FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Historiani i njohur paralajmëron se Shtetet e Bashkuara po rrëshqasin drejt një diktature të paprecedentë, duke braktisur rolin e tyre si garantues i rendit liberal botëror. Sipas tij, tërheqja amerikane do të detyrojë Evropën të riarmatoset me shpejtësi për t'u mbrojtur nga ambiciet e perandorive të reja si Rusia dhe Kina. Në këtë epokë të re shumëpolare, siguria globale rrezikon të kthehet në një gjendje kaosi që e bën Luftën e Ftohtë të duket si një lojë fëmijësh…
Robert Kagan, 67 vjeç, është një nga intelektualët më luftarakë në SHBA. Historiani dhe politogu i arsimuar në Yale dhe Harvard shkruante fjalimet e Sekretarit të Shtetit George Shultz të presidentit Ronald Reagan në vitet 1980 dhe më vonë këshilloi kandidatët republikanë për presidentë. Si një mbështetës i shquar i shkollës neokonservatore të mendimit, ai mbështeti ndërhyrjen në Irak, dhe u largua nga Partia Republikane në vitin 2016 në shenjë proteste kundër Trump. Sot ai është një bashkëpunëtor i lartë në Institutin Brookings në Uashington, DC. Kagan është i martuar me diplomaten Victoria Nuland, e cila shërbeu si Zëvendës Sekretare e Shtetit në administratën Biden.
Zoti Kagan, në librin tuaj “Ja se si vjen fashizmi në Amerikë”, ju shkruat gati 10 vjet më parë: “jo me çizme të larta dhe përshëndetje, por me një mashtrues televiziv, një miliarder të rremë, një egomaniak të librave shkollorë”. A iu desh milicia e ICE-së që vriste qytetarë amerikanë në Minneapolis për të bindur bashkatdhetarët tuaj se sa i rrezikshëm është në të vërtetë Trump?
Mjerisht, deri më sot shumë pak amerikanë e kanë kuptuar se çfarë po ndodh këtu. Disave u pëlqen ajo që po shohin, të tjerë e mohojnë atë që po ndodh, dhe të tjerë akoma mendojnë se nuk do të jetë dhe aq keq. Është një çmenduri. Kur sheh zhvillime të tilla diku tjetër, mendon: Pse nuk u ngritën në revoltë? Pse nuk ikën? Dhe tani po shohim, në vendin tonë, një vend të tërë që po bie nën diktaturë pothuajse pa rezistencë.
Ju parashikuat që në vitin 2023 se cili ishte qëllimi përfundimtar i Trump: diktatura. Por nuk thatë asgjë për diçka si ICE. A nuk mendonit se ai ishte i aftë të dhunonte qytetarët e tij?
Më duhet ta pranoj, që nuk e parashikova dot këtë lloj brutaliteti ushtarak në rrugë. Më mungonte imagjinata për të. Gjithsesi, vetëm njerëzit e zakonshëm po ngrihen kundër tij. Nuk e di pse shumë njerëz e kanë të vështirë ta kuptojnë që Trump dhe njerëzit pas tij - zëvendësshefi i tij i stafit Stephen Miller, kreu i Projektit 2025, Russell Vought - po përpiqen në mënyrë aktive të përmbysin demokracinë liberale. Ata po shkatërrojnë punën e themeluesve të shtetit tonë.
Në sytë tuaj, Donald Trump është një diktator?
Ai është sigurisht një diktator i mundshëm, dhe Shtetet e Bashkuara janë me siguri me një këmbë në diktaturë.
Ju dhatë alarmin me një ese të re botuar së fundmi në The Atlantic: “Amerikanët po hyjnë në botën më të rrezikshme që kanë njohur që nga Lufta e Dytë Botërore. Një botë që do ta bëjë Luftën e Ftohtë të duket si lojë fëmijësh dhe botën pas Luftës së Ftohtë si parajsë”. Mos e ekzagjeruat qëllimisht?
Jo, ky nuk është ekzagjerim. Ne kemi një qeveri që nuk dëshiron më të përmbushë rolin e Amerikës si garantuese e sigurisë globale. Për më tepër, administrata Trump është armiqësore ndaj idesë së liberalizmit dhe po përdor fuqinë e konsiderueshme të Shteteve të Bashkuara për të shkatërruar rendin botëror liberal që ka qenë i qëndrueshëm për 80 vjet. Në horizont po shfaqet një botë shumëpolare, e dominuar nga fuqitë e mëdha Rusia, Kina dhe Shtetet e Bashkuara.
Tani, Trump po rrezikon madje edhe zemrën e këtyre aleancave: NATO-n…
Dhe Evropa do të mbetet e pambrojtur. Në një botë shumëpolare, Rusia dhe Kina tani kanë mundësinë të rifitojnë sferat e tyre historike të ndikimit. Kjo ndoshta do të thotë fundi i sovranitetit për shumë fuqi të mesme që kanë gëzuar siguri të paparë falë SHBA-së. Polonia, për shembull, ka një histori pushtimi dhe ndarjeje të vazhdueshme. Të jesh një shtet vasal i Moskës ose të jesh i ndarë midis Gjermanisë dhe Rusisë.
A është ky rezultati i pashmangshëm, vetëm sepse Amerika po tërhiqet?
