FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Shefi i NATO-s e ka hedhur poshtë me kujdes mundësinë e ‘mbijetesës’ pa mbështetjen e SHBA-së, por në epokën e Trump, argumentet për autonomi po rriten...
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ishte i qartë dhe i drejtpërdrejtë gjatë takimit këtë javë me deputetët e Parlamentit Europian në Bruksel: “Nëse dikush mendon se Bashkimi Europian, ose Europa në tërësi, mund të mbrohet pa SHBA-të, vazhdoni të ëndërroni. Nuk mundeni. As ne nuk mundemi.”
Ai paralajmëroi gjithashtu se nëse Europa dëshiron të zëvendësojë parandalimin bërthamor amerikan, shpenzimet aktuale mbrojtëse duhet të dyfishohen, një sfidë e madhe që ai përshkroi me ironi: “Pra, suksese!”
Komentet e tij irrituan disa eurodeputetë. Ish-kryeministri holandez, i njohur për stilin e tij të drejtpërdrejtë dhe për momentet komike kur e quajti Donald Trump “Babai”, kishte shqetësuar më parë disa deputetë me mbrojtjen e interesave të presidentit amerikan në Arktik.
Ministri francez i Jashtëm, Jean-Noël Barrot, reagoi më vonë: “Evropianët mund dhe duhet të marrin vetë përgjegjësinë për sigurinë e tyre. Edhe SHBA-të pajtohen. Kjo është shtylla europiane e NATO-s.”
Ndërsa ministri spanjoll i Jashtëm, José Manuel Albares, propozoi një qasje më ambicioze: “Duhet të shkojmë drejt një ushtrie europiane,” duke theksuar se Europa ka nevojë për të gjitha llojet e parandalimeve, ekonomike, politike dhe ushtarake, në duart e saj.
Megjithatë, një ushtri europiane ka ngritur gjithmonë më shumë pyetje sesa përgjigje: A do të jetë ushtri e BE-së, apo e gjithë Evropës? Një forcë e re nga Brukseli, apo një version i përforcuar i strukturave ekzistuese?
Sophia Besch, studiues e lartë në Carnegie Endowment for International Peace, vuri në dukje: “Për mbështetësit, është një objektiv vizionar, ndërsa për kritikët simbol i teprimit, dhe është aq i paqartë saqë kurrë nuk diskutojmë detajet.”
Pas tonit publik shpesh kontradiktor, ekziston konsensus që anëtarët europianë të NATO-s duhet të kontribuojnë më shumë. Kaja Kallas, kreu i politikës së jashtme të BE-së, tha këtë javë: “NATO duhet të bëhet më europiane për të ruajtur forcën e saj. Europa duhet të ngrihet. Asnjë fuqi e madhe në histori nuk ka deleguar mbijetesën dhe ka mbijetuar.”
Aleanca NATO ka premtuar vitin e kaluar të rrisë shpenzimet mbrojtëse në 5% të të ardhurave kombëtare deri më 2035. BE-ja, që përfshin 23 vende të NATO-s nga 27 anëtarë, ka nisur një plan shpenzimesh prej 800 miliardë eurosh. Por pas një periudhe të gjatë pasiviteti historik, a mund Europa të veprojë me vendosmëri?
Camille Grand, ish-zëvendës sekretar i përgjithshëm i NATO-s, tha për The Guardian: “Evropianët po ecin në drejtimin e duhur dhe mund ta bëjnë. Kjo kërkon një përpjekje të qëndrueshme disa vjeçare dhe blerjen e kapaciteteve të duhura për të zvogëluar varësinë nga SHBA.”
Sidoqoftë, aftësia e Evropës për të qëndruar e pavarur nuk ka një datë të saktë nisjeje. Grand tha: “Nuk mund të themi se më 1 janar 2030, evropianët do të jenë plotësisht autonomë.”
Por data ka rëndësi, sepse politikëbërësit, duke iu përgjigjur paralajmërimeve të shërbimeve të sigurisë për një sulm të mundshëm rus, thonë se Europa duhet të ketë një parandalim të besueshëm deri më 2030.
Nga pikëpamja e planifikuesve ushtarakë, 2030 është “nesër”, por Europa mund të arrijë përparim të rëndësishëm në kapacitete strategjike si inteligjenca, satelitët, raketat me rreze të gjatë, transporti ajror dhe mbrojtja balistike. Grand shtoi se kjo gjithashtu kërkon “bisedë të ndershme me SHBA-të” për të marrë disa kapacitete amerikane edhe pas 2030.
Megjithatë, kërcënimet e Trump për Greenlandin dhe qëndrimet e tij të paqëndrueshme ndaj Ukrainës kanë vënë në pikëpyetje angazhimin e Washingtonit në krizë.
Tobias Billström, ish-ministër i Jashtëm i Suedisë, që ndihmoi vendin e tij të hynte në NATO, mbetet i bindur se SHBA-të do të vijnë në ndihmë të Evropës në rast të aktivizimit të nenit 5 të mbrojtjes kolektive. Ai theksoi se SHBA përfitojnë nga NATO, veçanërisht nga vendndodhja dhe kapacitetet ushtarake të anëtarëve në Arktik si Finlanda, Suedia, Norvegjia dhe Islanda.
Billström, tani në Nordic Air Defence, një start-up që zhvillon interceptues dronësh me kosto të ulët, paralajmëron: “Pavarësisht rezultatit të luftës në Ukrainë, Rusia do të mbetet e revanshiste dhe e vendosur për veprime hibride. Ajo do të ketë nxitje shumë të qartë për të qenë agresive ndaj nesh në të ardhmen e parashikueshme.” /Përshtatur nga “The Guardian”
Lini një Përgjigje