FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Precisely after 2019, with the reduction in creditable VAT (from 20% to 6%) from 2020, the Albanian consumer has purchased milk and dairy products more expensively than European and Balkan citizens.
In 2005, dairy product prices in Albania were 88.6% of the European Union average (EU countries average=100) according to Eurostat data.
This shows that at that time, dairy products in Albania were cheaper than in most EU countries. A product that cost 100 lek in Europe was purchased in Albania for 88.6 lek. Eurostat calculates the index according to purchasing power parity.
In 2000, after changes to the VAT scheme, prices in Albania began to exceed the European average, reaching 104.9%, or 4.9% more expensive than the European average.
Dairy prices have continuously increased, reaching 131.5% of the EU average in 2024. This means that for 2024, prices for milk, cheese and eggs in Albania are 31.5% higher than the European average.
According to Eurostat's ranking, Albania is the fourth in Europe for the most expensive prices of the "milk, cheese and eggs" indicator, after Ireland (171.7%), Switzerland (147.2%), Norway (132%).
In 2024, Albania ranks at the top of the countries with the highest dairy prices in the region, surpassing countries such as Greece (130.5%), Bulgaria (125.7%), Montenegro (96.7%), and Kosovo with 98.6 (Data for Kosovo is for 2022).
Moreover, prices in Albania are higher even than in some countries with more developed economies such as Italy (105%) and Austria (102.8%).
In Europe, the cheapest dairy prices are in Slovakia (86% of the EU average), Poland (89.8%) and North Macedonia (91.2%).
Why in North Macedonia, dairy is among the cheapest in Europe
Unlike Albania, in North Macedonia, the dairy producer subsidy scheme financially supports farmers in two ways, both for the number of cows and for the milk produced.
For 2025, the scheme includes payments for each liter of milk delivered, for each cow kept on the farm, as well as a subsidy for female calves. Specifically, farmers receive 9.7 euro cents for each liter of milk produced.
If the farmer produces, for example, 6,000 liters per year, this translates into subsidies of 583 euros.
For cows, the scheme also provides for the payment of 130 euros per head. In mountainous areas or with more difficult production conditions, a 15% bonus is added to these payments.
Also, to encourage herd regeneration and increase production capacities, subsidies are also applied for farmer calves.
The subsidy amount is 48.7 euros per head.
Në Shqipëri fermerët e fermave të lopëve përfitojnë vetëm një subvencion prej 10,000 lekë apo 95 euro për krerë lopë, si dhe dhënien e naftës falas për tokat e mbjella, por që nuk arrijnë të adresojnë problematikën me rritjen e kostos prodhuese të qumështit.
Për ekspertët e bujqësisë vlerësohet se politikat mbështetëse të subvencioneve që aplikon Maqedonia e Veriut janë më gjithëpërfshirëse dhe të lidhur direkt me prodhimin e qumështit, ndërsa Shqipëria ka ende një model të kufizuar subvencionesh.
Skemë për kompensimi 10% të TVSh-së te fermeri, gati projektligji
Pas përfundimit të aksionit të nisur për kontrollin e tregtimit me faturë të produkteve blegtorale prej fermerit drejt përpunuesve dhe grumbulluesve qeveria po synon të rikthejë skemën e kompensimit të TVSH-së për fermerët.
“Monitor” mëson se qeveria ka gati projektligjin për rimbursimin e TVSh-së te fermeri. Masa e propozuar e kompensimit do të jetë 10%.
Projektligji pritet të miratohet dhe të zbatohet vitin e ardhshëm, si pjesë e një reforme më të gjerë për formalizimin e zinxhirit agroushqimor dhe uljen e kostove për prodhuesit vendas.
Deri tani, në rang vendi, rezultojnë të regjistruar 100 mijë fermerë të pajisur me NIPT që kanë të drejtë të shesin te përpunuesi, grumbulluesi apo supermaketet produktet e veta, pa faturë TVSH-je, por nëpërmjet autofaturës që plotësohet prej blerësit.
Pas heqjes së skemës së TVSH-së së rimbursueshme që përfitohej nga përpunuesit, kurse fermeri përfitonte tregtimin e produkteve me çmim të leverdishëm, u rrit kostoja e prodhimit, sepse TVSH-ja e paguar nuk kreditohet më dhe bëhet pjesë e kostos së lëndës së parë.
Deri në vitin 2017, rimbursimi i TVSH-së për përpunuesit ishte 20%, çka do të thotë se p.sh,. për çdo blerje të qumështit me faturë tatimore nga fermeri, përpunuesi mund të kreditonte këtë vlerë në TVSH-në e zbritshme.
Kjo skemë e bënte ekonomikisht të leverdishme blerjen edhe me çmim të lartë për fermerin dhe siguronte marzh të qëndrueshëm fitimi për industrinë.
Nga viti 2019 deri në vitin 2022, skema ndryshoi. TVSH-ja në blerje (nga fermerët) u ul në 6%. Ndërsa TVSH-ja në shitje e produkteve të bulmetit mbeti 20%. Kjo krijoi pabarazi fiskale, pasi industria paguante më shumë në dalje sesa kreditonte në hyrje.
Skema e TVSH-së së kreditueshme u hoq plotësisht në vitin 2022, duke vendosur 0% TVSH të zbritshme për blerjet e qumështit nga fermerët.
Shoqata e Industrisë së Përpunuesve të Qumështit propozoi që skema të harmonizohej me praktikat e rajonit, ku TVSH-ja e blerjes dhe e shitjes të unifikohej në 6% ose 9%, për të shmangur pabarazitë tatimore.
Skema e vjetër të zëvendësohej me një mekanizëm neutral fiskal, jo penalizues për përpunuesin. Ky propozim nuk u pranua nga Ministria e Financave në buxhetin e vitit 2022.
Në vend të rimbursimit të TVSH-së, qeveria aplikoi subvencione direkte deri në 10,000 lekë për krerë bagëtie/lopë për fermerët.
At the time, processors stressed that the subsidy scheme would not have a direct effect on reducing the cost of raw materials for the industry.
It does not guarantee formalization, because it is not linked to the real volume of milk sold.
Unlike the region, where subsidies are given per liter of milk produced and delivered, Albania lacks this logic oriented towards formalized production./Monitor
Lini një Përgjigje