Për mua, është pothuajse si një ligj i fizikës. Nëse Shtetet e Bashkuara nuk garantojnë më sigurinë, këto fuqi përballen me një zgjedhje: Ose i dorëzohen njërës prej perandorive, ose riarmatosen për të mbrojtur veten. Shpresoj që Evropa do të riarmatoset së bashku. Nëse fuqitë individuale riarmatosen në një ringjallje të re nacionaliste, ato me siguri do të duan sferat e tyre të ndikimit.
Sa e rrezikshme është që Trump po mbështet populistët e krahut të djathtë në Evropë?
Shumë e rrezikshme. Nëse njerëzit e Trump do të kishin bërë çmos, AfD do të ishte në pushtet në Gjermani, Marine Le Pen në Francë, Nigel Farage në Mbretërinë e Bashkuar. Nuk bëhet më fjalë për “Amerika e Para”. Trump dëshiron të jetë perandor botëror. Kjo lëvizje që po udhëheq Trump është supremaciste e bardhë, dhe kjo është arsyeja pse këta njerëz besojnë se Evropa e ka shkatërruar qytetërimin e saj sepse i lejoi “barbarët” të hynin.
Të paktën Amerika nën Trump nuk është një diktaturë e plotë siç ishte dikur Gjermania naziste. Institucionet mbeten miqësore ndaj demokracisë…
Do të doja të besoja se fryma e demokracisë është mjaft e fortë për t'i rezistuar. Por shikoni çfarë po ndodh: brenda një viti, Trump e ka çmontuar burokracinë federale dhe ka vënë Departamentin e Drejtësisë, FBI-në dhe CIA-n nën kontroll personal. Dhe ai po ndërton “SA”-në e tij (referencë për milicinë naziste) për të terrorizuar njerëzit në rrugë. Si mund ta ndalojmë ende? Republikanët nuk do t’i bëhen pengesë, po kështu as Kongresi.
Si mundet konkretisht Trump të uzurpojë zgjedhjet e nëntorit?
Imagjinoni Kaliforninë. Disa javë para zgjedhjeve, Trump e përmbyt shtetin me banditë të ICE-së të cilët inkurajohen të sillen brutalisht. Ata ngacmojnë qytetarët, shkaktojnë protesta masive, të cilat Trump i përdor për të aktivizuar Aktin e Kryengritjes dhe për të dërguar ushtrinë për të “mbrojtur” zgjedhjet. FBI-ja sekuestron kutitë e votimit dhe ato “numërohen” në Departamentin e Drejtësisë. Është një skenar që mund ta imagjinoj shumë mirë.
Kur mendoni se çfarë hodhi themelet për ngritjen e Trumpizmit, çfarë gabimesh mendoni se keni bërë ju neokonservatorët?
Nuk e kuptoj se si Lufta e Irakut i hapi rrugën Trumpit. Megjithatë, në kontekstin më të gjerë historik, ne krijuam një presidencë tepër të fuqishme. Dhe tani po përjetojmë pasojat.
Më 4 korrik është 250-vjetori i SHBA-së. A jeni në një humor festiv?
Kam kaluar periudha depresioni të thellë. Besoj se rrënjët e liberalizmit amerikan dhe fryma e Deklaratës së Pavarësisë nuk mund të zhduken brenda natës. Megjithatë, për mua është pafundësisht zhgënjyese që amerikanët kanë hequr dorë kaq lehtë nga demokracia e tyre./Përgatiti Pamfleti nga “Der Spiegel”
Robert Kagan qënka një dashnor i luftës dhe armik i paqes. Në konflikt interesi me Tramp. Anti Trumpist. Tramp nuk e thirri që t'ja konceptojë fjalimet Robert Kagan dhe as ti tregojë dhe imponojë hartën e luftës, siç jua diktonte ish presidentëve të tjerë. Z.Kagan duhet ti kujtohet një fragment i zgjedhjeve në një qëndër votimi ku demokratët dhe neokonsevatorët në bashkëpunim, grabisnin zgjedhjet. për mandatin e dytë të Tramp. Populli Amerikan nga një pik e marë si mostër dhe nga njohja e gjëndjes në teren, arriti të kuptojë dhe mundi të veprojë, në një akt të rrallë jo të pashëmbullt në historinë politike amerikane. Ri kurorëzimin e Tramp për herë të dytë si President i SHBA.
Fatkeqësisht Amerika ka humbur rolin e saj , si busulla e planetit. Ajo ka rrëshkitur aq poshtë sa nuk është parë dhe dëgjuar që të krijohet një forcë policore që të vrasë pa asmjë shkak qytetarët e vet.Pra Amerika e ka humbur sensin e vet demokratik. Dhe për më tepër është bërë frymëzim për diktatorët dhe autokratët në të gjithë botën , që të mos largohen nga pushteti por të veprojnë me dorë të hekurt ndaj popujve të vet. Tek Ne për shëmbëll , rehabilitoi Salën , duke mos kundërshtuar daljen e tij nga politika, përkundrazi ai është rikthyer më i fuqishëm dhe kjo ndodhi mbas ardhjes së Lacivitës së Trompit. Po kështu po ndodh edhe me Edin, që edhe pse e ofendoi Rama aq rëndë , Trompin se e ka zënë demensa dhe të tjera ofendime me kinezët, ai u rikthye fuqishëm nga takimi me Trompin. Dhe si ndodhi e gjitha kjo. Dihet se Trompi është një matrapaz biznesmen dhe nuk i rruhet shumë se kush e shan. Mjerë ne popujt e vegjël , që diktatura na ka zënë përfund dhe servilizmi është bërë model dhe që po pranohet nga populli.