FLASH
Shkruar nga Afrim Imaj 
In contrast to the official version according to which Agron Dauti blew himself up with dynamite in the depths of the gallery, there is talk that he was destroyed by others. Some even attribute the crime to both security officers and the people who tried to criminalize his father when he was Minister of the Interior...
Part Two ... Continued from Part One
It was January 1989 when Agron Dauti, the son of former Interior Minister Kadri Azbiu, passed away. The news was first heard by his family members living in exile in Kurbnesh. Then the tragedy would become known to his wider circle of friends. Initially, there would be shock over the unexpected event, then interest in the circumstances in which the son of the former minister who had been shot had been killed. The injury would transcend the boundaries of the house in the mountains and would conquer a wide public opinion. Many who had known and admired the footballer of the early 80s would be shocked by the tragic news, unable to go further into the predetermined fate of the family destined to suffer as part of the "enemy of the party and the people". Pain would give way to silence and everything about the murder of the 30-year-old boy would be destined for all sorts of conjectures. And Agron Dauti would go to his eternal home in the presence of four or five relatives and some crazy person who had dared to say goodbye to his close friend.
Years have passed since her painful death, somewhere in the vicinity of distant Kurbnesh. The circumstances of the martyrdom of the young man who loved life and sports so much, have remained unsolved to this day. The dilemma: "Did they kill him, or did he kill himself?" continues to dominate the sensibilities of all those who knew him and worked with him. In contrast to the official version according to which Agron Dauti blew himself up with dynamite in the depths of the gallery under conditions of a nervous breakdown, there are dozens of other opinions that speak of annihilation by others. There are even conjectures that address the crime both to security officers and to the people who tried to criminalize his father when he was Minister of the Interior. However, the mystery of the dilemma continues to hurt the peace of the man who passed away when he was still in the prime of life...
Petrit Hazbiu and his brother's wounded peace
Petrit Hazbiu, Agron's brother, has recently become known in Tirana with his studio somewhere on "Myslym Shyri" street where he projects the realities of tomorrow's Albanian cities. The good name he has created as an architect keeps him busy on projects for hours. However, when you knock on his office and ask him for something about Agron, he breaks away from his work a little, is overcome with excitement and starts telling about what he has experienced from living with him not only as a brother, but also as a good friend. He has a bit of a hard time and sometimes tries to hide the tears that are flowing behind the dark lenses of his glasses. Then there comes a moment when the conversation stops as if on command. It is precisely the moment when you ask him to tell you something from what he remembers of his brother's murder and its circumstances. There Petrit is ready to break the "verbal contract" and pulls himself together as if you have caused something shocking. As he asks for the reasons for this reaction, he returns with a special courtesy and in a few words naturally convinces you of what he says. "Agron left before he was 30 years old. He left young, full of dreams and love. We don't want to hurt the peace where he is! More than anything, we have a family pact, a spiritual decision." With these few words, the brother of the prominent Dynamo player who is no longer alive, has closed any space for you to mess up Agron's murder. Furthermore, he wants to address you to his friends, with whom he was close until the last day. And right there, he mentions the names of Viktor Gjikola, Luigj Gjini, Gjergj Luca, Nue Gjikola, Shpresa Pepkola...
However, Petriti is firmly convinced that his brother is interesting with his life, his vitality, and his youth, which had a special brilliance.
Viktor Gjikola and the contours of a mysterious murder
Viktor Gjikola, ish minatori i dikurshëm i Kurbneshit, tashmë në pesion ka shumë kujtime për Agron Dautin. Për tek ai të adreson i vëllai i Agronit, që e veçon shoqërinë me të, sidomos gjatë periudhës kur punonin të tre në sektorët e vështirë të galerive të nëntokës. Ishte koha kur Viktori për çështje biografie do të mbetej poet i ndaluar, ashtu sikundër do të mbetej i burgosur talenti i Agronit për futbollin. Kjo ishte një arsye më shumë që i bashkonte në ato vite të vështira. Në bisedën me të të bën përshtypje një lloj detyrimi që ndjen për të rrëfyer të pathënat e vërteta, siç shpjegohet ai për djalin e shkëlqyer që mbriti nga Tirana në Kurbnesh dhe u bë miku i minatorëve dhe banorëve të tjerë të zonës. “Ishte njeri i shkëlqyer, i dashur, i afrueshëm, këmbëngulës dhe gjithmonë energjik, pavarësisht kushteve të jashtëzakonshme në të cilat jetonte”, shprehet përmbledhtazi Viktori që siç thotë e ka patur nga shokët më të mirë që ka njohur. Në këtë linjë me konsiderata e mbresa nga miqësia me Agronin, të cilat i ka ngulitur në kujtesë, Viktori vazhdon gjatë tregimin e tij. Madje diku këmbëngul për ta dëgjuar me vëmendje. Është një çast ku ai kujton dobësinë e Agronit për nënë Hedon, e cila ishte e sëmurë, me probleme serioze nga zemra. “Hedua për të ishte perëndia”, cilëson miku i ditëve të vështira i familjes Hazbiu, pa harruar të përmendë dashurinë e veçantë të Agronit për nipërit e mbesat që u detyruan për arësye politike të rriteshin jetim me prindër gjallë. Po rrëfimi i tij, ngec pikërisht kur biseda vjen te çasi fatal i janarit 89. Për Viktorin, njeriun e lidhur ngushtë me familjen Hazbiu, dilema “Vrau veten apo e vranë?!” është një mëdyshje që anon më shumë nga kjo e dyta. Megjithatë ai e vlerëson jo shumë të rëndësishëm këtë fakt, pasi cilado të ketë qenë mënyra e vrasjes së tij, tragjedia ishte produkt i sistemit antinjerëzor me emërtimin komunist. Nuk është ndodhur në ato çaste në vendin e ngjarjes dhe gjithmonë ka dyshuar në versionin e një vetëvrasjeje. Madje as tani pas 17 vjetësh nuk e beson që ai miku i tij të arrinte deri këtu. Këtë bindje e mbështet në argumente, që siç thotë, janë të patjetërsueshme. Dhe fillon ti rreshtojë në mënyrën e vet...
