FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Cili bllok politik shqiptar VMRO-DPMNE do të formojë qeverinë? A do ta bëjnë Fronti Europian dhe VLEN në varësi të ndryshimeve kushtetuese formimin e qeverisë, siç e kishin premtuar duke nënshkruar një deklaratë të mëparshme? A ka gjasa që zgjedhjet parlamentare të mbahen sërish në vend nëse VMRO-DPMNE nuk arrin të formojë qeveri?
Ndikimi i Rusisë në Maqedoninë e Veriut ishte tema kryesore e fushatës për zgjedhjet presidenciale dhe parlamentare. Raundi i parë i zgjedhjeve presidenciale u mbajt më 24 prill, ndërsa raundi i dytë do të mbahet më 8 maj së bashku me zgjedhjet e rregullta parlamentare.
Në balotazh kaluan dy kandidatët me më shumë vota: Gordana Siljanovska – Dafkova nga VMRO-DPMNE, e cila mori pothuajse 360.000 vota dhe presidenti aktual Stevo Pendarovski, i cili kërkon një mandat të dytë si kandidat nga LSDM, i cili mori 180.000 vota. Epërsia e madhe e Siljanovska-Dafkovës paralajmëron një fitore të sigurt, jo vetëm për të si presidente e ardhshme, por edhe për VMRO-DPMNE-në si parti opozitare kundër LSDM, e cila mban pushtetin qendror në Shkup që nga viti 2017.
Pesë kandidatë përfunduan garën në vendin e dytë raundi, duke përfshirë Bujar Osmanin nga Fronti Evropian dhe Arben Taravarin nga koalicioni opozitar shqiptar VLEN. Ndërkohë, tre kandidatët e tjerë nuk e kanë fshehur simpatinë e tyre ndaj Rusisë dhe Kinës dhe asnjëherë nuk e kanë dënuar agresionin rus në Ukrainë. Bëhet fjalë për Biljana Vankovska nga LEVICA, Stevçe Jakimovski nga GROM dhe Maksim Dimitrievski nga ZNAM, të cilët madje arritën të fitojnë rreth 15 për qind të votave.
Osmani dhe Taravari e kanë fokusuar fushatën e tyre në pasojat e ndikimit rus në Maqedoninë e Veriut, duke akuzuar njëri-tjetrin se po hedhin bazat që Rusia të ketë një ndikim kaq të madh në vend. Edhe slogani i Osmanit ishte “Jo Rusisë, po Evropës”. Osmani theksoi pozicionin e tij si Ministër i Jashtëm i Maqedonisë së Veriut, vend që është anëtar i NATO-s nga viti 2020 dhe tha se kishte informacione se Federata Ruse kishte një ndikim të madh te disa kandidatë për president dhe se pritej të ndikonte në rezultatin e zgjedhjet parlamentare.
Nga ana tjetër, Taravari akuzoi se me mbështetjen e “Ballkanit të Hapur” nga qeveria në Shkup, ishte krijuar më shumë hapësirë për ndikimin e Rusisë, të cilën e kishte arritur përmes Serbisë.
Megjithatë, për kandidatët shqiptarë, zgjedhjet presidenciale ishin vetëm një matës për zgjedhjet parlamentare. Fokusi i partive politike është te zgjedhjet parlamentare, pasi këtu buron pushteti real – legjislativ dhe ekzekutiv. Megjithatë, presidenti është një pozicion ceremonial pa shumë ndikim në zhvillimin apo zbatimin e politikave.
Kjo është arsyeja pse nuk është aq tërheqëse as për partitë dhe as për votuesit. Rastësisht, raundi i dytë i votimit është caktuar për ditën e zgjedhjeve shtetërore për të përmbushur pragun ligjor prej 40 për qind të pjesëmarrjes në votime që zgjedhja e presidentit të jetë e vlefshme.
Rusia dhe Kina vazhdojnë të jenë në fokus të fushatës. Drejtori i shërbimit sekret Erold Musliu, një institucion që vepron nën ombrellën e presidentit Pendarovski, pohoi se Rusia dhe Kina po punojnë për të ndikuar seriozisht në rezultatin e zgjedhjeve parlamentare. Ai aludoi për partinë LEVICA dhe portalin e saj, të cilat po promovojnë tërheqjen nga NATO dhe anëtarësimin në shtetet BRICS si një alternativë ndaj BE-së.
Partitë politike shqiptare të organizuara në dy blloqe – Fronti Europian dhe VLEN – e lidhin ndikimin rus me votimin për amendamentet kushtetuese për përfshirjen e bullgarëve etnikë në preambulë, sipas propozimit francez të vitit 2022. Ky dokument heqja e vetos bullgare është tashmë një parakusht që vendi të vazhdojë procesin e negociatave për anëtarësimin në BE.
Refuzimi i VMRO-DPMNE-së për t'i mbështetur këto ndryshime ka sjellë disa akuza ndaj saj se kjo parti në mënyrë indirekte po punon për Rusinë në këtë mënyrë. Vonesa e fillimit të negociatave, e shoqëruar me tonet etnonacionaliste të përdorura nga kjo parti në fjalorin e saj publik, ka çuar në një mbështetje historikisht më të ulët për procesin e integrimit në BE. Në fakt, disa sondazhe tregojnë se pothuajse gjysma e maqedonasve etnikë besojnë se është koha për të kërkuar një alternativë ndaj integrimit evropian.
Tashmë nuk ka dyshim se VMRO-DPMNE do të fitojë zgjedhjet parlamentare të 8 majit. Kjo parti ka deklaruar se e sheh koalicionin opozitar shqiptar VLEN si partner në qeverinë e ardhshme. Fronti Evropian i udhëhequr nga BDI-ja e Ali Ahmetit fitoi zgjedhjet presidenciale kundër VLEN-it me një diferencë prej gati 40 mijë votash. Ky koalicion tani pret të fitojë zgjedhjet parlamentare dhe të përfaqësojë shqiptarët në qeveri.
Nëse VMRO-DPMNE, si fitues i mundshëm i zgjedhjeve, kalon frontin evropian si fitues i zgjedhjeve te shqiptarët, situata mund të tensionohet dhe marrëdhëniet ndëretnike mund të përkeqësohen. Maqedonia e Veriut nuk e ka rregulluar ligjërisht çështjen e pjesëmarrjes së partisë fituese në pushtet te shqiptarët, por deri më tani një praktikë e tillë është krijuar për shkak të stabilitetit që krijon.
Nëse rezultati i zgjedhjeve është mjaft i qartë, koha pas zgjedhjeve mbetet plot pikëpyetje. Cili bllok politik shqiptar VMRO-DPMNE do të formojë qeverinë? A do ta bëjnë Fronti Europian dhe VLEN në varësi të ndryshimeve kushtetuese formimin e qeverisë, siç e kishin premtuar duke nënshkruar një deklaratë të mëparshme?
A ka gjasa që zgjedhjet parlamentare të mbahen sërish në vend nëse VMRO-DPMNE nuk arrin të formojë qeveri? Të gjitha këto dilema rikthejnë mjegullën e pasigurisë në Maqedoninë e Veriut, tensionojnë marrëdhëniet ndëretnike, rrisin nivelin e euroskepticizmit dhe kështu rrisin mundësitë e një ndikimi më të fortë të Rusisë dhe Kinës. Një situatë e tillë e pasigurisë gjeostrategjike do të sillte përsëri krizën e vitit 2016, kur Shkupi mezi u çlirua nga përqafimi i Moskës dhe u bë anëtari i 30-të i NATO-s./Përshtati “Pamfleti” nga “The Geopost”
Lini një Përgjigje