundërsulmin e tyre, duke goditur jo vetëm interesat amerikane, por edhe aleatët e Gjirit, prej të cilëve Perëndimi varet për energji.
Rritja e çmimeve të energjisë, siç ndodhi pas fillimit të pushtimit të Ukrainës nga Rusia 4 vjet më parë, është diçka pozitive për ekonominë amerikane. Metoda e re e nxjerrjes së naftës e ka bërë SHBA-në një eksportues energjie.
Por pasojat globale mund të jenë të thella. Ndikimi i sanksioneve mbi eksportet ruse mund të duket i papërfillshëm përballë efekteve të kombinuara të sulmeve SHBA-Izrael mbi sektorin energjetik të Iranit, sulmeve të tij me dronë ndaj fqinjëve në Gji dhe mbylljes së Ngushticës së Hormuzit për trafikun e cisternave.
Aleatët e Amerikës, nga Europa në Lindjen e Largët, tashmë pas një jave lufte po e ndjejnë dhimbjen ekonomike. Uashingtoni duket se ka pritur që sulmet spektakolare ajrore amerikane dhe izraelite do ta bënin Iranin të dorëzohej.
Ajo për të cilën duket se nuk ka menduar është vullneti i Iranit për të sakrifikuar marrëdhëniet me shtetet e Gjirit, me qëllim që të shtrëngojë ekonomitë perëndimore (jashtë SHBA-së) për të kërkuar një paqe kompromisi.
Donald Trump ka bërë thirrje për “dorëzim pa kushte” të Iranit dhe e ka etiketuar si të papranueshëm Ajatollahun e ri, Mojtaba Khamenei. Megjithatë, ai duket ngurrues për të bërë atë që bëri SHBA-ja në vitin 1945 për të siguruar dorëzimin pa kushte: pushtimin e territorit të armikut.
Sepse të dërgosh këmbësorinë në terren do të thotë arkivole të shumtë me trupa ushtarësh.
Në një vit zgjedhor, një konflikt i zgjatur mund të nënkuptojë katastrofë politike për Partinë Republikane. Siç e di shumë mirë Trumpi, amerikanët e duan fituesin.
Kjo është arsyeja pse ai vazhdimisht e portretizon veten si të tillë, ndërsa i etiketon si “humbës” kundërshtarët e tij, brenda dhe jashtë vendit. Por nëse regjimi në Teheran arrin të mbahet pavarësisht humbjeve masive - siç bëri gjatë luftës brutale të viteve 1980 - atëherë kostot politike mund të rriten shpejt.
Një elektorat i frustruar, barra e një “lufte të pafundme” që Trump dikur u zotua se nuk do ta niste kurrë, dhe një ngadalësim ekonomik midis aleatëve perëndimorë që reduktojnë importet nga SHBA, mund të kthehen kundër Uashingtonit.
Shpallja e fitores dhe trumbetimi i dëmit të shkaktuar Iranit mund të rezultojë shumë më i vështirë sesa e imagjinojnë disa mbështetës të Trumpit. Si Irani, ashtu edhe Izraeli kanë arsye për ta vazhduar luftën.
Irani do të kërkojë përfundimin e sulmeve ajrore izraelite dhe amerikane. Izraeli do t’i frikësohet dhënies së kohës armikut të tij më të paepur për t’u rindërtuar për raundin tjetër të konfliktit, ku mbështetja amerikane mund të mos jetë e garantuar.
Ndryshe nga Lufta e Dytë Botërore, kjo nuk është çështje për jetë a vdekje për Amerikën. Por është një luftë ekzistenciale për mullahët. Tani pyetja është nëse ata mund të imitojnë Vietnamin e Veriut: të mbijetojnë nga bombardimet amerikane dhe të konsumojnë vullnetin amerikan për të vazhduar angazhimin në një luftë shumë larg tyre.
Churchill paralajmëroi dikur se lufta është natyrshëm e paparashikueshme. Donald Trump mund t’i ndërrojë skenarët, por ai nuk mund t’i kontrollojë dot ngjarjet./Pamfleti nga “The Independent”
Lini një Përgjigje