“E para, Agroni ishte një djalë me kurajë që edhe në kushtet më tronditëse, dinte të delte mbi to. E dyta, jemi në vitin 89 kur ishte konturuar pak a shumë tjetërsimi i sistemit dhe këtë Agroni e ndiqte me shumë vëmendje dhe shpresa. Nga ana tjetër, të gjithë ne që i kemi njohur marrëdhëniet e tyre familiare gjatë kohës së internimit, mbajmë mend kurajën që rrezatonte Agroni tek të tjerët. Dhe më kryesorja, ai ishte një njeri që e përbuzte aktin e vetëvrasjes në çdo lloj rrethane, madje shpesh kur qëllonte biseda për raste të kësaj natyre, ai e quante një lloj krimi.” Interesimit për të shkuar tek e vërteta, Viktor Gjikola i përgjigjet me shpjegimet që mund të ofrojnë njerëzit që kanë qenë atë ditë pranë Agronit. Këtu, me sa i kujtohet atij, mund të ndihmojë Shpresa Koleka (Pepkola) një nga ekonomistet e ish minierës që ka marrë vesh e para lajmin për vrasjen e tij. Për më tej, sipas mikut të ish futbollistit të martirizuar në minierë mund të ofrojë informacion ish drejtori i minierës Ndue Marku që duhet të ketë marrë vesh pa tjetër kushtet në të cilat ndodhi ngjarja makabre atë mbrëmje janari të vitit 89...
Shpresa Pepkola dhe tronditja e çasteve të para
Ajo ka qenë në zyrë në momentin e shpërthimit që mori jetën e Agron Dautit. Ka qënë nga të parat që është njohur me lajmin tragjik për vdekjen e tij. “Aksident në galeri, është vrarë Agron Dauti!”, kujton ajo thirrjen e një minatori të ri i cili sa kishte dalë nga hyrja e minierës që ishte afër zyrës së saj. “Ua, Goni, djali i Kadri Hazbiut!”, kujton Shpresa tronditjen dhe habinë e shoqeve të saj ato momente. Më tej tregimi i saj ka të bëjë me përjetimet e para pas ngjarjes fatale. “Ato momente të gjithë përmendnin vetëm fjalën aksident, shton Shpresa. Kështu flitej shpesh në raste të kësaj natyre. Fjalën aksident e dëgjova edhe gjatë një raportimi që u bë në telefon pak minuta më vonë. Vazhduan kështu çaste të tëra. Dikush u porosit për të lajmëruar Petritin, të vëllain që atë ditë ishte turn tjetër. Pastaj u dukën dritat e një gazi të Degës së punëve të Brendshme. Pas kësaj thanë se në galerinë ku kishte ndodhur shpërthimi ishin futur ekspertët. Ndërkohë kishte rënë nata. U larguam nga puna me dhimbjen që kishte shkaktuar vdekja aksidentale e Agronit. Të pakën deri në kohën që ishim aty e dinim se kishim të bënim me një aksident. Vetëm të nesërmen do të dëgjonim në zyrat e ndërmarrjes se ajo kishte qënë një vetëvrasje (!)” Teksa i kthehet kësaj retrospektive të dhimbshme Shpresa Pepkola, vajza nga Bregu që e ka kaluar rininë e saj në këto vise të largëta, të shpalos dyshimet e para që ka ndjerë në ndryshmin e cilësimit të ngjarjes nga aksident, në vetëvrasje. Ndërsa të rekomandon një takim me ish drejtorin e minierës të asaj periudhe, ka dëshirë të të jap edhe konsideratat e saj për Agronin, që siç e mban mend ajo, ka qënë një djalë i kulturuar, i sinqertë dhe shumë fisnik, pavarësisht kushteve teje të vështira në të cilat jetonte. “Një djalë i tillë, me një kurajë të spikatur nuk mund të arrinte kurrë në një akt të till fatal”, përmbledh ajo rrëfimin për njeriun që ka humbur jetën në minierë një ditë janari të vitit 89, në kapërcyellin e sistemeve politike në Shqipëri...
Drejtori Marku dhe “vetëvrasja” zyrtare
Ndue Marku ka qënë drejtor i minierës së Kurbneshit në kohën e tragjedisë së Agron Dautit. Është një tip i mbyllur dhe duket më serioz nga mosha që ka. Megjithatë bëhet shumë disponibël kur i kërkon diçka nga mbresat e tij për Agronin. “Ata ishin dy vëllezër që filluan punë me turne në minierë menjëherë sa mbritën në Kubnesh” tregon ai, “Të dy djem të qetë e të edukuar. U integruan me dinjitet në shoqërinë me minatorët dhe qysh në fillimet e punës fituan respektin e tyre.” Për ish drejtorin e Kurbneshit, fakti që ata nuk i kishin sjellë as shqetësimin më të vogël, madje ishin ndër punëtorët që tejkalonin vazhdimisht normën, ishte diçka domethënëse, pavarësisht “lëndës” që kërkonin fshehtas punonjësit e sigurimit për çdo detaj të jetës së tyre si dy nga fëmijët e “armikut të partisë e të popullit”. Më tej Ndue Marku ndjehet disi ngushtë kur i kërkon të dish diçka nga perceptimi i tij për ngjarjen tragjike të janarit 89. Rrëfimi i tij herë pas here merr profilin e një ndodhie që e ka mësuar nga të tjerët...
“Mbrëmjen që ka ndodhur ngjarja unë isha në shtëpi në Rrëshen. E kam marrë vesh në mëngjes. Në orën 3 pasmesnate trokiti në derë një nga policët e qytetit dhe më tha se ishte vrarë djali i Kadri Hazbiut. U gjenda në zyrë aty nga ora 7. Aty gjeta dhjetra hetues e policë dhe një dysinë ekspertësh që kishin mbritur nga Preokuria e Përgjithshme. Në të gjitha rastet e kësaj natyre ngjarjet ishin mjaftuar me ekspertizën e specialistëve të rrethit. Këtë herë porosia me sa dukej ishte dhënë për të tejkaluar profesionalizmin dhe besueshmërinë e tyre. Kjo ndoshta për nga specifika e emrit të viktimës. Me përfundimet e tyre u njoha sa mbrita. Bëhej fjalë për vetëvrasje në kushtet e një tronditjeje psikike. Më shumë se kaq, unë drejtori i minierës nuk mund të zbardhja version tjetër. Aty për aty dhashë urdhër për të marrë masat e nevojshme për të ndihmuar me aq sa kishim mundësi familjen. Ndërkaq, i pari që më trokiti në zyrë ishte i vëllai i Agronit, Petriti, i cili kishte me vete rrobat me të cilat do të vishte trupin e viktimës që atë moment e kishim sistemuar në një nga zyrat e minierës. Pasi e ngushëllova dhe i shpjegova rrethanat që kishin zbardhur ekspertët, dëgjova vetëm një reagim nga goja e tij: “Zoti drejtor, vëllai im nuk mund ta bënte kurrë këtë, madje ai me shpirtin që kishte nuk mund të therte as një pulë!”. E shoqërova për te trupi i të vëllait dhe komunikova me përgjegjësin e komunales për ceremoninë mortore...”
This is how the director of the Kurbnesh mine remembers the day of the event of January 28, 1989. He refers to the official expertise for everything, which more than an accident, he considers suicide. However, the director, beyond his official position, is a man who cannot trust papers for everything. "I was also tormented by the doubts that were heard under my breath at the time," he adds in good faith. I have even done a kind of private investigation, turning to people who were witnesses to the event. But so far I have not found any strong argument to rule out suicide..." The last person he met just a short time ago was Geg Lufi (Shkurti), who was in the gallery with Agron in the last moments...
Dervish Hatixhe's nephew, Agron Dauti's friend
While many of the children of former communist leaders had difficulty socializing with their college friends, Agron felt comfortable in the company of ordinary people. Highlighting this special trait of his, Mujo Targaj tells about one of Agron's close friends. Shkëlqim Skifteri, also known as the grandson of the dervish Hatixhe, would naturally fit into the company of the minister's son. If the profession of a simple worker did not connect them, many other things would become common preoccupations in their special company. "Often after training or various matches," says Mujua, Goni would throw his sports bag on his shoulder and run on his bicycle to the Dibrani neighborhood. Many times he would even sleep in the ground-floor house, appreciating the nobility of its owners. "The price for Goni had become a second brother..." Targaj further recalls the rebellion of Goni's friend after the latter's internment in Kurbnesh. Many times he would run after alcohol and would express in bars the madness of Enver with Kadri Hazbiu's family. This would also cost him some prison time, adds the former "Dinamo" footballer who really liked this interesting value of Goni's character./ Pamphlet
Lini një Përgjigje